• Leidsevaart 146
  • 023 - 532 30 77
  • info@rkbavo.nl
In Preken

Nachtmis: Hij lacht ons toe

[print]

Nachtmis 2017

Schriftlezingen:

  • Jesaja 9,1-3.5-6

  • Titus 2,11-14

  • Lucas 2,1-14

Beste vrienden, parochianen,
gasten, kinderen, jongeren, ouderen iedereen hier vanavond.

Ik ben als Haarlems pastoor dankbaar.
Trots een beetje op het restauratieproject van deze kathedraal
-ja je kunt hem ook verkopen en er een parkeergarage van maken
dan hebben we een paar miljoentjes maar de kathedraal is weg.
Hij is gerestaureerd: een uniek kunstwerk waar veel gasten van kunnen genieten
en er komen er steeds meer hoewel twee Bavo’s altijd een beetje ingewikkeld is.
De torens zijn nu ook klaar, de klokken hebben geluid;
wij zitten veilig onder de koepel.
De koepel he… dat doet me ergens aan denken.
Dat andere waar ik trots op ben.
De grote koepel aan de andere kant van de stad.
Ooit gingen wij met mensen van onze parochie daar op bezoek
om leuke bijbelverhalen te bespreken met de bewoners daar.
Hele serieuze vooral jonge mensen, die nadachten
wat God voor hen in die droevige omstandigheden kon betekenen.
Daarna werd die koepel ruimte voor anderen;
we boden er als stad enkele jaren gastvrijheid aan vluchtelingen
veel uit Syrië. Zo’n dikke 20 jaar terug hadden we hier ook
twee gezinnen uit dat land als asielzoekers een jaar in huis.

Kerstmis is het feest van de blijde gedachten:
toch blijven geloven in de kracht van het goede.

Heeft dat nog wel zin?
Een joodse psychologe die onderzoek had gedaan
naar kinderen die ondergedoken hadden gezeten
en naar de houding van de ouders die hen gastvrijheid hadden verleend
zei het zo: ‘de macht van het kwaad is indrukwekkend en groot,
de macht van de liefde is veel kleiner, heel klein
maar wel sterk en doordringend.’

Ik weet zeker dat u zich nog de foto herinnert
enkele jaren terug van dat machteloze vluchtelingenkindje dat was blijven liggen
op het strand van Lesbos.
Het heeft ons wel wakker geschud
ons allemaal, mensen in en buiten de kerk.

Zijn wij niet te incidenteel bezig?
Worden er geen serieuzer beslissingen gevraagd
dan de beslissingen die wij nemen?

Deze nacht begonnen wij de dienst met te lezen
uit een mooi dromenboek, uit de visioenen van Jesaja:
‘de aarde zal met vrede bedekt zijn zoals de zeebodem met water’
en ‘de wolf zal spelen met het lam’.
Zijn dat geen te vage idealen
die als zeepbellen uiteen zullen spatten?
Neen, want Jesaja, kritisch tegenover zijn en onze wereld, weet
waar de waarachtige inspiratie geput kan worden,
en geeft ons zicht op de toekomst van God.

Jesaja werkte in Jeruzalem, en protesteerde
tegen de levenshouding van koning, priesters en gewone burgers.
Met sarcasme beschrijft hij de burgerlijkheid van de Jeruzalemmers
(de trippelende dames, de poenige dikdoenerij van de mannen),
de opportunistische politiek van Juda’s koningen.
maar ook de schijnvroomheid in de tempel
(‘Ik walg van uw gezangen, gebeden en uw vasten’)
Als er één ding duidelijk wordt ook in onze dagen
is het dat alle mensen correctie nodig hebben, ook wij van de kerk.

In het hart het Jesajaverhaal deze nacht,
wordt een nieuw koningstype genoemd:
het kind dat ons gegeven wordt.
Geen machtig leider maar een weerloos mens.

II. We worden opgeroepen ons te verzamelen rond hem
en dan klinkt het “vrede op aarde” als een aankondiging
van een nieuwe kracht die de geschiedenis kan veranderen.

Engelen spreken ervan en nodigen de mensen
(de herders) uit gauw te gaan kijken.
De herders zullen in het Lucas-verhaal direct afstevenen
op het woord dat in Bethlehem is geschied,
hetgeen de Heer hen heeft bekend gemaakt.

