• Leidsevaart 146
  • 023 - 532 30 77
  • info@rkbavo.nl
In Preken

18 december: God hoort graag namen

[print]

4e zondag advent

Schriftlezingen:

  • Jesaja 7,10-14

  • Romeinen 1,1-7

  • Matteüs 1, 1-24

I. ‘Dit is de blijde boodschap van Jesus Christus’
zo begint Matteüs zijn evangelie
en dan komt hij met met een hele rits namen.
We lazen ze laatst in de mis door de week
en ik voegde ze vandaag even voor de lezing van vandaag
er aan toe omdat ik zo gek ben van namen.
U toch ook? Die van uw partner, uw vrienden, uw kinderen of kleinkinderen?
Maar wat wordt ons verteld in deze namenopsomming.
‘Abraham verwekte Isaak, Isaak verwekte Jacok om te beginnen
Jakob verwekte Juda en zijn broers.
En zo gaat het maar door.

Soms worden er vrouwen even bij genoemd,
merkwaardig genoeg allemaal vrouwen
die een beetje bijzonder waren:
Tamar, Rachab, Bathsebah, Ruth, –
opvallend dat drie vrouwen geen joodse vrouwen
waren maar buitenlandse vrouwen,
wij zouden zeggen gastarbeidsvrouwen

Geen angst dus voor buitenlanders!
Wie weet hoe wij over 50 jaar bijvoorbeeld
met verbazing terugkijkend naar de onrust van vandaag –
hun inbreng in onze cultuur dankbaar zullen weten te waarderen.

De hele geschiedenis passeert de revue;
het volk gaat Egypte in, en Egypte weer uit,

David komen we tegen en Salomo,
de koning van de vrede,
maar ook ellendelingen:
Achab, Manasse, Amon

De geschiedenis van Gods volk gaat verder.
het volk gaat de ballingschap in en ook weer uit.
Daarna gaat alles weer door
alsof er niet gebeurd is.
We horen namen, heel veel namen.
Allemaal namen van mannen
Mannen die zoals u weet de geschiedenis maken
-Sadat, Napoleon, Assad, om er een paar te noemen-
allemaal namen van mannen in de lijst, die de politiek maken
en de macht in handen hebben…
allemaal verwekken ze rustig door,
42 generaties lang,
de mannelijke potentie werkt goed… tot
er opeens een kink in de kabel komt
aan het einde van de geslachtslijst van Jesus:

Eliud verwekte Eleazar, Eleazer verwekte Mathan,
Matan verwekte Jakob, Jakob verwekte Jozef
-en dan stokt het-

die de man was van Maria!

Het is niet ‘vader en zoon en dat gaat maar door’
want de geboorte van Jesus de Messias
wordt door Matteüs voorgesteld als een totaal nieuwe gebeurtenis:
zie, ik maak alles nieuw!

Geldt dat niet voor de geboorte van ieder kind,
een kind niet zomaar een product van de ouders maar een vrij mens,
een gave Gods!

De geboorte van deze mens is een totaal nieuwe gebeurtenis,
alles wordt anders: God is hier bezig.
Vandaar dat Jozef even opzij moet gaan staan
en als verwekker niet genoemd wordt.
Want: deze nieuwe mens, Gods eigenste zoon
wordt
‘niet uit de wil van het vlees,
of uit de wil van de man
maar uit God geboren!’
Jozef is in het evangelie van vandaag uitgeschakeld.
Niet om hem als man te beledigen
maar om aan te geven dat de gewone gang van zaken
in onze geschiedenis,
zo van ‘alles gaat zoals het gaat’
doorbroken moet worden.

De hele macho-wereld wordt opzij geschoven
er moet ruimte komen voor God
en voor zijn koninkrijk.
In de mens die nu geboren zal worden
zal een nieuwe werkelijkheid zichtbaar worden.
Niet op de eerste plaats: mannelijke fierheid en macht
maar de solidariteit van God met de mensen,
die partij kiest voor de kleinen.

En Jozef zal die mens mogen benoemen:
Jesus: God redt!
En dan herinnert de evangelist ons aan wat de
profeet Jesaja gezegd had.

II. De profeet Jesaja , naar wie we zo graag luisteren in de advent,
sprak in een tijd toen het slecht ging met Israël:
halverwege de lijst zal ik maar zeggen.
Davids nakomelingen die we in de opsomming hoorden noemen
wilden niet deugen.
Sommigen waren eigenwijs en autoritair
anderen moesten het hoofd boven water zien te houden
in donkere tijden.

Een voorbeeld van die laatste houding was Achaz
die ook genoemd wordt in die lijst van Matteüs.
Achaz was koning
toen het rijk van David in tweeën was gespleten,
de bezetting door de koning van Babel stond voor de deur,
het einde van de geschiedenis van God leek nabij..
er was geen redden meer aan.
En dan komt Jesaja bij hem op bezoek en zegt dat er toch hoop is
en God hem een teken daarvan wil geven. Achaz durft daar niet
om te vragen en dan zegt Jesaja dat God zelf dat teken toch zal geven:
‘een jonge vrouw zal een kind krijgen
en dat kind zal benoemd worden
met de wonderlijke naam Emmanuël: God met ons.

In tijden van wanhoop biedt God zijn troost:
Hij wil Emmanuël zijn, een God met ons.

III. De bode van God, die tegen Jozef spreekt
herinnert aan de oude woorden van Jesaja
en kondigt de geboorte van Jesus aan
als de vervulling van de oude belofte:
‘zie de maagd zal een zoon ter wereld brengen
en je zult hem noemen: Immanuel: GOD IS MET ONS.
Na het genoemd hebben van deze namen:
GOD HELPT -Jesus’ en GOD IS MET JULLIE Immanuel,
kan de engel weg gaan
en Jozef alleen achterlaten.

Jozef zal als het kind geboren is
keurig doen wat de engel gezegd heeft.
En dat is dan alles wat Matteüs ons over de geboorten van Jesus vertelt,

Misschien vertelt Matteüs ons met opzet niets
over het geboortemoment zelf van het kind.
Hij wil ons leren dat het eigenlijk helemaal niet
om een geboorte toen en toen gaat
maar om de openheid die mensen toen en moesten
en zullen moeten kunnen bieden
voor de geboorte hier en nu, in ons eigen leven van de Messias.

IV. Daarom is wat Meister Eckhardt zegt zo toepasselijk:
‘De geboorte van Jesus vieren heeft allen maar zin
als Hij ook werkelijk in ons zelf geboren wordt.’

Kerstmis voorbereiden betekent vaak drukte en geren
maar hier komt u voor iets anders:
openheid voor God.

Het komt aan op OPENHEID van ons hart
opdat wij op een nieuwe manier mens durven zijn
zoals Maria en Jozef ons dat voorleefden;
vriendelijk, open, kwetsbaar
ruimte biedend voor God en Zijn plannen
open voor de komst van Immanuel en Zijn nieuwe rijk
hier en nu, in onze dagen.

Hein Jan van Ogtrop, pastoor