• Leidsevaart 146
  • 023 - 532 30 77
  • info@rkbavo.nl
In Preken

Kerstnacht: De kwetsbare God

[print]

Kerstnacht

Beste vrienden, parochianen,
gasten, kinderen, jongeren, ouderen
ik ben als Haarlems pastoor trots.
Trots op het restauratieproject van deze kathedraal
-ja je kunt hem ook verkopen en er een parkeergarage van maken
dan hebben we een paar miljoentjes maar de kathedraal is weg.
Hij is gerestaureerd: een uniek kunstwerk waar iedereen van kan genieten
het was even spannend of we al verwarming zouden hebben deze nacht
en of de banken weer allemaal op hun plaats zouden staan.
Het is allemaal gelukt: de verwarming en de lichten aan
en er moest wel erg gepoetst worden.
Maar daar zitten we dan weer veilig onder de koepel
de koepel he… dat doet me ergens aan denken.
Dat andere waar ik trots op ben.
De grote koepel aan de andere kant van de stad.
Ooit gingen wij met mensen van onze parochie daar op bezoek
om leuke bijbelverhalen te bespreken met de bewoners daar.
Hele serieuze vooral jonge mensen, die nadachten
wat God voor hen in die droevige omstandigheden kon betekenen.
En nu is de koepel daar, net als die hier,
weer een belangrijk centrum.
We bieden er als stad gastvrijheid aan vluchtelingen
veel uit Syrië. Zo’n 15 jaar terug hadden we hier ook
twee gezinnen uit dat land als asielzoekers een jaar in huis.
Onze burgemeester is blij met onze Haarlemse gastvrijheid.
Wij heten stugge muggen te zijn maar zijn toch aardiger
dan de meeste mensen denken.

Kerstmis is het feest van de mooie gedachten,
belangrijke of minder belangrijke toespraken op de zaak.
Praten over vrede.. iedereen praat daar graag over
maar het wordt tijd er iets aan te doen.

Heeft dat dan zin?
Een joodse psychologe die onderzoek had gedaan
naar kinderen die ondergedoken hadden gezeten
en naar de houding van de ouders die hen gastvrijheid hadden verleend
zei het zo: ‘de macht van het kwaad is indrukwekkend en groot,
de macht van de liefde is veel kleiner, heel klein
maar wel sterk en doordringend.’
En dan zie ik opeens dat machteloze vluchtelingenkindje liggen
op het strand van Lesbos. Was dat sterk?

In een bepaalde zin wel: het heeft ons wakker geschud.
Wij allemaal, mensen in en buiten de kerk.
De kerk is als het goed is de grote fanclub
van de mensen van goede wil.
Bovendien is de kerk de plaats is waar onze idealen worden geijkt.
Zijn wij niet te vaag bezig?
Worden er geen serieuzer beslissingen gevraagd
dan de beslissingen die wij nemen?

Deze nacht begonnen wij de dienst met te lezen
uit een mooi dromenboek, uit de visioenen van Jesaja:
‘de aarde zal met vrede bedekt zijn zoals de zeebodem met water’
en ‘de wolf zal spelen met het lam’.
Zijn dat geen vage dromen
die als zeepbellen uiteen zullen spatten?

Neen. Jesaja, kritisch tegenover zijn en onze wereld, weet
waar de waarachtige inspiratie geput kan worden,
en geeft ons zicht op de toekomst van God.

Jesaja werkte in Jeruza­lem, en protesteerde
tegen de levenshouding van koning, pries­ters en gewone burgers.
Met sarcasme beschrijft hij de burger­lijkheid
(de trippelende dames, de dikdoenerij van de mannen),
de opportunistische politiek van Juda’s koningen.
maar ook de schijnvroomheid in de tempel
(‘Ik walg van uw gezangen, gebeden en uw vasten’)

Als er één ding duidelijk wordt ook in onze dagen
is het alle mensen correctie nodig hebben, ook wij van de kerk.

In het hart het Jesajaverhaal deze nacht,
wordt een nieuw koningstype genoemd:
het kind dat ons gegeven wordt.
Geen machtig leider maar een weerloos mens.

We worden opgeroepen ons te verzamelen rond hem
en dan klinkt het “vrede op aarde” als een aankondiging
van een nieuwe kracht die de geschiedenis kan veranderen.

Engelen spreken ervan en nodigen de mensen
(de herders) uit gauw te gaan kijken.
De herders zullen in het Lucas-verhaal direct afstevenen
op het woord dat in Bethlehem is geschied,
hetgeen de Heer hen heeft bekend gemaakt.
Deze herders, de armen, zijn de centrale figuren.
De armen die in onze samenleving niet opvallen
mogen als eerste horen namens het volk.

‘U is heden geboren.’
De geboorte van de Messias is voor deze armen werkelijk geschied.
Een engel des Heren staat naast hen
en de glorie des Heren omstraalde hen.
Zelfs een hele schare hemelse machten voegt zich bij hem
om te gaan juichen over het woord van God dat werkelijkheid wordt.

Ze zingen met het gezicht naar de aarde toegewend:
‘Vrede op aarde.’ Hier is iets gebeurd.