De kroniekschrijver van keizer Augustus
zou niet in dit gebeuren geïnteresseerd geweest zijn.
In een gevoelige bui zou hij het als een ‘tragisch voorval’ hebben vermeld
om zijn lezers te ontroeren.

Bij Lucas klinkt echter andere taal!
‘Heden is u een redder geboren, de Messias (Christus), de Heer!’
Dit is de redder, deze arme onder de armen,
deze weerloze onder de weerlozen. Geen andere.
Dat is geen triomfantelijke uitroep van: ‘wij hebben gelijk;
deze Jesus is de enige’ maar een geloofsbelijdenis
in het ongehoorde feit dat in dit kwetsbare gebeuren
een nieuwe fase van de geschiedenis begonnen is.

Hoe manifesteert Gods kracht zich dus?
In een kindje dat ligt in een schuur
er was geen plaats in de herberg
en als hij weer thuiskomt in Nazareth
zal hij, twee maanden oud ook nog op de vlucht moeten
voor de jaloerse koning Herodes.

Waar is God in onze dagen?
Als Jesus later groot geworden zal zijn zal hij zeggen:
´Ik had honger, gaf je mij te eten,
ik had dorst gaf je mij te drinken
ik was ziek heb je mij bezocht
ik was vreemdeling, heb je mij ontvangen
ik was in de gevangenis heb je me niet in de steek gelaten´

Na een verbaasde reactie van zijn leerlingen zal Jesus zeggen
´Wat je voor de minste der mijnen hebt gedaan
heb je voor mij gedaan.´
God heeft dus hulp nodig.
Hulp van mensen die kiezen voor de liefde en de trouw
zonder te protesteren helpen en troosten. Daarom bent u zo welkom.

Omdat u gewone mensen bent met uw eigen idealen.
Jonge mensen met mooie plannen:
bijvoorbeeld om te willen trouwen of andere leuke dingen te doen.
Jonge ouders die kinderen in de wereld willen laten komen
om samen te bouwen aan een nieuwe maatschappij:
mensen die willen zingen en dansen, spelen en helpen.
Oude mensen, jonge mensen
kerkelijke mensen en minder kerkelijke mensen.

Mensen die het allemaal niet zo heel precies weten
maar die er wel willen zijn voor de mensen die hen nodig hebben.

Weet dan wel dat u niet zomaar bezig bent
maar je bent als het ware God aan het ontvangen en helpen.

Toen Gods volk geslagen werd door de slavendrijvers in Egypte
zei hij tegen Mozes die het niet meer aan kon zien
en daarom maar schapen was gaan hoeden:
´Ik heb het huilen van jouw mensen wel gehoord
ga naar ze terug en help ze.´
´Maar wie bent u dan eigenlijk´ vroeg Mozes
wat is uw naam?´ Het antwoord kwam:
Mijn naam is…’ik ben altijd bij de mensen’.

Onlangs kwam hier in de kerk een nieuw mozaïek
van Mozes, afgebeeld als jonge man in jeans
met een mans-bunn en nikes.
Zijn kudde geen schapen, die zijn te volgzaam
maar geiten, lekker eigenwijs,
net zoals de moderne mensen, wij dus,
graag willen zijn.

Terug naar onze kerk als belangrijke plaats.
In het oude pelgrimsboek Exodus
lezen wij, dat God,
(de herder van zijn volk op weg door de woestijn),
het erg op prijs stelt zelf ook een woontent te hebben
tussen zijn mensen in: een ‘tempel’ van tentdoek.
De rabbijnen spreken hier hun verbazing over uit.
De God die de hemel heeft als zijn woonplaats
en de aarde als de voetbank voor zijn voeten
kan en wil niet zonder mensen,
hoe vaak ze hem ook teleurstellen.

Hij wil dichtbij hen wonen.
Vele joodse geleerden en ook de kerkvaders
zagen dit ‘in een tent willen wonen van God’ als
een sympathiek gebaar van Godswege.
Maar kan het ook niet zo zijn
dat God ons in Zijn behoeften laat delen?
Het klinkt vreemd, maar waarom niet ?

