• Leidsevaart 146
  • 023 - 532 30 77
  • info@rkbavo.nl

All posts by Maarten Kools

31 december: Hij ging mee

[print]

Oudejaarsavond

Schriftlezingen:

  • Prediker 3; Alle dingen hebben hun tijd

  • Matteus 28, 16-20; Ik blijf bij jullie

De laatste dag van december is daar,
wonderlijke dagen maakten we mee:
dagen van klatergoud en namaaksneeuw
en tegelijkertijd dagen van echtheid en van liefde.

Ja, mensen zijn rare wezens
wat zoeken we toch? Wat bezielt ons.

Als antwoord wil ik zeggen dat het heel natuurlijk is
dat wij onrustig zijn en op zoek
zo zijn wij als mensen geschapen.

Het is heel normaal dat wij het ene moment opgewekt zijn en vrolijk
terwijl wij het een dag later helemaal niet zien zitten:
mensen zijn een mengeling van hoop en wanhoop
en in deze dagen speelt dat in zijn volle hevigheid.

Het ene moment vinden we onszelf geweldig
het andere moment walgen we van onszelf.

Het ene moment doen we ons best
en hebben we alles over voor een ander
het andere moment zijn we lui
en geloven het allemaal wel.

Is er nog hoop? Is er nog goed nieuws?

Ja, er is hoop, er is goed nieuws.
En nu we hier bezinnend samenzijn
heb ik dat voor het gemak eens samengevat
in vier punten.

Het eerste goede nieuws is
dat alles wat wij doen een zin heeft
omdat het met deze aarde iets worden zal.

Wat heeft het voor zin
om kinderen in deze wereld te ontvangen
als het met deze wereld toch nooit wat wordt?
Wat heeft het voor zin
je in te zetten voor iets goeds
als het toch nooit wat wordt?
Wat heeft het voor zin
om van elkaar te houden
en de liefde te bedrijven
als wij toch alleen maar samen wachten op het einde?

Het antwoord dat wij in de kerk geven is:
ja het wordt nog wat!
Het geloof leert ons dat al die dingen,
die goede dingen, die kleine dingen,
onderdeeltjes zijn van een geschiedenis van vrede,
een geschiedenis van heil en van toekomst.
Dat is het eerste wezenlijke punt van ons geloof.

Het tweede goede nieuwspunt is
dat wij zelf zoals wij zijn er mogen zijn.
Wij zijn allemaal als individu uniek:
we zijn onvervangbaar.
We zeggen wel eens ‘geen mens is onmisbaar’
daarmee bedoelen wij dat als iemand een klusje doet
er altijd wel een ander komt die het overneemt
maar het is geen goede opmerking ‘geen mens is onmisbaar’
want -volgens ons geloof- is IEDER MENS ONMISBAAR.
Ieder mens is uniek. Ik mag er zijn en u mag er zijn.
En we weten zelf toch het beste hoe wij zijn?
We kennen toch onze goede èn onze slechte eigenschappen.
We hoeven ons niet mooier voor te doen als we zijn:
we zijn als mens door God geliefd
we zijn geschapen naar zijn beeld:
Hij houdt van ons zoals we zijn.

Het derde goede nieuwspunt is dat er vergeving is.
Iedere keer als we de fout ingaan
is er de mogelijkheid voor een nieuw begin.
We kunnen verder na een mislukking:
we krijgen nieuwe kansen
als er iets is mislukt.
Van God uit gezien is het dan niet
even een kwestie van doen alsof er niets gebeurd is
je ogen dichtdoen en zand erover
maar ‘al is je zonde rood als scharlaken
ik maak je witter dan sneeuw.’
We kunnen echt opnieuw beginnen
hoe groot de puinhoop ook is.

Het vierde punt goede nieuwspunt is dat wij een vriend hebben
die met ons meewandelt,
een gids op ons pad en dat is Jesus de Messias
wiens geboorte wij heden vieren.

We zijn nooit alleen, we hebben altijd een Supporter met een hoofdletter
die om ons geeft en met ons meeleeft.
En als wij somber praten en denken dat alles geen zin heeft
blijkt hij naast ons te lopen
zoals in het verhaal van de Emmausgangers dat u misschien kent
die somber lopen te zeggen dat niets meer zin heeft
en plotseling iemand ontmoeten die naast hen wandelt
en die zegt: ‘waarom kijk je zo somber’
en ‘zie ik ben met je alle dagen.’

Als eerste lezing lazen we uit het boek Prediker
op het eerste gehoor een gezellig manneke op een stoeltje aan de kant.
Hij lijkt het allemaal beste te vinden
en hij heeft geen overspannen verwachtingen.
Toch is er meer aan de hand!
Veel mensen kozen die lezing uit het afgelopen jaar:
mensen die afscheid moesten nemen van hun dierbaren
maar ook bruidparen die elkaar gevonden hadden..
soms na een hele schokkende voorgeschiedenis
van mislukkingen en niet uitgekomen verwachtingen.

De conclusie is dat alles toch goed is
dat het ‘tof’ is (om even hebreeuws te spreken)
om hier op aarde te zijn.
Want Hij is er, onze Heer
Hij is er, Zijn Zoon, onze begeleider
en de Heilige Geest die ons inspireert
en opjaagt om te doen wat wij kunnen.
God geve ons dat wijze, goed,
nuchtere gevoel van de Prediker
en zegene en beware ons allen.

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

26 december 2015: Gedenkdag van Stefanus

[print]

Gedenkdag van Stefanus

Schriftlezingen:

  • Handelingen 6:8-7,60

Kerstmis, de blijde dag bij uitstek;
duizenden komen samen, ook hier
maar ook een dag van ernst:
hier weten we daarvan..
we denken na over het geheim
van Gods vriendschap met ons.

Kersttoespraken klinken
soms alleen aanleiding voor een directeur
om iets te vertellen over hoe het gaat met de zaak
maar soms worden diepere snaren aangespannen:

‘Zie ik verkondig U een blijde boodschap’
hoorden we in de kerstnacht.
‘IK HEB EEN BLIJDE BOODSCHAP VOOR JULLIE’
zeggen de evangelisten hen na:
‘evangelie, blijde boodschap, HET VERHAAL VAN JESUS’

Dus het hele jaar door: ERE ZIJ GOD en
Alleluia gaan zingen op de grote markt …
een beetje koud misschien.
Neen,
zo leren we van de evangelisten
en van Stefanus vandaag … dat is niet goed.
Je moet eerst weten wie die Jesus voor jou wil zijn.
Luister goed! Wat moeten wij goed horen?

En dan vertellen ze het verhaal over deze Stefanus.
die vol was van God – hoera –
maar wat ging Hij een hele bijzondere weg!

Stefanus, diaken, verkondiger in Jeruzalem.
Diaken. Verantwoordelijk voor de armenzorg
maar hoe zijn de mensen.
Hij koos werkelijk voor de armen
en zei akelige dingen tegen de rijken…
hij kwam te recht in de molen van de verdachtmaking en de roddel
hij kwam in de gevarenzone terecht.

Net als zijn Heer!
Zelfs zijn eigen leerlingen
hebben Hem vaak niet begrepen
en ook de weg die Hij hen voor ging maar moeilijk konden gaan.

Het is moeilijk te vatten
(daarom vatten de leerlingen Petrus, Thoma, Judas het ook niet)
wat de echte blijde boodschap is.

Niet dat God de hele wereld wel eventjes zal komen veranderen…wacht maar af.

Neen het verhaal van Jesus vertelt ons
dat Gods almacht zich in onmacht openbaart.

Het hoofdthema van het evangelie
is de openbaring van de God van Israël
als de God die niet hoog van de toren blaast
maar die solidair is met de lijdenden:
‘Ik heb het geschrei van de kinderen Israëls gehoord’
zei God bij het brandende braambos.

Het is die God die ook de ballingen in Babel kan troosten
zoals Jesaja dat zegt:
‘troost mijn volk. Uw God is nabij.’

