• Leidsevaart 146
  • 023 - 532 30 77
  • info@rkbavo.nl
In Preken

11 december: Het zal nooit buiten ons om gaan

[print]

3e zondag advent

Schriftlezingen:

  • Jesaja 35,1-10; de woestijn zal bloeien

  • Jacobus 5,7-10; geduld en moed

  • Matteüs 11,2-11; bent u de komende?

Wat had hij enthousiast gepreekt, Johannes:
‘een nieuwe tijd breekt aan, het Koninkrijk is nabij.
Het ligt in jouw eigen bereik,
begin er maar in te geloven en aan te bouwen.’

Maar nu.. de tegenkrachten hebben zich krachtig geweerd
en Johannes wordt uit de gewone menselijke samenleving verwijderd.
Hij zal de consequenties van zijn krachtig verkondiging moeten dragen…
‘getuigen’ is in het Grieks ‘marturein’, het martelaarschap ligt in het verschiet.

Zijn leerlingen zijn ontredderd.
Johannes niet. Hij is alleen maar ongerust.
Neen niet over zijn eigen lot
maar over de zaak van het Koninkrijk van God:
of de vrede het wel winnen zal van de haat
en de liefde wel sterker zal kunnen zijn dan de haat.

De dromen van de profeten van vroeger
-zoals wij ze vandaag weer hoorden-
over de steppe die zal bloeien als een narcis
zullen die wel uitkomen?

Er is een nieuw begin. Johannes heeft ervan gehoord.
Het is gaande rond die vreemde man
die hij ooit naar zich toe had zien komen
in de rivier de Jordaan.
Hij wilde ook gedoopt worden,
net als die gewone mensen met hun fouten…
Hij had zich keurig achteraan aangesloten
en toen hij voor Johannes stond ‘doop mij ook maar’ gezegd.
‘Jij hoeft niet gedoopt te worden’ had Johannes toen gezegd.
Maar Hij had aangehouden en Johannes had hem gedoopt.

Nu was die man, Jesus heette hij,
bezig met zijn verkondiging.
Hij was groter dan Johannes, dat had Johannes wel aangevoeld,
Hij kon de wereld nieuw maken.
Johannes had gesproken over de wan die hij in zijn hand had
over de bijl waarmee Hij alle slechtheid zou omhakken
en een vuur dat de wereld zou zuiveren van alle vermolmdheid.
Maar was daar al iets van te merken?
Lukte het hem wel wat Johannes niet gelukt was.

Het machtsvertoon van Herodes en de zijnen ging nog ongehinderd verder.
Johannes was er zelf het slachtoffer geworden en zat in de gevangenis.
En dan laat hij zijn leerlingen een vraag overbrengen aan Jesus.
Niet: ‘kom je mij vlug bevrijden? ‘ ook niet:
‘wanneer neemt mijn ellende een einde?.’

Neen, Johannes denkt dieper.. minder egoïstisch
en de grote vraag is voor hem: hoe zit het met dat nieuwe begin:
‘bent u nou eigenlijk wel degene die komen zal
of moeten wij een ander verwachten?’

De leerlingen gaan naar Jesus toe en krijgen een antwoord mee:
‘Gaat aan Johannes zeggen wat je hoort en ziet;
blinden zien en lammen lopen, doven horen en doden staan op
en aan armen wordt het evangelie verkondigd.’

Johannes herkent dit antwoord.
Het antwoord is niet veel meer dan een citaat
uit de boeken der profeten. Maar wat voor een citaat:
het is het citaat uit de boekrol van Jesaja
het citaat waaruit blijkt dat alles werkelijk nieuw wordt.
‘blinden zien en lammen lopen, doven horen en doden staan op
en aan armen wordt het evangelie verkondigd.’

Alleen één stukje laat Jesus (met opzet?) weg:
‘en de gevangenen zullen worden bevrijd’.

Er is vernieuwing gaande.. dat zegt Jesus.
Iedereen kan dat, als hij wil, ook zien..
maar het is wel bitter voor die arme Johannes
dat Jesus net dat laatste stukje van de Jesajatekst:
‘aan de gevangenen zal vrijlating worden aangekondigd’ weglaat.

Er is vernieuwing gaande.. zegt Jesus.
en jij Johannes mag dat horen (niet zien!) en er troost uit putten
al gaat dan de echte bevrijding aan jouzelf voorbij.
We lezen niets over Johannes’ reactie.
Of hij dankbaar was of teleurgesteld. Dat doet ook niet terzake.
Wat terzake doet is de vraag
of er hoop is of niet,
of er toekomst is voor Gods goede wereld.

