-Jesaja 55,6-9 God is trouw

-Matteüs 20,1-16 de werkers

Het begint in Frankrijk de tijd te worden van de oogst.
De oogst van de vruchten van de tuinen op de glooiende hellingen
van zuid en midden Frankrijk die zich koesterden in de zon
waardoor de wijndruiven, nu het herfst wordt, heerlijk gerijpt zijn.

'Wijngaard' heet zo'n tuin... dat klinkt plechtig.
Dat klopt want bij een wijngaard hoort vaak een chateau
met een baas die ieder jaar weer trots is op zijn opbrengst.

In de Bijbel is God de baas van het land
en de wijngaard is het beeld
van een land waar het goed is,
waar vrede opbloeit en liefde.

De wijngaard is bij uitstek het beeld
van het land van de belofte, het land Israël zelf.
Maar vanaf de zonnige heuvels van Israël zelf
kijken we uit over heel de wereld ...
en zo wordt de wijngaard het beeld van heel de aarde
als draagvlak van een nieuwe toekomst,
een mogelijke tuin van vrede.

Wie een wijngaard ziet
denkt aan de heerlijke wijn die geschonken gaat worden,
aan het feest dat volgt als de opbrengst binnen is
en aan de blijdschap en de vreugde
van de feestvierende drinkers.

God zelf is in de Bijbel -als gezegd- de Heer van die wijngaard.
Hij is de koning die droomt van een goede opbrengst
en die zich al bij voorbaat op dat grote wijnfeest verheugt.
Maar wat is deze Heer een eigenaardige werkgever !

Daarover spreekt het evangelie van deze zondag
dat ons iedere keer opnieuw voor raadselen stelt.

Iedereen wordt uitgenodigd voor het werk in de wijngaard
om zijn bijdrage te leveren aan de groei van de vruchten
en uiteindelijk aan het grote feest dat na de oogst gevierd kan worden.
Maar dan is ieders bijdrage ook welkom.
Het doet er niet toe hoe laat je 'bij de club' komt.
Als je maar mee wilt doen.

Je hebt de mensen
die van het begin af aan al mogen meedoen aan het werk...
een zegen dat ze de kracht hebben om dat te kunnen doen.

En je hebt er die pas op het laatste moment kunnen antwoorden.
Ze zijn allen waardevol en waar het om het belonen gaat
houdt God geen rekening met onze kleinburgerlijke
fatsoens- en rechtvaardigheidsnormen:
iedereen krijgt hetzelfde volle loon.

Een merkwaardige gang van zaken...
maar daarom zo'n goed getuigenis over de eigenzinnige manier
waarop God met mensen omgaat.

Ons aardse rechtsgevoel wordt onder kritiek gesteld
en dat is maar al te nodig !
Is dat niet het rechtsgevoel van een wereld waar loon naar prestatie geldt
waar succes boven mislukking staat en sterk over zwak regeert?

Er is een oneindige reeks motieven
om als 'eersten' op 'laatsten' neer te kijken:
ze hebben minder geld, minder spieren, hun huidskleur is anders,
hun leeftijd doet zich gelden,
we discrimineren graag op geslacht,
op kinderen hebben of niet, op woonplaats,
soms zelfs op kant van de straat,
op afkomst, vroomheid, ras enzovoort enzovoort.

Maar in deze wijngaard waar een feest wordt voorbereid
mag dat allemaal niet gelden.
Voor God zijn alle mensen even waardevol en even uniek.

Ieder mens is voor Hem een unieke eenling.
Ieder mens met zijn eigen dromen en mogelijkheden.
Ieder mens met zijn eigen geheim.
Ieder mens levert een eigen bijdrage,
hoe groot of hoe klein ook, dat doet niet ter zake.
God ziet hem of haar staan en waardeert hem of haar overvloedig...
met een in onze ogen hinderlijke extra aandacht voor de kleinen en de laatsten.
Vandaag begint de vredesweek van 2005
We hebben de vorige weken nagedacht over onze intermenselijke verhoudingen,
over het recht op vergeving krijgen en nieuwe kansen.
We hebben gehoord dat het goed is als twee of drie samen zijn
en ja, dat de Heer dan bij ons wil wonen.
En vandaag hoorden we dan de wonderlijke parabel
waarin ieders levensopdracht ter sprake komt en over het loon.

Er is reden tot dankbaarheid,
Hij is goed voor ons hoewel wij het eigenlijk niet verdienen,
Hij is royaal en kijkt niemand bijzonder naar de ogen.
Het loon dat wij krijgen is ieder van ons van harte gegund maar .....
het is genade.
-------------------------------
'Mijn gedachten zijn niet Uw gedachten'
hoorden we de profeet vandaag zeggen.
Wij horen daarin: 'mens wees bescheiden,
je kunt God toch nooit begrijpen.'

Gelukkig is de boodschap heel wat plezieriger:
het is een soort feestannonce.
De profeet kondigt aan dat God een einde zal maken
aan de akelige ballingschap van Zijn volk in Babel.

En dat terwijl niemand meer op redding rekende.