De openbaring van die God is alleen verstaanbaar
voor mensen die zelf van het lijden weten
(of het lijden van anderen mee kunnen voelen)
en die zo de diepe troost weten te waarderen
van een God die zich niet openbaart als een ‘glamour-God’
maar als een God die verschijnt in de diepste onmacht
van een mens die met andere mensen meeleefde,
die voor de kleinen koos,
die kwetsbaar was en weerloos
en die uiteindelijk gemarteld, vermoord gekruisigd is.
De mensen die bij de kerk van Jesus willen gaan horen
en de weg van Jesus willen gaan
zullen moeten beseffen dat dat inhoudt: een weg gaan van vernedering, lijden en dood.

De kerk van Christus is een bedreigde kerk
die het geheim van de komst van het Koninkrijk Gods verkondigt.

Tweede kerstdag meteen al ernst:
de hele kerstfeer wordt weggevaagd,
het kerstkind zal volwassen worden
en een teken van tegenspraak blijken,
Hij zal als volwassen man gekruisigd worden.
Maar dat is geen mislukking
want deze gekruisigde volgen is onze enige hoop.

De leerlingen waren van hem weggelopen
toen dat duidelijk werd,
de vrouwen op de Paasmorgen holden weg
en durfden – dat zullen we in het Marcusevangelie dit jaar met Pasen lezen-
niemand te vertellen dat Jesus de gekruisigde toch de Heer van de toekomst is.

Door de evangelisten zullen wij
als wij goed luisteren
ook in het komende nieuwe jaar
steeds verder worden ingewijd in dit geheim
en onze eigen conclusies zouden trekken.

We hoorden Matteus vandaag spreken over de vervolging
van mensen die niet in de bestaande garelen passen.
Jesus volgen zoals Lucas, die wij dit jaar gaan lezen, ons dat beschrijft
betekent partij kiezen voor de armen, meeleven met de zieken
en één zijn met onze Messias door te bidden.

Leven als mensen die deze Jesus willen volgen
is leven als iemand die treurt met de treurdenden
maar ook iemand die alle onrecht dat mensen pijn doet
wil bestrijden, iemand die voor het goede durft te kiezen, iemand die volhardt.

Strijdbaar zijn als Stefanus die opkwam voor zijn geloof
en -net als velen van zijn gemeente-
werd gemarteld en gedood.
Velen zouden nog volgen.
Een beetje angstig kijken we naar wat er in onze dagen gebeurt.
Maar vrees niet:
de geschiedenis van de kerk was ook een geschiedenis worden
van veel bloed en tranen maar dat was beter dan dat andere.

Te vaak heeft de kerk gekozen voor het pluche van de bestaande orde
in plaats van voor de armen in de verdrukking.
Maar de ware groeikracht van de kerk
het zaad van de kerk
is het bloed van de martelaren.

De missionarissen op hun post
die bij hun mensen blijven
vaak tot het bittere einde.
We denken aan pater van der Lugt in Syrië
aan de monniken in noord Afrika
-gisterenavond was de film die hun dood behandelt te zien.

Stefanus zag de hemel open
vlak voordat hij stierf:
hemel en aarde hadden elkaar geraakt
God was dichtbij.

God blijft dichtbij bij zijn getrouwen;
het licht zal het winnen van de duisternis,
de liefde zal het winnen van de haat ..

Dat is het programma van onze Messias
die voor en met ons stierf
maar die nu leeft en die ons voorgaat naar Galilea.

Stefanus, stoere getuige van de tweede kerstdag
jouw feest was al eerder op 26 december
dan kerstmis op de 25e
evangelist van het jaar,
bedankt voor je solidariteit
levende uitbeelding
van Gods solidariteit met ons.

We willen jouw boodschap serieus nemen
echt proberen in Jesus’ voetspoor te gaan.
Rechte wegen gaan,
consequent zijn in ons handelen,
niet aarzelen maar die ene mens echt volgen
die naar ons toekomen wil,
die tot ons spreken wil het komende kerkelijke jaar,
die ons de weg van de liefde en trouw aanwees en voorleefde
maar die ons dan heel vlug naar onze broeders en zuster verwijst
opdat wij hen niet in de steek laten.

Jesus gekruisigd, gestorven en begraven maar opgestaan uit de doden
opdat wij de weg naar het ware leven, het ware licht durven gaan, Hem achterna.

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

Kerstnacht: De kwetsbare God

[print]

Kerstnacht

Beste vrienden, parochianen,
gasten, kinderen, jongeren, ouderen
ik ben als Haarlems pastoor trots.
Trots op het restauratieproject van deze kathedraal
-ja je kunt hem ook verkopen en er een parkeergarage van maken
dan hebben we een paar miljoentjes maar de kathedraal is weg.
Hij is gerestaureerd: een uniek kunstwerk waar iedereen van kan genieten
het was even spannend of we al verwarming zouden hebben deze nacht
en of de banken weer allemaal op hun plaats zouden staan.
Het is allemaal gelukt: de verwarming en de lichten aan
en er moest wel erg gepoetst worden.
Maar daar zitten we dan weer veilig onder de koepel
de koepel he… dat doet me ergens aan denken.
Dat andere waar ik trots op ben.
De grote koepel aan de andere kant van de stad.
Ooit gingen wij met mensen van onze parochie daar op bezoek
om leuke bijbelverhalen te bespreken met de bewoners daar.
Hele serieuze vooral jonge mensen, die nadachten
wat God voor hen in die droevige omstandigheden kon betekenen.
En nu is de koepel daar, net als die hier,
weer een belangrijk centrum.
We bieden er als stad gastvrijheid aan vluchtelingen
veel uit Syrië. Zo’n 15 jaar terug hadden we hier ook
twee gezinnen uit dat land als asielzoekers een jaar in huis.
Onze burgemeester is blij met onze Haarlemse gastvrijheid.
Wij heten stugge muggen te zijn maar zijn toch aardiger
dan de meeste mensen denken.

Kerstmis is het feest van de mooie gedachten,
belangrijke of minder belangrijke toespraken op de zaak.
Praten over vrede.. iedereen praat daar graag over
maar het wordt tijd er iets aan te doen.

Heeft dat dan zin?
Een joodse psychologe die onderzoek had gedaan
naar kinderen die ondergedoken hadden gezeten
en naar de houding van de ouders die hen gastvrijheid hadden verleend
zei het zo: ‘de macht van het kwaad is indrukwekkend en groot,
de macht van de liefde is veel kleiner, heel klein
maar wel sterk en doordringend.’
En dan zie ik opeens dat machteloze vluchtelingenkindje liggen
op het strand van Lesbos. Was dat sterk?

In een bepaalde zin wel: het heeft ons wakker geschud.
Wij allemaal, mensen in en buiten de kerk.
De kerk is als het goed is de grote fanclub
van de mensen van goede wil.
Bovendien is de kerk de plaats is waar onze idealen worden geijkt.
Zijn wij niet te vaag bezig?
Worden er geen serieuzer beslissingen gevraagd
dan de beslissingen die wij nemen?

Deze nacht begonnen wij de dienst met te lezen
uit een mooi dromenboek, uit de visioenen van Jesaja:
‘de aarde zal met vrede bedekt zijn zoals de zeebodem met water’
en ‘de wolf zal spelen met het lam’.
Zijn dat geen vage dromen
die als zeepbellen uiteen zullen spatten?

Neen. Jesaja, kritisch tegenover zijn en onze wereld, weet
waar de waarachtige inspiratie geput kan worden,
en geeft ons zicht op de toekomst van God.

Jesaja werkte in Jeruza­lem, en protesteerde
tegen de levenshouding van koning, pries­ters en gewone burgers.
Met sarcasme beschrijft hij de burger­lijkheid
(de trippelende dames, de dikdoenerij van de mannen),
de opportunistische politiek van Juda’s koningen.
maar ook de schijnvroomheid in de tempel
(‘Ik walg van uw gezangen, gebeden en uw vasten’)

Als er één ding duidelijk wordt ook in onze dagen
is het alle mensen correctie nodig hebben, ook wij van de kerk.

