• Leidsevaart 146
  • 023 - 532 30 77
  • info@rkbavo.nl
In Preken

7 januari: De ster van de vernieuwing…

[print]

Epifanie: Verschijning des Heren

Schriftlezingen:

  • Jesaja 60,1-6

  • Efesiërs 3,2-3a.5-6

  • Mattheüs 2,1-12

Het feest van Epifanie is -zoals u misschien weet- ouder dan het kerstfeest
van 25 december. In de oosterse kerken hebben ze dat
eigenlijk terecht zo gelaten.

Gisteren (zaterdag) en vandaag vieren we dat feest.

Bij het feest van Epifanie horen drie grote verhalen over de verschijning van Jesus Messias. Het verhaal van de wijzen uit het oosten, van Jesus’ doop en van de bruiloft in Kana. Dit jaar lezen we slechts twee van de drie Epifanieverhalen
op de zondagen. Het doopverhaal hebben we de volgende week maar we zullen het dit jaar zonder het verhaal van de bruiloft in Kana moeten doen. Vandaag -net als alle jaren- het verhaal over de wijzen uit het oosten, ook wel driekoningen genaamd. Hoe bekender een verhaal hoe moeilijker de boodschap goed te verstaan.

Maar we beginnen met de lezing
uit de oude visioenen van de profeet Jesaja,
troostende visioenen over een goede nieuwe toekomst.
Een toekomst van heil en glorie voor alle volkeren.

De profeet droomt ervan hoe van alle kanten
mensen naar de Heilige Stad Jeruzalem komen.
Ze komen met hun rijkdommen naar de Heilige stad.
En Jeruzalem straalt ervan!
Zoals een bruid die op de huwelijksmorgen
haar bruidegom staat op te wachten, zo glundert Jeruzalem
als mensen van alle volkeren op haar af komen.
Zo droomt Jesaja over een goede, nieuwe wereld:
waarheen menigten zullen samen zullen komen.

De boodschap van vandaag is:
die nieuwe wereld en die nieuwe toekomst kan echt gaan beginnen!
Er is iemand die die toekomst binnen handbereik heeft gebracht:

Vandaag overwegen wij -net als alle jaren-
het verhaal over de wijzen uit het oosten,
ook wel driekoningen genaamd.

Het verhaal van vandaag is het verhaal
over mensen die op zoek zijn, de wijzen op hun moeizame reis.
Wijzen zijn het, geen koningen.
Er zijn helemaal geen koningen in het spel:
of het moeten er twee zijn die tegenover elkaar staan:
Jesus tegenover Herodes.

Matteüs beschrijft hoe de wijzen,
en dat zijn als het goed is zoekende mensen – mensen die willen nadenken,
dat zijn wij hopelijk ook- op zoek zijn naar de ware koning.
Neen, niet Herodes is het -die is gevaarlijk maar niet belangrijk-
maar Jesus, de nieuwe koning van Jeruzalem en van de wereld.

Matteüs schrijft over de zoekende mensen
de wijzen uit het oosten, die naar Jeruzalem trekken
om daar te ontdekken wat echt van waarde is.
Er is daar namelijk iets gebeurd:
er is een nieuwe draai gegeven aan de wereldgeschiedenis:

God is verschenen op een unieke wijze
door de geboorte van een kind.

Dat nieuwe begin zal de hele bestaande orde
(Herodes staat daarvoor) aan het wankelen brengen.
En, zoals wel vaker gebeurt,
de gevestigde Godsdiensten weten daar niet onmiddellijk raad mee.
De schriftgeleerden gaan angstig in de oude boeken neuzen:
‘in Bethlehem schijnt iets te gaan gebeuren’ dat weten ze nog net
maar verder spelen zij een suffe rol:
ze hebben absoluut geen zin om in beweging te komen
en zelf de nieuwe dingen die er zijn gebeurd te onderzoeken.

Herodes, de tegenspeler van de nieuwe kleine koning
heeft beter in de gaten wat er aan de hand is dan de vromen
en wil de geschiedenis van de nieuwe koning blokkeren.
Hij zal alles doen wat in zijn macht ligt
om die blokkade tot stand te brengen.
Het zal hem niet lukken want God laat zich niet tegenhouden door wie dan ook.

Gods geschiedenis van ruimhartigheid en liefde
zoals die zich openbaarde in Bethlehem
zal doorgaan dwars door alle bestaande grenzen en belemmeringen heen.

Maar het gaat niet zomaar vanzelf:
in een gedicht van Elliot
verbazen de reizigers uit het verre oosten zich
over de kwetsbaarheid van de nieuwe koning, het weerloze kind:
wordt dit geen geschiedenis van dood?
Het antwoord is JA.
En wij horen het ook al aankondigen in het verhaal van vandaag
dat de geschiedenis van de nieuwe koning,
een geschiedenis wordt die ook in bloed geschreven zal worden.