Wij zitten hier samen,
neen niet in de gevangenis
maar in de kerk: binnen.
En de grote vraag is hier
net als toen:
gaat het buiten wel door met het Koninkrijk van God.

Goede dingen buiten?
Vrede in Aleppo? Turkije een sterke natie?
Een klein succesje: ……….
Vrede op aarde? Wanneer nog ooit.

De menselijke geschiedenis..
een geschiedenis van hoop en vrees.
Hoe vaak hebben wij mensen, en vooral de ouderen onder ons,
het moeten meemaken: een nieuw begin, nieuwe hoop …
maar even zo vaak (ik herinner mij nog het jaar 2000 en de gevoelens van
hoop die opkwamen na het slopen van Berlijnse muur, alles zou goedkomen)
hebben we daarna de teleurstelling moeten meemaken: neen, het is toch mislukt.
Steeds weer ervaren mensen dat het niet zo gaat
zoals wij hadden gehoopt.

Al die gevoelens kunnen vandaag een plaats krijgen,
we hebben een woordvoerder in de persoon van JOHANNES,
Het verhaal is opgetekend opdat wij zouden beseffen dat,
ook al merken wij zelf er niet veel van,
de geschiedenis van Gods vernieuwende kracht
met de mensen toch door doorgaat.

Om dat geloof te behouden en om stand te kunnen houden
is geduld nodig en volharding:
‘zalig die aan mij geen aanstoot nemen’
voegt Jesus dan ook aan zijn verklaring aan Johannes toe.

Het komt op de volharding en de trouw van de hoorder aan..
of het doorgaat, de geschiedenis van Gods Koninkrijk.

Had Johannes zelf dat ook al niet gezegd?

Hij had immers niet alleen over de wan
de bijl en het vuur gesproken
waarmee Jesus aan het werk zou gaan
maar had hij niet gezegd dat het belangrijkste werk
door jezelf gedaan zal moeten worden?
Jijzelf moet je bekeren; jijzelf zult moeten kiezen voor God en Zijn rijk.

De redding uit alle problemen komt niet
van buitenaf naar je toe als een Deus ex Machina,
een soort reddende God die in ouderwetse toneelstukken
aan een touw neergelaten wordt
om de held of de heldin op het laatste moment te komen redden.

Velen van ons schijnen nog steeds op die manier te denken,
als ze zich afvragen
hoe we ooit aan het einde van onze moeilijkheden zullen kunnen komen.

Ze zeggen:
‘als de kerkelijke leiding er nu maar eens iets aan deed’
of
‘trad de regering maar eens met harde hand op’.
Of misschien God zelf??

Allemaal uitroepen van mensen die het van anderen verwachten.
En daarbij wordt dan het allerbelangrijkste vergeten:
de echte verandering moet van binnenuit komen.
Er is geen andere oplossing.

Echte oplossingen kunnen niet van buitenaf geforceerd worden..
krachtsvertoon haalt niets uit.

Echte vernieuwingen kunnen niet door anderen worden aangebracht
maar zullen door onszelf gedragen moeten worden.
Daar zijn geduld en moed voor nodig… waar Jacobus ons toe oproept.
Een ware wedergeboorte is iets dat moet groeien
in verbondenheid met Jesus maar
vanuit de wortels in ons eigen leven,
in het leven van onze families, van onze gemeenschap,
ZO WERKT GOD!

En als we ooit van die Jesus wegdwalen
zoals de treurige Emmausgangers die Jeruzalem de rug toekeren
en morren: ‘we hadden gehoopt dat Hij het zou zijn die Jeruzalem zou verlossen’
wil Hij ons graag hier onder dit dak sterken
met het brood dat Hij voor ons breekt
en met de kracht tot innerlijke vernieuwing
die Hij ons door zijn Heilige Geest geeft.

De beroemde middeleeuwse mysticus Meister Eckhart
zegt het in een van zijn kerstpreken zo:
‘Wat voor betekenis zou Jesus’ geboorte uit Maria voor mij hebben
als Jesus niet uit mijzelf geboren zou worden?’

Het antwoord dat hij op die vraag verwacht is duidelijk:
het zou niets betekenen.
Het echte nieuwe leven wordt vanuit ons zelf
de wereld in geboren.

Hein Jan van Ogtrop, pastoor