In het hart het Jesajaverhaal deze nacht,
wordt een nieuw koningstype genoemd:
het kind dat ons gegeven wordt.
Geen machtig leider maar een weerloos mens.

We worden opgeroepen ons te verzamelen rond hem
en dan klinkt het “vrede op aarde” als een aankondiging
van een nieuwe kracht die de geschiedenis kan veranderen.

Engelen spreken ervan en nodigen de mensen
(de herders) uit gauw te gaan kijken.
De herders zullen in het Lucas-verhaal direct afstevenen
op het woord dat in Bethlehem is geschied,
hetgeen de Heer hen heeft bekend gemaakt.
Deze herders, de armen, zijn de centrale figuren.
De armen die in onze samenleving niet opvallen
mogen als eerste horen namens het volk.

‘U is heden geboren.’
De geboorte van de Messias is voor deze armen werkelijk geschied.
Een engel des Heren staat naast hen
en de glorie des Heren omstraalde hen.
Zelfs een hele schare hemelse machten voegt zich bij hem
om te gaan juichen over het woord van God dat werkelijkheid wordt.

Ze zingen met het gezicht naar de aarde toegewend:
‘Vrede op aarde.’ Hier is iets gebeurd.

De kroniekschrijver van keizer Augustus
zou niet in dit gebeuren geïnteresseerd geweest zijn.
In een gevoelige bui zou hij het als een ‘tragisch voorval’ hebben vermeld
om zijn lezers te ontroeren.

Bij Lucas klinkt echter andere taal!
‘Heden is u een redder geboren, de Messias (Christus), de Heer!’
Dit is de redder, deze arme onder de armen,
deze weerloze onder de weerlozen. Geen andere.

Dat is geen triomfantelijke uitroep van: ‘wij hebben gelijk;
deze Jesus is de enige’ maar een geloofsbelijdenis
in het ongehoorde feit dat in dit kwetsbare gebeuren
een nieuwe fase van de geschiedenis begonnen is.

Hoe manifesteert Gods kracht zich dus?
In een kindje dat ligt in een schuur
er was geen plaats in de herberg
en als hij weer thuiskomt in Nazareth
zal hij, twee maanden oud ook nog op de vlucht moeten
voor de jaloerse koning Herodes.

Ik las een mooi verhaal over een merkwaardig godsontmoeting.
Het gebeurde in een sloppenwijk van Rome, ver weg van de pracht en praal van de Sint Pieter, dat ik tussen twee vuilcontainers  een klein meisje zag zitten, dat haar hand op hield en vroeg of ik iets voor haar te eten had. ‘Hoe heet je, vroeg ik’.
‘Ik ben God’, zei ze. ‘Bent u dat echt’ vraag ik: “Ze zeggen dat God dood is, niet?” zegt ze met een vage glimlach. “Maar het is niet waar. God slaapt alleen zo nu en dan, en hoopt dan net als jullie dat het weer ochtend wordt. Eigenlijk zou ik niet GOD moeten heten, maar HELP. Want..ik ben niet de machtigste der machtigen, zoals jullie altijd denken. Ik ben niet de Almacht maar de Onmacht.
…ik ben de minnaar die huilt boven het fotolijstje van zijn geliefde die hem in de steek liet, de patiënt die net te horen heeft gekregen dat ie kanker heeft… Ik ben waar het grootste verdriet is, en de meeste honger geleden wordt. Ik ben liefde en liefde is weerloos.
Waar is God in onze dagen?
Als Jesus later groot geworden zal zijn zal hij het zelfde vertellen.
´Ik had honger, gaf je mij te eten,
ik had dorst gaf je mij te drinken
ik was ziek heb je mij bezocht
ik was vreemdeling, heb je mij ontvangen
ik was in de gevangenis heb je me niet in de steek gelaten´

Na een verbaasde reactie van zijn leerlingen zal Jesus zeggen
´Wat je voor de minste der mijnen hebt gedaan
heb je voor mij gedaan.´

God heeft hulp nodig.
Hulp van mensen die kiezen voor de liefde en de trouw
zonder te protesteren helpen en troosten.
Daarom bent u zo welkom.
Omdat u gewone mensen bent
met uw eigen idealen.

Jonge mensen met mooie plannen:
bijvoorbeeld om te willen trouwen;

jonge ouders die kinderen in de wereld willen laten komen
om samen te bouwen aan een nieuwe maatschappij:

mensen die willen zingen en dansen, spelen en helpen
oude mensen, jonge mensen
kerkelijke mensen en minder kerkelijke mensen.

Mensen die het allemaal niet zo heel precies weten
maar die er wel willen zijn voor de mensen die hen nodig hebben.

Weet dan wel dat u niet zomaar bezig bent
maar je bent als het ware God aan het ontvangen en helpen.

Toen Gods volk geslagen werd door de slavendrijvers in Egypte
zei hij tegen Mozes die het niet meer aan kon zien
en daarom maar schapen was gaan hoeden:
´Ik heb het huilen van jouw mensen wel gehoord
ga naar ze terug en help ze.´
´Maar wie bent u dan eigenlijk´ vroeg Mozes
wat is uw naam?´ Het antwoord kwam:
Mijn naam is…’ik ben altijd bij de mensen’.

Lieve, welkome mensen, wees er dan ook voor elkaar:
laat elkaar niet los. Laat alle conflicten, ruzies en ruzietjes die er zijn
maar voor wat ze zijn en bouw samen aan een wereld
waar de liefde heerst en de trouw.

Morgen zal de bisschop een van de deuren van onze kathedraal zegenen:
die open heilige deur verwijst naar de barmhartige liefde van God
die wij in het Heilige Jaar dat op de eerste zondag van de Advent begin
als onze liefdevolle Herder willen ontvangen.
Als wij Hem willen ontvangen de openheid van onze hart
zal de kracht van Gods Heilige Geest
ons net als Maria overschaduwen.

Het grote feest buiten zal een feest zijn van
toeters en bellen en namaak sneeuw dit jaar.
Maar het echte feest zal plaatsvinden
hier, in de kerk en in de huizen van ons, gewone mensen toch.
Hier komen de echte engelen aan het woord
de boden van God. Die spreken duidelijk genoeg.
Ze zeggen:
‘God zal toch zijn woord gestand doen..
vrede op aarde voor de mensen van wie Hij blijft houden.’

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

20 december: Jij Bethlehem…

[print]

Vierde Zondag van de Advent

Schriftlezingen:

  • Micha 5,1-4; Jij Bethlehem

  • Lucas 1,39-56; Maria’s bezoek aan Elisabeth

Er speelt zich nog al wat af in onze dagen
Parijs, Syrië, met enige regelmaat hoor je mensen precies vertellen
wanneer de wereld zal vergaan.
Mensen vinden dat altijd interessant.
Soms vragen mensen aan elkaar:
‘wat zal er gaan gebeuren?’
het antwoord is dan vaak:
‘dat weet ik niet, ik ben geen profeet’
dat betekent zoiets als: ‘ik kan niet in de toekomst kijken.’
Kunnen profeten dat dan wel?
Profeten komen voor in de bijbel.
Wat doen die dan? De toekomst voorspellen
zoals Nostradamus of een helderziende?
Neen, niets van dat alles,
ze voorspellen niet maar
ze waarschuwen en geven mensen hoop: die twee dingen,

‘Ja maar die profeet van vandaag, Micha dan,
die voorspelt toch maar mooi
dat Jesus in Bethlehem zal geboren worden:
JIJ BETHLEHEM, JIJ ZEKER NIET DE MINSTE
VAN DE STEDEN VAN JUDA
WANT UIT JOUW MIDDEN
ZAL EEN LEIDER GEBOREN WORDEN’.

Dat lijkt zo maar het is niet waar.
Had Micha dan geen gelijk?
Zeker hij had gelijk maar zijn tekst is geen voorspeltekst
maar heeft een diepere zin.