Herodes en zijn volgelingen later zullen daar wel voor zorgen.
Herodes wil de nieuwe koning
heimelijk en discreet te pakken krijgen.
Maar zijn nauwkeurigheid sorteert geen effect.
De nieuwe koning zal ontsnappen.

Uiteindelijk zal een naamgenoot, een latere achter- achterneef,
Jesus wel te pakken krijgen en hem,
door een monsterverbond met Pontius Pilatus, laten doden.
Maar niet heimelijk en discreet!

Het kleine kind zal nog weten te ontsnappen
niet uit opportunisme (om zijn eigen hachje te redden) maar alleen
om later als man werkelijk te laten zien
hoe God partij kiest voor alle gemartelden, waar ter wereld ook.
De moord op deze rechtvaardige
zal in de volle openbaarheid gebeuren op de berg Golgotha,
en een schandaal worden waar de mensheid nog steeds over spreekt.

Zo zal hij voor alle eeuwen de getuige zijn
van de solidariteit van Godswege met allen die gekweld worden.
Met allen, heidenen, christenen, Joden,
met allen die onrecht ondervinden
en het aandenken en het bloed van alle gemartelden,
van de kinderen en van de Zoon zal alle mensen tot zegen zijn.

Het feest van Epifanie is het feest van de openbaring van de Heer.
Als je alleen maar op 25 december komt weet je niet goed wie Hij is.
Wij worden als gemeenschap van mensen
die het wat aandachtiger willen volgen goed geïnstrueerd.
We horen hoe Hij werkelijk wilde zijn:
vriend van alle volkeren
solidaire supporter van de mensen
die het niet allemaal even gemakkelijk aankunnen
en
bruidegom en trooster, vreugdebrenger.

Tot zijn gedachtenis
zullen wij hier samen komen van week tot week.
Rond deze Messias, de trouwe Zoon van de Joodse wet.

1) rond het boek
We zullen met aandacht luisteren naar de Schrift:
naar de verhalen van de Joodse Bijbel, het Eerste Testament
-gelukkig met wat meer aandacht gelezen dan vroeger
hoewel ik er altijd moeite mee heb
dat de kaarsen en het wierook pas bij het evangelie komen- .

In de Verkondiging zal, wil de kerk toekomst hebben,
dat goede boek een steeds belangrijker rol gaan spelen:
de hoofdrol eigenlijk gespeeld
omdat Jesus er vanuit leefde en zijn wij meer dan onze meester ?

2) kerk wij samen
We worden iedere zondag bijeengeroepen
door de klokken die de namen dragen van onze Verlosser, van onze patroon
en ook van onze vroegere bisschop Zwartkruis
die ons erop wees dat wij samen kerk moeten zijn:
elkaar steunend in het geloof want alleen redden we het niet.

3) als gastvrije kerk
In Zijn voetspoor zullen wij in het nieuwe jaar samen proberen te gaan
en in Zijn Geest zullen wij proberen te handelen,
gastvrij te zijn voor allen die ons nodig hebben,
voor alle gelovigen die zoeken naar God,
jong oud, christenen ook van andere kerken.
Zondag 18 januari zullen katholieken en protestanten
van onze Haarlemse binnenstad hier weer samen
komen bidden voor de eenheid.

4) als dienstbare kerk:
We zullen er altijd een eer in mogen scheppen
ruimte te bieden in onze liturgie
en onze diakonie voor alle mensen die op onze parochie afkomen.
In het gelaat van de ander
zullen we zelfs bij uitstek de mogelijkheid hebben
om God te ontmoeten zoals Hij op ons af wil komen in 2015.
In zijn vragen, in zijn roep om steun maar ook
in de troost die Hij ons zal bieden.

5) volhardend en geduldig
En wat de volharding betreft:
Ramses Shaffy heeft eens een mooi lied geschreven:
we zullen doorgaan. Dat thema spreekt mij erg aan.
We zullen doorgaan, hier in de Bavo,
We zullen doorgaan, dat geldt voor mensen die verdriet hebben
en die doorgaan, dapper en volhardend.
Dat geldt voor mensen die bouwen aan hun relatie:
die zich inzetten voor hun naaste.

Onze fouten moeten we erkennen: eerlijk duurt het langst.

Maar, onze God heeft als eigenaardigste eigenschap
dat hij zijn mensen aan de haren blijft trekken,
tot de orde roept en –hoe onbegrijpelijk dat ook lijkt-
altijd weer nieuwe kansen geeft en
-nog onbegrijpelijker- veel van ze, van ons, verwacht.

God beware ons allen, voorzangers en voorgangers
en allen die zich inzetten voor deze parochie
Hij sterke ieder op zijn of haar eigen plek
en wij smeken in dit nieuwe jaar
tot de God die heeft gezegd: IK ZAL ER ZIJN:
Onze Vader die in de hemel zijt,
trouwe vriend van mensen, Uw Koninkrijk kome, onder ons
uw kinderen hier en nu.. in onze dagen,

Hein Jan van Ogtrop, pastoor