• Sluit je aan bij de Vriendenkring van de Nieuwe Bavo •                                         info@rkbavo.nl • (023) 55.333.77 •

De zorg voor de ene mens E-mail
Geschreven door Pastoor H.J. van Ogtrop   
vrijdag, 15 augustus 2008

MARIA TEN HEMELOPNEMING. Schriftlezingen:

Openbaring van Johannes 11,19a; 12,1-10, 1 Kor. 15,20-26, Luc. 1,39-56

Halverwege de twintigste eeuw voelde Paus Pius XIIe zich geroepen
het dogma van Maria ten Hemelopneming met lichaam en ziel
af te kondigen. Hoewel vele theologen er protest tegen aantekenden
-het zou de oekumene schaden- zette hij toch door.
Hij had daarvoor een bijzondere reden. In een eeuw waarin de meest massale slachtingen
van de menselijke geschiedenis hadden plaats gevonden,
de eerste wereldoorlog, de russische revolutie,
de koloniale oorlogen, de tweede wereldoorlog
met als dieptepunt de systematische uitroeing van de joden
stelde hij tegenover deze menselijke willekeur
en dit afschuwelijke gebrek aan eerbied voor het menselijk leven
Gods zorg ons ten voorbeeld
voor het ene individu: de ene mens:
Maria die door God met tederheid en zorg behandeld was.
Terwijl voor de mensen  de levens niet belangrijk schenen
was God zorgzaam voor die ene mens:
Maria de moeder Gods, verheven maar toch één van ons.

Maria vandaag dus alle aandacht.
Zij heeft eens haar bereidheid getoond om moeder te worden van de Messias
door haar antwoord aan de engel 'Mij geschiede naar uw woord.'
Die uitspraak klinkt in de oren van de moderne mens ouderwets,
maar is dat zeker niet.  

Hier is juist sprake van de volle bereidheid om actief deel te nemen
aan Gods vernieuwingsbeweging.  
In Lucas 1 wordt gezegd hoe Maria na het bezoek van de bode van God
naar haar nicht Elisabet toegaat.  
Daar brengt ze vreugde en beweging teweeg.  
Elisabeth was blij en het kind sprong op in de schoot van Elisabet (Luc. 1,40).  
Dat verhaal doet denken aan het gedans van David ooit voor de ark.
Na deze nieuwe beweeglijkheid zingt Maria haar 'Magnificat'.
Meer een actie- en protestlied dan een hymne,
waaronder het altaar bewierookt kan worden
zoals tijdens de vespers (het kerkelijk avondgebed) gebruikelijk is.  
    'Hij is machtig, gezegend is zijn naam.  
    Barmhartig is hij van geslacht op geslacht!'
Er is perspectief.  
    'Hij zal bevrijden
    en de macht van zijn arm tonen zoals hij dat gedaan heeft
    voor zijn slavenvolk in Egypte.' Zo zal hij ook handelen
    in onze dagen:  
    Hij gaat de trotsen van hart uiteen slaan;
    heersers ontneemt hij hun troon. ‘

Maar de positieve andere kant wordt ook genoemd:
    Hij verheft de geringen
    en die hongeren overlaadt hij met gaven.  
Waarom?  
En dan komt er een prachtig vervolg-.  
    'Hij denkt aan zijn verbond met Abraham,
    ooit gesloten voor altijd.'
Na deze geloofsbelijdenis keert Maria naar huis terug.
Ze is één geworden met Gods plan.

De kerk kent vele Mariafeesten:
Maria onbevlekt ontvangen (8 dec.), Maria geboorte (8 sept.), Maria Boodschap (25 maart),
om enkele van de belangrijkste te noemen.

De dag van vandaag is echter de meest bijzondere,
want vandaag valt het woord 'hemel’: Maria ten hemel opgenomen.
Bij ‘hemel’ moeten we ons geen plaats boven de wolken voorstellen
heeft de Paus onlangs nog gezegd
maar een toestand van complete eenheid met God.

Door een naam noemen van één van ons - totaal van ons –
die ten hemel opgenomen is', komt de hemel plotseling dichterbij:
komt God dichtbij dus.

De God van Israël is solidair met zijn volk:
in Israël is hij trouw  aan de mensheid.  
Het hele volk, de hele mens, mag delen in de eindbestemming.  

Dat betekent dat we de tenhemelopneming van Maria
niet als een alleenrecht van haar hoeven zien.  

Het geheim van vandaag wordt ook omschreven als:
ten hemelopneming met ziel en lichaam.
We worden helemaal ingeschakeld
zo wordt ons in dat geheim onthuld.
Het roept ons op ons naar Gods koninkrijk te richten.  
Met ons hele lichaam, met onze persoon,
met onze talenten kunnen wij een betere wereld opbouwen,
waar meer gerechtigheid is.  
Waar de arme - zoals Maria dat zong - zal worden rechtgedaan,
waar de trotsen van hun tronen worden gestoten
en de geringen verheven zullen worden.  