Micha leefde in de zorgelijkste tijd
die Israël ooit gekend had.
De tijd van David en Salomo was al lang voorbij,
er waren koningen die van God noch gebod wilden weten
maar die wel er prat op gingen
dat ze van koning David afstamden en zijn troon bezetten.
Met trots hielden zij hun hofhouding in Jeruzalem
en gaven veel geld uit aan hun harem en aan hun paleizen.
De profeet Micha ziet dat het zo de verkeerde kant opgaat.
Hij ziet hoe Juda innerlijk verzwakt is,
de regering corrupt is en hoe niemand zich nog iets aantrekt
van Gods geboden en van zijn naaste.
In die dagen kondigt Micha
de komende ballingschap van Gods volk aan.
Niet omdat hij in de toekomst kan kijken
maar omdat hij ziet dat het zo niet langer door kàn gaan.

Maar hij ziet niet alleen ellende.
Hij ziet meer. Hij ziet
dat er altijd de mogelijkheid is van een nieuw begin.
En dan komt zijn visioen
over het kleine herdersdorp Bethlehem.
Het is in zijn tijd een totaal vergeten
en verlaten oord geworden
waar alleen nog maar wat herders rondscharrelen.

Maar de profeet zegt:
‘wil het nog wat worden met Jeruzalem
dan zal er een nieuw begin gemaakt worden,
zoals toen in Bethlehem.
Daar werd de kleine David,
de herdersjongen door de profeet Samuël
uitverkoren om herder te gaan zijn over zijn volk.

Een koning die liederen maakte:
‘MIJN HERDER IS DE HEER,
HET ZAL MIJ NOOIT AAN IETS ONTBREKEN’

Zo’n koning, in de stijl van David, zou in staat zijn
op te komen voor zijn mensen.
Een koning die God eerbiedigde en de mensen wilde dienen
zou het volk weer tot zegen kunnen zijn:
een koning van de kleinen -zoals David dat was,-
kan redding bieden.

II. Enkele honderden jaren later leefde Maria,
Mirjam heette ze echt, Mirjam van Nazareth.

Ze droeg de naam van het zusje van Mozes.
Die had haar broertje gered
door hem in het riet te verstoppen in een biezen mandje
en ze had dapper haar broer gesteund
toen hij de joden aanvoerde weg uit het slavenland Egypte.
Ze had gezongen met alle joodse vrouwen
uit dankbaarheid aan de overkant van de zee.

Mirjam was de profetes van de bevrijding,
de zangeres van een nieuwe toekomst.

Dat zal Mirjam van Nazareth,
(die wij met haar Griekse naam Maria aanduiden), ook zijn.
Met Mirjam zal een nieuw toekomst beginnen zegt de evangelist Lucas.

Het lijkt er voor de oppervlakkige waarnemer op
dat alles bij het oude zal blijven.
Maar een andere geschiedenis,
waar de profeet Micha ook van droomde, staat op doorbreken:
Gods Koninkrijk, een toekomst die alle verwachtingen te boven gaat
komt naderbij. Een boodschap die wij kunnen gebruiken!

De bode -de engel van God- had het gezegd:
‘JE NICHT ELISABETH HEEFT IN HAAR OUDERDOM
EEN ZOON ONTVANGEN, EN,
OFSCHOON ZIJ ONVRUCHTBAAR HEETTE
IS ZIJ NU IN HAAR ZESDE MAAND;
WANT VOOR GOD IS NIETS ONMOGELIJK!

Beloften van God zijn nooit voor niets gesproken,
de kracht van de heilige Geest die ooit boven de chaos zweefde
zal iedere keer opnieuw het aanschijn der aarde vernieuwen:
Gods woord keert nooit werkeloos terug.

Maria zal door de kracht van de Geest worden overschaduwd
en de droom van iedere joodse vrouw
zal aan haar in vervulling gaan:
zij zal de moeder van de Messias mogen worden.

Ze weet hoe wonderbaarlijk God met Israël wil omgaan
en zegt in dankbare verwachting, namens haar volk:
‘ZIE DE DIENSTMAAGD DES HEREN,
MIJ GESCHIEDE NAAR UW WOORD’.

Daarna gaat ze vlug naar Elisabeth
en zal met haar, -de vrouw die onvruchtbaar heette-
als eerste getuige zingen over Gods nieuwe toekomst
in haar Magnificat.
Mirjam van Nazareth zal,
bezield door de Geest van God, haar roeping trouw vervullen
want het Koninkrijk van God vraagt niet alleen om bejubeling.
maar vraagt om trouw en deelname.

En trouw moet blijken.
Uit Maria’s hele leven blijkt die trouw.
Ze zal, overschaduwd door de Geest,
niet alleen een kind baren maar
overschaduwd en geholpen door die zelfde Heilige Geest,
trouw zijn aan haar zoon tot aan het kruis.
Ze zal daarna, met alle leerlingen samen,
wachten tot de pinkstermorgen komt
en de kern van Gods afwachtende volk,
(de 12 apostelen), met haar, werkelijk overschaduwd gaat worden
door de Heilige Geest.

Terug naar het begin in Nazareth.
De engel had gezegd: ‘Wees gegroet Maria
vol van genade, de Heer is met U’.
Toen kon de engel van God rustig van haar heengaan
want een hechte relatie tussen hemel en aarde was tot stand gebracht.
De bevrijding van Israël -en via Israël van heel de mensheid-
kon gaan beginnen.

En in het huis van Zacharias…
Waarom wordt dat het huis van Zacharias genoemd?
Zeker weer omdat de mannen de baas zijn.
Neen, het gaat om zijn naam:
Zacharia betekent: GOD DENKT AAN ONS.
En in dat GOD DENKT AAN ONS-huis
gaat de geschiedenis verder:
twee vrouwen zijn bereid om met God mee te doen.

Elisabeth zingt Maria toe:
‘de Heer is met jou
en gezegend is de vrucht van je schoot.’
En Maria stemt in:
‘Magnificat, mijn ziel prijst groot de Heer
want Hij heeft grote dingen aan mij gedaan.’
Maar het mooiste is wel dat het kleine kind
in de schoot van Elisabeth ook meedoet,
het danst als het ware als het opspringt in haar schoot.

Maria, Elisabeth en de kleine Johannes
zijn blij omdat het woord van God zal gaan doorbreken.
Ze zijn blij omdat de groten der aarde
die zich breed maken ten koste van anderen
van hun tronen zullen worden gestoten.
Ze zingen over de armen die zullen worden verzadigd,
(dat gaat niet vanzelf, daar moeten de mensen bij helpen)
en ze zingen over de hulp die alle mensen van goede wil
zullen krijgen altijd weer:
‘Gods barmhartigheid reikt over alle generaties heen.’

We zijn ons aan het voorbereiden vandaag op het grote kerstfeest.
Hier is nog de rust om een beetje als Maria en Elisabeth
het heil te verwachten van omhoog.

Het grote feest buiten zal een feest zijn van
toeters en bellen en met echte sneeuw zelfs dit jaar.
Maar het echte feest zal plaatsvinden
hier, in de kerk en in de huizen van ons, gewone mensen toch.
Hier komen de echte engelen aan het woord
de boden van God. Die spreken duidelijk genoeg.
Ze zeggen:
‘God zal zijn woord gestand doen..
voor God is niets onmogelijk’.

En van ons wordt als reactie verwacht
het ‘mij geschiede naar Uw woord.’
Niet als een slaafse onderwerping aan wat God wil
maar als een bereidheid om voor Hem te kiezen
en voor Zijn mensen voor wie wij mogen leven.

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

13 december: Licht onder de mensen

[print]

Zondag Gaudete

Schriftlezingen:

  • 2 Makkabeeën 10,1-8; Het nieuwe licht

  • Lucas 3,10-18; Wat moeten wij doen?

