Kathedrale Basiliek St. Bavo aan de Leidsevaart te Haarlem, gebouwd in drie fasen tussen 1895 en 1930. De stad Haarlem kreeg in 1559 een bisschopszetel. De huidige Grote of St. Bavokerk aan de Grote Markt fungeerde vanaf toen als kathedraal. Sinds de Reformatie is deze kerk in handen van de protestanten.

Na het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie in 1853 werd Haarlem weer een bisschopsstad. De St. Jozefkerk aan de St. Jansstraat heeft tussen toen en 1898 als kathedraal gediend. Deze neoclassicistische kerk was spoedig voor de kathedraalfunctie te klein en het bisdom kon een grotere en representatieve kathedraal goed gebruiken. Zodoende kwam de huidige kathedraal aan de Leidsevaart, ten zuidwesten van de binnenstad, tot stand. De architect was Jos Th. J. Cuypers (1861-1949). Tijdens de eerste bouwfase was Jan Stuyt (1868-1934), zijn latere compagnon, hoofdopzichter. Op 2 mei 1898 werd het toen gebouwde deel (koorpartij) ingewijd door Mgr. Bottemanne, de toenmalige bisschop van Haarlem. In 1902-'06 volgde de bouw van dwarsschip, vieringkoepel en schip en in 1928-'30 tenslotte de afbouw van westtorens en portalen (zie ook beschrijving onder). Tijdens de laatste twee bouwfasen is het oorspronkelijke ontwerp van Cuypers op diverse plaatsen gewijzigd uitgevoerd. Daardoor ontstond het huidige, zeer eclectische, en voor de r.-k. kerkbouw van die tijd ongebruikelijke en vernieuwende geheel (zie onder). De St. Bavokathedraal was destijds de enige nieuwgebouwde kathedraal in Nederland en fungeert tot op de dag van vandaag als zodanig.

De Kathedraal is in 1948 tot Basiliek verheven, wegens het toen 50-jarig bestaan van het hieronder genoemde, in 1898 voltooide en in gebruik genomen gedeelte. Restauratie van het interieur van deze (uiterst belangrijke en unieke) kerk gaat in etappes plaatsvinden vanaf najaar 2010, waarbij delen van het interieur tijdelijk ontoegankelijk zullen zijn.

 bron: ReliWIki