De profeet wil vandaag over de hoofden
van de kinderen Israëls van toen heen tot ons zeggen:
'blijf altijd hopen, blijf altijd uitzien naar het onverwachte.'

Hij zal je nooit teleurstellen:
'in Te Domine speravi
non confundar in aeternum.'

Er mag geen ruimte zijn voor jaloezie of kribbigheid:
Hij wil de Vriend zijn van ons allen.
Van ons en van die na ons komen:
pasgedoopten, nieuwe bruidsparen
jongere werkers in de wijngaard:
van al onze kinderen, kleinkinderen,
en ook de generaties die na ons komen.

Een nieuwe vraag doet zich in onze dagen voor:
'is deze wijngaard, deze wereld, nog wel de moeite
van het bewerken waard?'

Is het nog wel de moeite waard om te leven,
is het nog wel verstandig bijvoorbeeld om te trouwen?
Is het dan niet onverantwoord om kinderen
in deze wereld binnen te leiden ?

'Wij wachten in Nederland op de eerste aanslag'
hoor je mensen zeggen. En met Prinsjesdag gaat de koningin
de volgende week -dat geef ik u op een briefje zeggen- :
'En wij zijn er klaar voor'

Onder dit dak wordt het werkplan bewaard van de wijngaard,
van de Sjalom, van de liefde en de vrede.

En dan geloven we dat de liefde het zal winnen van de haat
en de vrede het zal winnen van de oorlog
en dat er een goede toekomst is voor ons en onze kinderen
zoals dat zo prachtig verwoord is in een ander evangelie,
dat van de bruiloft van Kana:
de beste wijn is voor het laatst bewaard.

Maar zover is het vandaag nog niet:
de handen uit de mouwen dus,
er is werk dat op ons wacht:
we zijn allemaal nodig in de wijngaard.
Ieders bijdrage aan de opbouw van Gods Koninkrijk
is belangrijk.

De werkers mogen weten dat zij welkom zijn,
dat zij door God geliefd zijn
als zij, ieder op haar of zijn wijze
hun eigen verantwoordelijkheid dragen.

Het loon is - als gezegd- voortreffelijk,
en het feest zal geweldig zijn..
de wijn van Zijn liefde zal overvloedig geschonken worden.

AMEN.

II. Wij zouden van de historie van God met de mensen een fraaie klok kunnen maken. Op ieder uur van de dag, op ieder moment van de geschiedenis waren er nieuw mensen die aan het werk togen.
Je zou Abraham een werker van het eerste uur kunnen noemen,
dan op het 3e uur Mozes die het volk uit Egypte met Gods hulp bevrijdde en de opdrachten van de Heer van de wijngaard in de tien geboden zorgvuldiger formuleerde,
op het 6e uur komen David de koning op het 9e de profeten.
Jesus en Zijn volgelingen zijn dan plotseling de werkers van het laatste uur. De eerste christenen lazen de parabel ook zo en pasten hem toe op de relatie christenen/joden.
De christenen waren (toen nog) zo bescheiden zichzelf tot de laatkomers te rekenen. En ze waren dankbaar dat God hen ook opnam in dat grote genadeverbond dat ooit begonnen was bij Abraham, bij uitstek een werker van het eerste uur.
Helaas zijn ze dat later anders gaan invullen. Ze gingen zichzelf toen dankzij hun vroomheid en hun ijver als de oude getrouwen bij uitstek beschouwen en keken hautain neer op alle anderen om hen heen. Het kan geen kwaad de parabel daarom eens weer op de oud christelijke wijze te lezen.
--- Je zou de wijzerplaat van de klok ook op andere manieren kunnen invullen denkend aan EEN hele menselijke levensloop. Sommige mensen zijn van kindsaf aan al bij het geloof betrokken en gaan direct aan de slag.
Anderen worden later gewekt en treden als volwassenen tot de kerk toe. Het gaat dan niet aan om de laatkomers af te schilderen als de mensen die de hele dag nog niets nuttigs hebben gedaan. Ze zijn gewoon nog niet eerder gevraagd, nog niet uitgedaagd om te kiezen terzake van ja en neen en hun bijdrage te leveren als nieuwe bekeerde mensen. Ja, en nu maak ik het misschien nog ingewikkelder: wij zijn zelf ook de laatkomers die wellicht na vele vele jaren contact met de Heer en de wijngaard nu pas eindelijk echt toekomen aan een duidelijke reactie op zijn uitnodiging om mee te doen. Als we eerlijk zijn helemaal niet zo snel in hun reactie terzake van ja en nee.
Beter dan al dit gepraat over die klokken is het de nadruk te leggen op het geheim waar deze gelijkenis ons oog voor wil doen krijgen. Dat is het geheim dat God ons allemaal nodig heeft.
Dat is de bemoediging die van deze parabel uitgaat dat al die mensen de Heer van de wijngaard even dierbaar zijn. Voor ieder mens geldt, waartoe de profeet ons opriep, zoek de Heer, Hij heeft je nodig, Hij wil er voor jou zijn.