Ik heb dit jaar al vele verlichte kerstbomen al gesignaleerd
volgens mij verschijnen ze veel eerder dan vroeger.
Denkend aan het groen en het licht
wil ik vandaag eens een oud feest belichten
waar veel elementen in te vinden zijn die aan kerstmis doen denken.
Ik denk aan het joodse Chanoukah-feest
dat in de komende week begint
en ook op de oude Groenmarkt in Haarlem
in de schaduw van onze oude Bavo gevierd gaat worden.
Bij het Chanoukah-feest hoort de Chanoukahkandelaar,
de kandelaar met de 7 of 8 armen. Ik zal dat straks uitleggen.
Die lichten zijn, net als onze kerstlichtjes,
een teken van hoop in donkere dagen.
Het Chanoukahfeest herinnert aan duistere tijden.
De geschiedenis speelt zich af zo’n 130 jaar voor kerstmis.
De Grieken hadden onder leiding van Alexander de Grote
bijna heel de bekende westerse wereld veroverd.

Ook Jeruzalem was ingenomen.
Een brutale landvoogd van Alexander, Antiochus Epifanes genaamd
had in de tempel van Jeruzalem een beeld laten zetten
van de Griekse oppergod Zeus,
een gruwel in de ogen van de Joden.
Toen kwam er een protest een opstand
onder leiding van Judas Maccabeus
en de tempel werd heroverd.
Het joodse Chanoukah-feest herinnert er aan
hoe die Griekse bezettende macht werd verdreven
en hoe midden in de winter, zo rond half december,
de tempel van Jeruzalem gereinigd werd
en opnieuw ingewijd.
Volgens het verhaal werd er toen een klein kruikje olie gevonden
om de 7-armige kandelaar die midden op het tempelplein stond
aan te steken.

Eén kruikje olie, normaal gesproken net genoeg
voor één dag licht. Maar,
zo vertelt de vrome overlevering,
de kandelaar bleef op die olie maar liefst acht dagen branden.
Als herinnering daaraan
branden de joden van Haarlem en Amsterdam en overal
vroeger en nu als teken van hoop door alle ellende heen,
de Chanoukahkandelaars met de acht lichten.

Zo’n 160 jaar later loopt er een vreemde man rond
ver van tempel. Zijn vader had daar gewerkt
(Zacharias) maar Johannes was naar de woestijn gevlucht.
Neen, niet om rust te vinden in de eenzaamheid
of zich te ‘versterven’ in de woestenij
maar om terug te kunnen gaan naar de oorsprong.
De woestijn is immers de plaats waar het volk Israël
zijn bruidstijd met de Eeuwige heeft gevierd,
de plaats waar het bevrijde volk van God
het brood uit de hemel kreeg.
Het Manna, het brood om niet te bezwijken naar het lichaam,
en de TIEN GEBODEN, het brood om van te leven in de Geest.

Johannes wil de mensen terugleiden naar die tijd
en opwekken tot trouw aan die tien geboden.
En er gebeuren dan wonderlijke dingen.
Geen wonderen in de gewone zin van het woord
maar dingen die eigenlijk veel belangrijker zijn.
Er komen mensen naar Johannes luisteren
en dat niet alleen, ze zijn onder de indruk
en gaan hun levensstijl veranderen
en is dat geen geweldig wonder?

En dan is er ook sprake van een wederopstanding
-net als in de tijden van het eerste Chanoukahfeest:
er gebeurt een wonder.

Het is immers volgens de joodse leer het grootste wonder
wat er gebeuren kan als mensen zich bekeren.

Als mensen niet op de oude manier blijven leven
maar willen veranderen.
Dat hoorde u in het evangelie van vandaag.
Ze gaan allemaal vragen:
‘wat moeten wij doen?’

Er is hoop voor de toekomst
want velen willen horen naar Johannes
en van de partij zijn: meedoen.

Ze komen misschien niet toe aan al te verheven idealen
die je toch niet haalt maar willen wat doen.

En Johannes helpt hen. Hij is een realist en verkondigt:
ieder mens zal op de plaats waar hij/zij staat
moeten doen wat er gedaan moet worden.
En de gewone mensen krijgen dan van Johannes te horen
wat zij in hun eigen levenssituatie moeten doen.

De tollenaars zullen niet allemaal
hun tolhuis hoeven te verlaten
(zoals Matteüs die er vandaan geroepen werd) maar
‘niet méér vragen dan is vastgesteld’.
Ook soldaten komen aangelopen:
‘wat moeten wij doen?’ Johannes zegt hier niet:
‘je dienst verlaten’ maar: ‘niemand uitplunderen,
niemand iets afpersen en tevreden zijn met je soldij’.
De mens die veel heeft
zal niet alles moeten verkopen en straatarm worden
maar wel vele, zoveel mogelijk anderen
moeten laten delen in zijn rijkdom.

Het gaat allemaal om heel nuchter handelen,
hier en nu.
Ieder heeft zo zijn eigen taak.

We kunnen niet allemaal heilig worden,
ook niet allemaal tegelijk
maar wel op de plek waar wij staan
werken aan de doorbraak van het licht.

Zondag Gaudete is het vandaag, 3e Advent,
zondag ‘heb hoop, het kan nog wat worden.’

In het Romeinse rijk in de dagen dat Jesus geboren werd
en op aarde leefde
werd het feest gevierd van de onoverwinnelijke zon.
Het Evangelie van de kerstnacht zal ook spreken over een stralende zon.
En dat zal dan niet keizer Augustus zijn
(hoewel zijn naam: ‘de stralende’ betekent)
maar het kleine weerloze Messias-kind in de kribbe.

Van deze mens geloven wij
dat Hij licht heeft gebracht in ons bestaan.

Zijn komst was de oproep tot menselijkheid en liefde
waar we niet meer omheen kunnen.

Zijn leven was inzet en trouw tot het uiterste,
zijn wezen was liefde in persoon.

Uitziend naar hem en naar Zijn nieuwe toekomst
vieren wij zondag Gaudete: wees blij!

Wees blij om het merkwaardige geheim
dat God alleen maar daar wonen wil waar wij mensen wonen

Weest blij, want in alle tijden zijn er mensen
die niet willen leven bij de waan van de dag
wees blij want ook in deze tijd zijn er mensen
op zoek naar de diepte in hun bestaan.

Weest blij want straks na deze viering
zullen veel mensen in de rij staan
omdat ze de boodschap van kerstmis willen horen
en omdat ze hun leven willen richten op het goede.

Weest blij. En dan te bedenken dat Paulus zijn oproep opschreef
terwijl hij in de gevangenis zat en helemaal niet blij hoorde te zijn.

In de gevangenis was hij alles kwijt en misschien daardoor
zo’n rijk mens geworden. Niet meer de fanatieke prediker
zoals wij Paulus vaak horen
maar een milde wijze mens die in zijn ellende,
terwijl hij alleen maar kwaad om zich heen ziet
tegelijkertijd ziet dat Gods geschiedenis met de mensen doorgaat
in zijn dagen, in onze dagen, in alle dagen.
Daar geloven we in vandaag
dankbaar voor allen die zich bij ons willen aansluiten
God is niet weg: Hij woont bij ons mensen.

Daarom eindig ik met Paulus’woorden
waarnaar deze zondag genoemd is te herhalen:

Broeders en zusters
al moet ik veel doormaken en al gebeuren er veel dingen
die donker zijn en slecht, ik zeg u:
‘Verheugt u in de Heer te allen tijden.
Ik durf het zelfs te herhalen: verheugt u!
Uw nieuwe levenshouding, uw vriendelijkheid
moet alle mensen bekend zijn.
De Heer is dichtbij. Weest onbezorgd.
En laat aan God in al uw bidden en smeken
vertrouwvol weten wat uw wensen zijn
maar vergeet nooit te danken voor alles wat je kreeg.
Dan zal God met zijn vrede, die alle begrip te boven gaat
waken over je hart en je gedachten
en je behoeden in Christus Jesus.’

(naar Filippenzen 4,4-7)

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

Kerst met de zandtekenaar in de Nieuwe Bavo

Jozef en Maria met baby Jezus en de drie koningenOp dinsdag 15 december 2015 zal zandtekenaar Elze van den Akker naar de Nieuwe Bavo komen om het kerstverhaal uit te beelden.

Zij wordt bijgestaan door theatermaker Fred Rosenhart die als verteller optreedt en het geheel wordt ondersteund door kerstliedjes, gezongen door leden van het kathedrale koor.