In onze lichamelijkheid mogen wij mensen zijn
die datzelfde durven ervaren als een geweldige gave.  
Het is goed je lichaam dankbaar te ervaren, ervan te genieten.  
Maar dat niet alleen.  Door en in het lichaam kunnen we meer:
Gods wereld helpen opbouwen,
een wereld die iets meer afglans kan zijn
van wat we in diep geloof de hemel noemen.  
Maria tenhemelopneming krijgt dan de betekenis
dat er meer heelheid mag komen op aarde.

II.
In de bange oorlogsdagen verzamelde zich een groep mensen
rond de hoogleraar H. Miskotte.  
Een man die zijn sporen verdiend heeft in de strijd tegen fascisme en antisemitisme.  
Bij kaarslicht waren zij bijeen en er zijn notities gemaakt van zijn voordrachten,
verzameld in het boek Hoofdsom der historie.  
In die donkere dagen bezonnen zij zich op het moeilijkste boek van de bijbel,
een boek waar de meest verwarde geesten met het grootste gemak op afstuiven,
het boek van de Openbaring van Johannes.  
In het genoemde boek spreekt H. Miskotte ook over het gedeelte uit de Apokalyps
dat vandaag aan de orde is.  

'Hier is openbaring in de brede en waarachtige zin Woord Gods,
verkondiging van hart tot hart,
die klaarheid schept en tot ordening roept
in alle tijden, en onder alle omstandigheden.  
Wij zien ruiters passeren door de crisis van de eeuwen,
altijd in wezen dezelfde machten (Op. 6,1-9),
de zielen van de rechtvaardigen die bijna bezwijken onder al dat geweld
roepen van onder het altaar vandaan (op. 6,9).
Er zijn aardbevingen en katastrofes
maar eindelijk gaat, na alle weeën, de tempel open
en wordt de Ark van het verbond zichtbaar in de tempel (Op. 11,19).  
Dan verschijnt het teken van de vrouw.
Een vrouw, ontvankelijk en afhankelijk,
en meestentijds op de achtergrond van de luidruchtige bestaansstrijd geschoven,
maar nu verheerlijkt als hemelvorstin, bekleed met de zon,
in een gewaad van enkel zonnestralen verschijnende.'
De vrouw Maria, of is zij bruid Israël
of misschien zelfs de hele mensheid,
die in barensnood verkeert,
zoals Paulus dat in een visionair zag?  Ze is het allemaal.

Maar er is ook die andere figuur,
listig en bedrieglijk met een grote bek.  De draak, de duivel.  
Geen zelfstandige tegen-god, aan wie alle ellende kan worden toegeschreven.  
Maar de grote kracht van het kwade , de tegenkracht die in onszelf is.  

De duivel, de draak staat klaar om het kind te verslinden zodra het er is.  

Steeds weer is hij verschenen in onze geschiedenis
maar de vrouw bewaart het kind
heeft de toekomst in handen
reikt ons een nieuwe toekomst aan.
Miskotte zag de draak in de jaren '40-'45 in levende lijve staan
Maar het visioen van Johannes gaat verder,
en de eerste christengemeente die zoveel van allerlei draken te lijden had, genoot:
de draak en alles wat de vrouw (het Godsvolk; de gemeente in verwachting) bedreigt, wordt neergesmakt (v. 9).  

Het feest van vandaag is een feest van belofte en toekomst.  
We verzamelen ons rond de vertegenwoordigster van de gemeente, Maria.  
Zij, Mirjam van Nazareth, is degene die de ecclesia vertegenwoordigt.  
Wakker is zij het verbond aangegaan met God.  

En ze heeft volhard tot onder het kruis.  
De draak had zich toen verzekerd geweten van de overwinning.  
Maar Hemel en aarde zijn daar naar juist elkaar toegekomen:
God en de zijnen kunnen de onrust aan.  

De gemeente, de vrouw kan de onrust aan
omdat zij belijdt dat de vrede het winnen zal van de oorlog en de liefde
het zal winnen van de haat.  

De draak zal nog wel even razen op aarde;
maar een nieuwe kern heeft zich gevormd van mensen
die horen bij het Jeruzalem dat uit de hemel naar ons toekomt.  
Maria ten hemel opgenomen ...
je zou ook kunnen zeggen:
de hemel is naar de gemeente toegekomen.  
Er is een nieuw begin:
de geschiedenis is onomkeerbaar
wij gaan de goede kant op.

            Hein Jan van Ogtrop, pastoor.