De kroniekschrijver van keizer Augustus
zou niet in dit gebeuren geïnteresseerd geweest zijn.
In een gevoelige bui zou hij het als een ‘tragisch voorval’ hebben vermeld
om zijn lezers te ontroeren.

Bij Lucas klinkt echter andere taal!
‘Heden is u een redder geboren, de Messias (Christus), de Heer!’
Dit is de redder, deze arme onder de armen,
deze weerloze onder de weerlozen. Geen andere.

Dat is geen triomfantelijke uitroep van: ‘wij hebben gelijk;
deze Jesus is de enige’ maar een geloofsbelijdenis
in het ongehoorde feit dat in dit kwetsbare gebeuren
een nieuwe fase van de geschiedenis begonnen is.

Hoe manifesteert Gods kracht zich dus?
In een kindje dat ligt in een schuur
er was geen plaats in de herberg
en als hij weer thuiskomt in Nazareth
zal hij, twee maanden oud ook nog op de vlucht moeten
voor de jaloerse koning Herodes.

Ik las een mooi verhaal over een merkwaardig godsontmoeting.
Het gebeurde in een sloppenwijk van Rome, ver weg van de pracht en praal van de Sint Pieter, dat ik tussen twee vuilcontainers  een klein meisje zag zitten, dat haar hand op hield en vroeg of ik iets voor haar te eten had. ‘Hoe heet je, vroeg ik’.
‘Ik ben God’, zei ze. ‘Bent u dat echt’ vraag ik: “Ze zeggen dat God dood is, niet?” zegt ze met een vage glimlach. “Maar het is niet waar. God slaapt alleen zo nu en dan, en hoopt dan net als jullie dat het weer ochtend wordt. Eigenlijk zou ik niet GOD moeten heten, maar HELP. Want..ik ben niet de machtigste der machtigen, zoals jullie altijd denken. Ik ben niet de Almacht maar de Onmacht.
…ik ben de minnaar die huilt boven het fotolijstje van zijn geliefde die hem in de steek liet, de patiënt die net te horen heeft gekregen dat ie kanker heeft… Ik ben waar het grootste verdriet is, en de meeste honger geleden wordt. Ik ben liefde en liefde is weerloos.
Waar is God in onze dagen?
Als Jesus later groot geworden zal zijn zal hij het zelfde vertellen.
´Ik had honger, gaf je mij te eten,
ik had dorst gaf je mij te drinken
ik was ziek heb je mij bezocht
ik was vreemdeling, heb je mij ontvangen
ik was in de gevangenis heb je me niet in de steek gelaten´

Na een verbaasde reactie van zijn leerlingen zal Jesus zeggen
´Wat je voor de minste der mijnen hebt gedaan
heb je voor mij gedaan.´

God heeft hulp nodig.
Hulp van mensen die kiezen voor de liefde en de trouw
zonder te protesteren helpen en troosten.
Daarom bent u zo welkom.
Omdat u gewone mensen bent
met uw eigen idealen.

Jonge mensen met mooie plannen:
bijvoorbeeld om te willen trouwen;

jonge ouders die kinderen in de wereld willen laten komen
om samen te bouwen aan een nieuwe maatschappij:

mensen die willen zingen en dansen, spelen en helpen
oude mensen, jonge mensen
kerkelijke mensen en minder kerkelijke mensen.

Mensen die het allemaal niet zo heel precies weten
maar die er wel willen zijn voor de mensen die hen nodig hebben.

Weet dan wel dat u niet zomaar bezig bent
maar je bent als het ware God aan het ontvangen en helpen.

Toen Gods volk geslagen werd door de slavendrijvers in Egypte
zei hij tegen Mozes die het niet meer aan kon zien
en daarom maar schapen was gaan hoeden:
´Ik heb het huilen van jouw mensen wel gehoord
ga naar ze terug en help ze.´
´Maar wie bent u dan eigenlijk´ vroeg Mozes
wat is uw naam?´ Het antwoord kwam:
Mijn naam is…’ik ben altijd bij de mensen’.

Lieve, welkome mensen, wees er dan ook voor elkaar:
laat elkaar niet los. Laat alle conflicten, ruzies en ruzietjes die er zijn
maar voor wat ze zijn en bouw samen aan een wereld
waar de liefde heerst en de trouw.

Morgen zal de bisschop een van de deuren van onze kathedraal zegenen:
die open heilige deur verwijst naar de barmhartige liefde van God
die wij in het Heilige Jaar dat op de eerste zondag van de Advent begin
als onze liefdevolle Herder willen ontvangen.
Als wij Hem willen ontvangen de openheid van onze hart
zal de kracht van Gods Heilige Geest
ons net als Maria overschaduwen.

Het grote feest buiten zal een feest zijn van
toeters en bellen en namaak sneeuw dit jaar.
Maar het echte feest zal plaatsvinden
hier, in de kerk en in de huizen van ons, gewone mensen toch.
Hier komen de echte engelen aan het woord
de boden van God. Die spreken duidelijk genoeg.
Ze zeggen:
‘God zal toch zijn woord gestand doen..
vrede op aarde voor de mensen van wie Hij blijft houden.’

Hein Jan van Ogtrop, pastoor