Er zijn verschillende voorstellingen te bezoeken:
2 ochtendvoorstelling voor basisscholen en gezinnen
09:30 – 10:30 uur
11:00 – 12:00 uur

1 Avondvoorstelling
van 20:00 – 21:00 uur

Kaarten zijn tot en met 13 december te bestellen na de H. Mis, en tevens een half uur vóór aanvang van de voorstellingen.
De toegang is € 4,- per persoon (kind of volwassene). De ingang is via de hoofdingang aan het Bisschop Bottemanneplein. Op het naastgelegen Emmaplein is er ruime parkeergelegenheid.

Elze van den Akker

zandtekenaar-elze-005_sbpis industrieel vormgeefster, won prijzen met haar ontwerpen, maakt decors en is actrice. Nu tekent ze met zand en richt zich op verhalen voor kinderen. Naast de unieke zandtekeningen, maakt zij voor elke show een eigen compositie die haar verhaal versterkt.

Fred Rosenhart

is acteur-schrijver-kunstschilder én voorzitter van Stichting Living History Kennemerland. Naast het schilderen, schrijft hij educatieve stukken over de geschiedenis en is als acteur regelmatig te zien in het museum De Cruquius, het Oude Slot in Heemstede en als de Haarlemse Groene Mug in Haarlem.

TegengifT

TegenGift-A5-defOp vrijdag 13 november werden we opgeschrikt door de aanslagen in Parijs. Angst, verslagenheid en onzekerheid over dit extreme geweld zo dichtbij laat niemand onberoerd. Natuurlijke reacties van verdediging en van veroordeling nemen snel de overhand. Samen met Gitaarlem, De Sint Antonius Gemeenschap en de Groenmarktkerk organiseert Stem in de Stad met Joris Obdam op de zondagen in de maand december de campagne TegengifT om samen op vreedzame wijze weerstand te bieden tegen al het negatieve wat deze gebeurtenissen oproepen.

Wat kunnen we elkaar geven in deze tijd om naar elkaar toe te groeien? Om saamhorigheid te voelen en aan elkaar en de stad te laten zien dat de solidariteit het wint van de verdeeldheid en de liefde altijd wint van de haat.
Door middel van film, muziek en dans bieden we een podium voor mensen om hun TegengifT te tonen. We doen dan ook een oproep om zoveel mogelijk mensen binnen uw eigen netwerk te mobiliseren en deze activiteit te steunen door aanwezig te zijn.

Het programma van de campagne TegengifT ziet er als volgt uit:

6 december Film: “Selma”

Een indrukwekkend, waargebeurd verhaal over Martin Luther Kings campagne om gelijke stemrecht te krijgen. Zijn geweldloze aanpak inspireerde de wereld. De film wordt ingeleid door Joris Obdam, Straatpastor van Stem in de Stad.
Locatie: Groenmarktkerk , Nieuwe Groenmarkt 14 . Van 16.00-18.00 uur. Toegang gratis.

13 december Muziek:   “I know I am not alone”

Een muzikale documentaire, waarin muzikant Michael Franti in een gehavend Midden Oosten op zoek gaat naar verbinding en de prijs die de mensheid betalen moet voor oorlog.  De documentaire wordt ingeleid door Michael Struis van Gitaarlem en muzikaal omlijst.
Locatie: Wijkcentrum Binnensteeds, Nieuwe Groenmarkt 20. Van 16.00-18.00 uur. Toegang gratis.

20 december Dans: “De Herberg”

Een interactieve dansvoorstelling door Dansgroep Haarlem. De een is reiziger door een landschap van belevenissen en ervaringen. De ander is herbergier en ontvangt mensen gastvrij met al wat er is. Choreografie van Haya Maëla. Korte inleiding door Joris Obdam Straatpastor van Stem in de Stad.
Locatie: Groenmarktkerk, Nieuwe Groenmarkt 14.  Van 16.00-18.00 uur. Toegang gratis.

26 december interreligieuze Kerstviering

Rondom het verhaal van de drie wijzen uit het oosten kijken we naar wat verschillende tradities ons als Tegengift te bieden hebben.
Locatie: Groenmarktkerk, Nieuwe Groenmarkt 14. Van 16.00-17.00 uur. Toegang gratis.

6 december: Gezegend ben je

[print]

Tweede Zondag van de Advent

Schriftlezingen:

  • Baruch 5, 1-9; God brengt thuis

  • Lucas 3, 1-6; Het woord geschiedde!

Iedere viering eindigt met een zegenwens:
wij gaan er voor staan: en gezegend verlaten wij de kerk.
Na alle woorden uit de Schrift,
de verkondiging, de liederen en de gebeden
worden we opgeroepen om in de dagen die komen
alle woorden te gaan doen.
En we kunnen het ook, omdat God ons niet loslaat.
Hij-Zij behoedt ons op onze weg door het leven.

De zegen is een belangrijk moment van de Eucharistieviering.
In de bijbel en als gevolg daarvan in onze liturgie wordt veel gezegend.
Zegenen van mensen betekent: goede woorden tot hen zeggen,
omdat ze met goede dingen bezig zijn en, gesterkt en gestimuleerd
door de zegen, nog meer goede dingen zullen doen.

Huub Oosterhuis zegt: ‘Gezegend de barmhartigen
en zij die open en lief zijn, met wie het goed omgaan is.
Gezegend zij die elkaar bewaren, troosten, voorthelpen, verdragen.’

Gezegend word je niet zo maar
iemand die gezegend wordt is een geroepene.
De profeet uit wiens boek wij vandaag lazen heet BARUCH
dat betekent: de gezegende.
Hij herinnert ons aan onze opdracht
die wij iedere keer als wij gezegend zijn gaan doen.

Gods Wet beter leefregels- zijn geen woorden die kleineren,
maar als je ernaar leeft, zullen ze je het leven geven.
Doe je dat niet? Dan vind je de dood.
Dus: bekeer je, keer je om en je zult leven.

‘Hoor, Israël, hoor, de Levende is onze God, de Levende is de enige!’
Als je die God volgt, als je zijn leefregels doet,
dan word je een rechtvaardige van wie men bij de dood of leven
opnieuw met de woorden van Oosterhuis zegt:

‘Gezegend die weet
wat recht en slecht is
en die trefzeker kiest
en niet wijkt, voor geen macht
en niet vreest, voor geen mens!’

Dan word je een gezegende, een Baruch of in het Latijn een Benedictus.
Onze Benedictuszang gaat daar ook over:
gezegend die komt in de naam van de levende!
Dat gaat vooral over Jesus maar als wij ons bij Hem aansluiten
ook over ons: Benedictus qui venit, een beetje vrij vertaald:
‘gezegend die er aan komt om met Hem samen
te gaan doen wat God wil.’

II. Een indrukwekkend gezelschap
paradeert vandaag langs in het evangelie.

Toch is het een beetje een enge club:
Het land Israël is bezet door vreemde troepen.
Een corrupte dictator, keizer Tiberius, regeert met harde hand.
Het Romeinse bezettingsleger staat onder commando
van een gefrustreerde legercommandant Pontius Pilatus.
De plaatselijke collaborerende marionet is Herodes.
De verraderlijke en onbetrouwbare godsdienstige leiders
heten Annas en Kajafas.
De onderdrukte bevolking betaalt hoge belastingen

Al die belangrijke figuren die vandaag even oprijzen
hebben als hun indrukwekkend klinkende namen en titels worden genoemd
hebben maar één functie, want het gaat in dit hele verhaal juist niet om hen
maar om iemand anders:
zij vormen slechts een decor voor wat volgt:

… TOEN GESCHIEDDE HET WOORD VAN GOD!!
Daar gaat het om!
Er is in de geschiedenis van de mensen iets anders gaande,
dwars door alles wat de groten der aarde allemaal organiseren.
Vertaald naar onze tijd zouden wij zeggen:
‘in de zorgvolle dagen van december 2015
terwijl de machthebbers elkaars vliegtuigen uit de lucht schieten,
en fanatiekelingen hun waanideeën met geweld en aanslagen doordrukken..’
maar dan gaat de bijbelschrijver gauw ergens anders heen
Het gaat in de Bijbel altijd om iets anders en om iemand anders;
het gaat in de Bijbel altijd om het Koninkrijk van God
en om de mens als individu die geroepen wordt
daar aan deel te nemen.