God is Uniek, altijd verantwoordelijk voor alles.
Iedereen zoekt steeds Zijn hulp en goede raad,
bij Hem, die alles kan en weet.
Maar misschien heeft Hij, die Zijn volk bevrijdde, het manna gaf,
de vijanden verjaagde zelf ook behoefte aan liefde, aan aandacht.
God verlangt naar contact met de enige schepsels
die Hem uit vrije wil antwoord kunnen geven.
Hij wil wanhopig graag dat wij Hem liefhebben,
Daarom ‘beveelt’ Hij zelfs:
“Je moet van Mij, de Eeuwige, jouw God, houden
met heel je hart, heel je ziel en met alles waartoe je bij machte bent”.

175 Jaren staat aan Nieuwe Groenmarkt de huiselijke Antoniuskerkwaar we in onze Antonius-Bavoparochie mee geunieerd zijn.
Nu bijna 120 jaar staat aan de Leidsevaart in onze stad
deze grote stenen woontent voor God: de St.Bavobasiliek.
Eindelijk, we gaan dat dit jaar vieren,
zal het grote restauratieproject voltooid zijn.

En nu maar lekker kerstmis vieren, in liefde samen met elkaar en onze Heer
Samen luisteren naar het kerstevangelie:
‘God heeft zijn tent bij ons opgezet.’

Als wij Hem willen ontvangen de openheid van onze hart
zal de kracht van Gods Heilige Geest
ons net als Maria overschaduwen.

U en ik, Kerkbezoekers deze avond,
zijn gewone mensen, geen haar beter dan anderen.
De verwezenlijking van onze hun idealen valt tegen.
Alle fouten in alle eeuwen gemaakt
worden achter ons aan gedragen en terecht.

Daarom beginnen wij iedere viering met een schuldbelijdenis:
met ‘ik belijd’, de formulering waarmee ieder mens
die die zondag weer wil inhaken bij het pelgrimsvolk onderweg,
persoonlijk zijn fouten erkent en zegt dat hij of zij opnieuw beginnen wil.
We hebben dat aan het begin van de nachtmissen ook weer gedaan.
Wij, met velen weer met Kerstmis;
wij, kinderen, jongeren en ouderen samen Gods volk onderweg.
Wij vieren Jesus’ geboorte, Gods definitieve inbraak in onze geschiedenis.
In Hem heeft Hij de mensen, u, jij en mij omarmd.
Zeg nooit dat de mens dit niet waard is,
dat God niets van doen kan hebben met ons aardse gedoe.

Je bent als mens, wie je ook bent, hoe je er ook uitziet,
wat je ook hebt uitgehaald nooit ‘van God los’.
Ieder mens is een concreet mens met plussen en minnen,
met zijn eigen wijsheiden en (eigen)aardigheden.

Hij is begonnen ons lief te hebben
en daarom geldt als onze hoofdwet:
hebt elkander lief zoals ik jullie heb bemind.
Waar recht gedaan wordt en vrede wordt gesticht
komt Zijn Koninkrijk naderbij.
Geliefd is de mens.
Je mag er zijn, wie je ook bent, wat je ook bent.
Hij lacht ons toe!

Welkom, altijd in onze vieringen,
Zalig kerstmis voor u en allen die u dierbaar zijn
en een goed 2018!

Als kerstcadeau geef ik u de tekst door
van een gedicht van Freek de Jonge:

We trekken Het Verhaal
als ooit de Vlaamse primitieven
niet langer vol verlangen naar ons toe.
We kunnen het redelijkerwijs niet meer geloven
Laten de oren hangen naar het consumptieve
Zijn de strekking moe.

Daar komt het machteloos besef bij
na elk appèl op het geweten
je doet het toch nooit goed
Wijs laten wij ons door niemand maken
Woorden die ons moeten raken zijn versleten
en zo zakt de moed.

We hebben geen behoefte meer aan vragen
waar we geen antwoord op weten
en nog het minst van alles
zitten we te wachten op een preek
Maar wat blijft er over van een wereld
zonder geloof in goed en beter
Wat moet er worden van ons leven
als de geest ontbreekt?

Blijf het verhaal vertellen
De wereld kan niet zonder
en ieder pasgeboren kind
is behalve een mysterie
bewijs van het wonder
dat het leven steeds opnieuw begint.

Freek de Jonge, Trouw kerstmis 2017.

Hein Jan van Ogtrop, pastoor