Kerstmis is een feest dat ieder jaar anders is. Zeker de kerstbomen lijken verdacht veel op die van de vorige jaren; de oude kersttal wordt weer tevoorschijn gehaald, hetzelfde evangelie wordt gelezen en dezelfde liederen worden aangeheven. En toch is alles anders. Dit jaar zeker.. want wij zijn anders geworden.
Het was me het jaartje wel vooral die laatste maanden waren heftig. Wat een ontstellende verhalen hoorde je; over buren die elkaar niet meer groetten, over scholen die in brand worden gestoken moskeeën en kerken hetzelfde recept. Kerstmis is dit jaar anders. Wij komen dit jaar samen als andere jaren maar als volkomen andere mensen. We hebben allemaal een knauw gekregen. Het 'vrede op aarde aan de mensen van goede wil' zal anders klinken want onze goede wil is bijna op. Met kerstmis krijgen we allemaal kaarten en soms ook brieven om elkaar wat op de hoogte te houden over wat er gebeurd is: een huwelijk dat voor de deur staat een overlijden dat je hele leven veranderde. Dit jaar viel mij een berichtje op" 'wilt u voor mijn dochter bidden: haar huwelijk gaat kapot.' Of 'wilt u voor mijn zoontje van 10 bidden, u kent hem wel, hij is op straat overvallen door jongens van 16 die zijn portemonneetje hebben gestolen: hij is er nog steeds helemaal van in de war.' Het zijn verhalen waar je je machteloos bij voelt je wordt bedroefd -bij het eerste verhaal van de naderende scheiding of kwaad: wie overvalt nu een jongetje van tien. Ze illustreren naar mijn idee precies wat er in onze dagen aan de hand is: we voelen ons machteloos. Woensdagavond zette ik even de TV aan: en ik viel met mijn neus in de boter: de ene ramp na de andere ik werd er helemaal naar van en verlangde naar Kopspijkers maar dat werd toen niet uitgezonden. Waar blijven we nu met ons vrede op aarde aan mensen van goede wil. Ik zei het al: onze goede wil raakt op. Daarom is het goed om in het bijbelverhaal van Lucas waar we deze nacht een gedeelte van horen eens te kijken wat er nu precies staat. En dan valt iets op: er staat helemaal niet 'vrede op aarde voor de mensen van goede wil.' Er staat iets heel anders: er staat: 'vrede voor de mensen die God liefheeft.' En dat levert ons misschien een nuttige gedachte op. Het verhaal wil ons vertellen: 'onze goede wil kan bezwijken' daar hebben we het nu genoeg over gehad: aan onze goede wil kan een einde komen maar aan Zijn vriendschap niet!' Al hebben wij misschien de hoop al opgegeven in de wereldvrede, in ons eigen kunnen in de waarde van onze eigen relatie of in de waarde van ons zelf: God is degene die altijd iets in ons mensen blijft zien. Alleen omdat Hij iets in ons ziet kunnen wij opveren en verder gaan. We kunnen er toch weer tegenaan gaan in 2005, we kunnen weer hoop koesteren voor de wereld. We zijn dan gevrijwaard van pessimisme of angst onze knikkende knieën worden weer sterk. Jesaja zag het voor zich: 'Jullie zullen je zwaarden omsmeden tot ploegijzers geen mens zal meer weten wat oorlog is durf te leven in het licht van de Heer.' De laatste maanden, vooral na de moord op Theo van Gogh, hebben wij hier in de kerk heel serieus nagedacht. En ik ontdekte dat, een beetje raar gezegd, naarmate er statistisch gezien minder mensen naar de kerk komen het steeds nodiger is dat er een kerk is waar de liefde van God en zijn sympathie voor ons verkondigd blijft worden door alles heen en waar de verbondenheid van mensen die daarom toch bouwen aan een betere wereld gevierd wordt rond het altaar. Veel jonge ouders brachten dit jaar hun kinderen naar voren: ze waren er dankbaar voor. 'Heeft het nog wel zin in deze wereld kinderen te krijgen (te nemen zeggen mensen dan)?' Een jonge moeder zei hier op de preekstoel toen ze haar doopmotivatie verwoordde: 'mensen die geen kinderen meer durven krijgen gaan zo langzaamaan zelf dood; mensen die het avontuur van de opvoeding van een kind niet meer aandurven zullen zelf geen enkel risico meer nemen en zo versuffen.' Ook trouwen, al of niet in de kerk, kan toch: de liefde moet een kans kunnen krijgen in ons midden. En wat de relatie met onze broeders en zuster van de Islam betreft we bouwen verder aan goede contacten: we gaan bij elkaar op bezoek en praten over het wel en wee van onze stad. Onze Paus gaf het voorbeeld door in Damascus, al meer dan tien jaar geleden, de grote moskee te bezoeken. En over tien, misschien twintig jaren zullen we lachen over de problemen van nu. Als kerken leveren wij een unieke bijdrage aan de gesprekken tussen Joden, Moslims en Christenen merkwaardig dat iedereen in Nederland opeens weer zo christelijk is. Het zou goed zijn als u hier, die nu met zovelen gekomen bent eens zou overwegen u wat meer in uw geloof te verdiepen bijvoorbeeld door hier ook wat meer te komen. Neen, niet omdat u dan heiliger wordt dan anderen maar u zou nog meer gewapend kunnen zijn tegen wanhoop en pessimisme. Genoeg gepreekt nu; we gaan weer vierend verder en u kwam vooral om daar van te genieten. Tot u allen, regelmatige kerkganger, -wat zijn we blij dat u er bent en deze geloofsgemeenschap gaande houdt- en tot u, iets mindere regelmatige kerkganger: wij hebben samen een verantwoordelijkheid, wij hebben als gelovigen een woord voor de wereld. Wij zullen doorgaan met liefhebben, met bouwen, met zingen, met hopen met werken met doen wat er gedaan moet worden door ieder op haar of zijn eigen plek. Er is er een die iets in ons ziet de God die ons het kind heeft gegeven om met ons solidair te zijn: Jesus van Nazareth, onze Messias. Hij is degene die zijn, nu nog kleine armpjes naar ons uitstrekt, die ons liefheeft ondanks alles. Hij die later aan het kruis zijn armen wijd naar ons uitstrekte in een groot vriendschapsgebaar, Hij is degene die u en mij altijd weer nieuwe kansen geeft. Dat er zo een nieuwe toekomst mag doorbreken in onze dagen, mede dankzij onze inzet. Goede kerstdagen en veel moed in 2005! |