De fanatiekelingen en machtspolitici
moeten dan een stap opzij of misschien zelfs weggeveegd worden
omdat ze met hun machtspolitiek
de geschiedenis van God met de mensen blokkeren.

Maria had het al gezongen in haar Magnificat
(de lofzang die zij bij Elisabeth zong):
‘De trotsen stoot Hij van hun tronen,
hij verheft de geringen.’

Dat is de bedoeling van God:
de kleinen moet worden recht gedaan,
God wil Zijn eigen geschiedenis op aarde
een nieuwe begin zal aanbreken.

Het evangelie van vandaag spreekt daarover.
in die wereld van bedreigende en bedriegende belangrijkheid
‘geschiedt het woord’ tot Johannes in de woestijn.
Hij, God wil binnenbreken in ons gewone bestaan
en Johannes is daar de getuige van.

Johannes stond in de traditie van de oude profeten
Zoals Baruch uit wie we vandaag lazen:
‘jullie zullen een nieuw volk worden:
recht en gerechtigheid zullen jullie heten.

Er was Johannes in die woestijn iets overkomen.
Hij was die eenzaamheid ingetrokken om God te vinden
en om aan de wereld te ontsnappen.
Hij had God gevonden,
of beter misschien: God had hem gevonden.
Het woord van God was over hem gekomen.
Niet alleen dat woord, maar ook iets anders.
Dat andere waar de profeet Baruch het over heeft in de eerste lezing:
de barmhartigheid en liefde van een God
die ons tot onszelf wil brengen
en die ons de naam Vrede door gerechtigheid wil geven.

Die grote woorden worden pas werkelijkheid
als de mensen zullen vragen:
‘hoe kan ik zelf meedoen met dat grote, nieuwe plan van God?’
Johannes is vandaag vooral
de verkondiger van het geheim van de OMMEKEER.
Niemand is volmaakt, niemand heeft de waarheid alleen in pacht:
Wie zonder zonde is werpe de eerste steen.
Maar allemaal kunnen wij ons leven richten naar het licht.

Allemaal kunnen wij nieuw worden.
En door die innerlijke (èn uiterlijke) vernieuwing
zal de oude mens in ons verdwijnen.

Een vrome joodse schrijver zegt:
‘Het grootste geheim van mensen is
niet dat ze zo goed zijn –want dat zijn ze niet
niet dat ze zo sterk zijn –want dat zijn ze niet
niet dat ze alles kunnen –want dan kunnen ze niet.
Het grootste geheim van mensen is
dat ze kunnen veranderen.
Groot is het belang van de ommekeer
want zij brengt de bevrijding naderbij.’

Zo is er hoop. Maar nuchter gaat hij verder:
‘Één mensenkind alleen is echter niet in staat
om de bevrijding van heel de wereld tot stand te brengen.
Ook twee mensenkinderen zijn daartoe niet in staat.
Pas de omkeer van elk mens is genoeg.
Pas dan kan het rijk Gods komen,
ja dan is de Messias daar.’

De ommekeer van u, van mij persoonlijk
Dat is geen onmogelijke opdracht:

GOD TREKT ONS NAAR ZICH TOE!!!
Dat geldt voor mensen die zichzelf laten dopen
die hun kinderen laten dopen,
die trouwen, die gewijd worden tot diaken of priester
maar het geldt vooral voor ieder van ons, op onze eigen plek
waar wij gezegend worden,
geroepen er te zijn voor wie ons nodig hebben.
God zegene ons allen.

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

Ter introductie

Geen mooiere plaats dan op de steigers en dat geldt zeker voor de nieuwe Bavo! Maar ... waar zou dit zijn en wat zie je hier eigenlijk? (foto BvHH 2013).

Geen mooiere plaats dan op de steigers en dat geldt zeker voor de nieuwe Bavo! Maar … waar zou dit zijn en wat zie je hier eigenlijk? (foto BvHH 2013).

Vorige week zijn we gestart met een serie over kunst met een kleine en een grote K in de nieuwe Bavo. Een mooie aanleiding was de feestdag van Cecilia, die in de kathedraal vereeuwigd is met een prachtige sluitsteen. Voor we daarmee verder gaan willen we de auteur van de serie introduceren: Bernadette van Hellenberg Hubar.

Wie met enige regelmaat in de kathedraal komt heeft haar vast al eens rond zien wandelen: geconcentreerd, met een schriftje in haar hand, maakt ze aantekeningen over wat ze in het gebouw aantreft. De kathedraal zelf is immers de belangrijkste bron voor het boek dat ze aan het schrijven is en dat in het voorjaar van 2016 uitkomt: Ad orientem | Gericht op het oosten gaat het heten.

Met deze serie, waarin de auteur ook haar passie voor raadseltjes tot uitdrukking brengt, willen we het nieuwe boek over onze kathedraal extra aandacht geven. Niet alleen, omdat we hopen dat zoveel mogelijk mensen het straks gaan lezen, maar ook vanwege de bibliofiele uitgave, waarvan de opbrengst ten goede komt aan de restauratie van de kathedraal.

Weet u het nog:

Korting van € 10,00
Op dit moment kan het boek besteld worden tegen een prijs van € 39,95 per exemplaar. Na het verschijnen, voorjaar 2016, wordt dit € 49,95.
Het boek is te bestellen via NieuweBavo@gmail.com (graag verzendadres vermelden).

Bibliofiel exemplaar ten bate van de restauratie
Het is ook mogelijk om in te tekenen op een aparte editie, waarvan de opbrengst ten goede komt aan de restauratie
van de kathedraal. De ondergrens is € 100,00 per exemplaar, waarbij de naam van de begunstiger in het boek vermeld wordt. Meer dan € 100,00 mag natuurlijk ook! Alle begunstigers krijgen een gesigneerd exemplaar uit de aparte, genummerde serie. Graag aanmelden via: NieuweBavo@gmail.com.

Terug naar de auteur over wie we het volgende kunnen vertellen:

Bernadette van Hellenberg Hubar (1956) heeft kunstgeschiedenis gestudeerd aan de Rijksuniversiteit van Utrecht. In 1984 heeft ze samen met een jurist en enkele kunsthistorici, onder wie Wies van Leeuwen, het Cuypersgenootschap opgericht. In die tijd was het nog heel normaal om gebouwen van Pierre Cuypers, de vader van Joseph Cuypers, te slopen of van zijn uitmonstering te ontdoen. Concrete aanleiding was de inrichting van de Servaaskerk in Maastricht, die het genootschap jammer genoeg niet heeft kunnen behouden.

Met andere projecten ging het heel wat beter, reden waarom het Cuypersgenootschap in 1997 de Prins Bernhardfondsprijs ontving. Naast het actievoeren voor het behoud van negentiende en vroeg twintigste-eeuws cultuurgoed, deed Bernadette van Hellenberg Hubar onderzoek naar het beeldprogramma van de voorgevel van het Rijksmuseum, een coproductie van P.J.H. Cuypers, J.A. Alberdingk Thijm en Victor de Stuers. Dit leidde in 1995 tot een proefschrift dat bekroond werd met de Karel van Manderprijs (1997). Voordat ze in 2013 met de nieuwe Bavo startte is de auteur vanaf 2011 bezig geweest met een grote opdracht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed die resulteerde in het boek De genade van de steiger. Monumentale schilderkunst in het interbellum.

Aan de buitenkant van de nieuwe Bavo is het één groot kleurenfeest. Daarover gaat Bernadette van Hellenberg Hubar (hier aan het fotograferen) zeker nog een verhaal schrijven. De buitenpolychromie neemt een belangrijke plaats in in het nieuwe boek over de kathedraal (foto Leo Reijnen 2015).

Aan de buitenkant van de nieuwe Bavo is het één groot kleurenfeest. Daarover gaat Bernadette van Hellenberg Hubar (hier aan het fotograferen) zeker nog een verhaal schrijven. De buitenpolychromie neemt een belangrijke plaats in in het nieuwe boek over de kathedraal (foto Leo Reijnen 2015).

Een mens kan niet alleen werken, ontspanning hoort erbij. Die zoekt Bernadette in de natuurgebieden rond haar huis, waar ze iedere dag met de hond wandelt. Daarnaast houdt ze van puzzelen, Scandinavische detectives en vindt ze het heerlijk om af en toe een gedichtenbundel te schrijven. Wil je meer weten van haar? Kijk op haar website, www.vanhellenberghubar.org, of volg haar via Facebook.

Bronnen

  • Ad orientem | Gericht op het oosten wordt uitgegeven door WBOOKS te Zwolle, in opdracht van de Stichting Kathedrale Basiliek Sint Bavo. Het boek komt tot stand op initiatief van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed te Amersfoort.
  • Voor meer informatie over het boek en de bibliofiele uitgave surf naar de website van de kathedraal: http://www.rkbavo.nl/categorie/ad-orientem/
  • Voor een uitgebreide samenvatting van Ad orientem | Gericht op het oosten zie http://bit.ly/Ifthenisnow-Bavo
  • Voor het Cuypersgenootschap volg www.cuypersgenootschap.nl

Overige berichten in deze serie

29 november: Geen paniek!

[print]

Eerste Zondag van de Advent

Schriftlezingen:

  • Jeremia 33,14-16; Jeruzalem nieuw

  • Lucas 21,25-36; Heft uw hoofden op

We zullen het weer gaan meemaken na deze week:
zo gauw de Sint zijn hielen gelicht heeft
worden in Haarlem, de gezelligste winkelstad van Nederland,
de etalages allemaal omgebouwd.
De baard van Sint wordt door engelenhaar vervangen:
de in goudpapier verpakte lege etalagepakjes van de Sint
worden vervangen door dennengroen
en de Sint zelf wordt omgebouwd tot kerstman.

Men heeft er buiten dit kerkgebouw geen vermoeden van
hoe heilzaam het is, om nog zonder dennengroen en engelenhaar,
sober deze vier weken lang, rustig Advent te vieren.
Hier krijgen we nog de tijd om zonder premature kerstsfeer
ons echt voor te bereiden op de dingen die komen gaan
en te leren hoe wij het nieuwe burgerlijke jaar 2016
goed gevormd in te gaan.

Advent is de tijd van bezorgdheid en waakzaamheid
altijd beseffende dat het op deze wereld toch nog iets worden kan.
Advent is de tijd van de verwachting.
Een levenshouding waarin de kinderen ons in deze dagen voorgaan:
vol verwachting klopt ons hart!
Wij leven als gelovigen samen in verwachting:
in de grote verwachting
de verwachting van GODS NIEUWE TOEKOMST.

Als je naar deze wereld kijkt,
dan kun je twee dingen doen.
Je wendt je ogen af, je sluit je af, je droomt weg… je vlucht
of je blijft kijken
en je probeert te begrijpen wat je ziet,
je vraagt jezelf af waarom gebeurt wat er gebeurt.

Je wilt het weten want deze wereld is jouw zaak;
of je wilt het niet weten
want deze wereld is jouw zaak niet..
Wij praten wel veel over de toekomst van onze wereld
maar helaas … al te veel als toeschouwers,
als buitenstaanders…

En als buitenstaanders vormen wij dan ook vaak
een kritisch sikkeneurig publiek.

We zeggen bijvoorbeeld:
het gaat steeds slechter of ‘het zal mijn tijd wel uitduren.’

De profeet Jeremia wijst ons
op de kracht van het woord van God
DAT WERKELIJKHEID WORDT.

Het zijn niet zomaar beloftes
maar toezeggingen vanwege de Schepper van hemel en aarde!

Maar vertelt het evangelie ons niet erg eng
over rampen en akeligheid?
Omdat we allemaal graag paniek-journalisten zijn
valt ons dat extra op en kijken we speciaal naar de griezelige details.

Maar de evangelist Lucas zou krachtig protesteren:
“ik wil helemaal niet over die rampen praten
maar juist over het nieuwe
dat er dwars door alle ellende heen doorbreekt.
Hef je hoofd omhoog
(ik denk er altijd bij ‘Sammie’)
want je redding nadert: er is hoop!”

Nog even nadenkend over
de rampen die het evangelie van deze zondag ons voorhield.
Het zijn geen angstvisioenen
om mensen de stuipen op het lijf te jagen.
Evenmin zijn het voorspellingen
waarmee je onder het motto ‘de bijbel heeft toch gelijk’
anderen kunt bestoken.
Of invuloefeningen à la de raadselspreuken van Nostradamus.

Hier wordt allereerst nagedacht over een historisch, gebeuren:
de rampzalige verwoesting van Jeruzalem
door de Romeinse cohorten in het jaar 70,
de ondergang van de Joodse staat
en de verstrooiing van Israël onder de volken
het begin van de martelgang die uiteindelijk
naar de ghetto’s en de vernietigingskampen zou leiden.

De evangelies zijn geschreven even voor of kort na dit gebeuren
en, net nog steeds bezig zijn met de ramp van de 2e wereldoorlog
zo worden de lezers van het evangelie
ook nog even herinnerd aan die catastrofe
en de latere lezer vult dat aan
met alle gruwelen die hij zelf heeft meegemaakt.

Maar een aandachtig lezer en theoloog merkte op
dat precies op de helft van deze tekst, een omslag plaats vindt.
Het ondergangs-scenario wordt visioen van een nieuwe toekomst.

Na de zevende regel waarin geschreven staat
hoe de grondvesten van het heelal zullen wankelen lezen wij:
‘dan zal er groot licht zijn
en zullen zij de mensenzoon zien komend op de wolken’.

Ik citeer de theoloog (Schillebeeckx) nu even:
‘Zoals de God van Israël
-de God-bevrijder van de Uittocht, de uit-redding-
als een kolom van wolken voor het volk uitging
en als een vuur zijn mensen bijlichtte in de nacht:
zo zal de Mensenzoon komen
op een kolom van wolken, met macht en groot licht,
de mens zoals hij zijn moet: de nieuwe Adam.’

‘Waakt over jezelf’ eindigt de tekst van vandaag,
‘zodat je hart niet vadsig wordt van het drinken en het eten.

Deze wereld
-wil Jesus middels de evangelist zijn hoorders leren- is jouw zaak,
wat hier geschiedt heeft met jou te maken.

Alle leed dat er geleden wordt,
iedere smartenkreet die klinkt
is er om jou wakker te maken opdat je ziet wat er gebeurt,
opdat je ontmaskert wat er fout is hier
en optreedt, handelt, kiest.

‘Word ook niet onderhorig aan bezit’.
De bezitlozen hebben niets en je zou denken
dat die de hele dag aan niets anders denken
maar dat is niet waar. Ze gaan ons voor in levenskunst,
en roepen ons op om eerlijk te delen.

Advent is de tijd van de actie van Solidaridad
voor Zuid Amerika, van meer aandacht voor elkaar
van zoeken naar de dingen die voor jou persoonlijk belangrijk zijn
van opnieuw beginnen:
bezorgd over de dingen die fout zijn
maar wakker zoekend naar mogelijkheden om
de situatie op deze wereld te verbeteren.

Als je bezorgd maar vooral tegelijk wakker bent
ben je in staat te ontkomen
aan alles wat er gebeuren zal
en aan de vernietigende werking, de doodsmacht van de feiten.
Je zult dan niet meer meeschamperen met allen
die de mens wel door hebben
maar, oog in oog met het visioen van de nieuwe mens,
rechtop staan en stand houden.
Dan zul je ook niet meer spreken over het ‘einde der wereld’
maar over de ‘voleinding’, de voltooiing
ofwel het begin van het koninkrijk der hemelen
dat nu nog verborgen is
maar door zal breken als wij er voor durven kiezen.
Dat wij allemaal van de partij mogen zijn!

Hein Jan van Ogtrop, pastoor