Js 60, 1-6, Ef.3, Mt. 2, 2-12 de wijzen uit het oosten

 Het feest van vandaag, het Epifaniefeest, is het oude echte kerstfeest en in de oosterse kerken hebben ze dat terecht zo gelaten. We horen om te beginnen lezen uit de oude visioenen van de profeet Jesaja, troostende visioenen over een goede nieuwe toekomst van heil en glorie voor alle volkeren. De profeet droomt ervan hoe van alle kanten mensen met al hun rijkdommen naar de Heilige Stad Jeruzalem komen.

Jeruzalem straalt ervan! Zoals een bruid die op de huwelijksmorgen haar bruidegom staat op te wachten, zo glundert Jeruzalem als mensen van alle volkeren op haar af komen. Zo droomt Jesaja over een goede, nieuwe wereld: zo dromen wij misschien ook over een nieuwe wereld, een nieuwe eoon, over een nieuwe kerk waarheen menigten zullen stromen en waarin het altijd vol zal zijn Deze nieuwe toekomst kan gaan beginnen: er is iemand die die toekomst binnen handbereik heeft gebracht: Jesus Messias: heiland voor joden en heidenen -daarom mogen wij ook meedoen- vriend van de zondaars die zich liet dopen (het verhaal van Jesus' doop is een van de drie luiken van het epifanie-triptiek) en de ware bruidegom die vreugde brengt en de wijn schenkt van het Koninkrijk (Kana, ook een paneel van ons drieluik). Vandaag -net als alle jaren- het verhaal over de wijzen uit het oosten, ook wel driekoningen genaamd. Het bekendste paneel. Hoe bekender een verhaal hoe moeilijker de boodschap goed te verstaan. Het verhaal van vandaag is het verhaal over de mensen die op zoek zijn: de moeizame reis van de wijzen. Er zijn helemaal geen koningen in het spel: of het moeten er twee zijn die tegenover elkaar staan: Jesus tegenover Herodes.

Matteüs beschrijft hoe de zoekende mensen op zoek zijn naar de ware koning en hoe ze die vinden.
Neen, niet Herodes is het -die is gevaarlijk maar niet belangrijk- maar Jesus, die de nieuwe koning is van Jeruzalem. Herodes, de tegenspeler van de echte koning wil de geschiedenis van de nieuwe koning blokkeren en zal alles doen om dat voor elkaar te krijgen (heimelijk en precies zoals we in het verhaal horen) maar het zal hem niet lukken. Gods geschiedenis met de mensheid kan niet geblokkeerd worden door zo'n onechte koning (Herodes). God laat zich niet tegenhouden door wie ook. Hij brengt de bestaande orde (Herodes staat daarvoor) in gevaar en de gevestigde Godsdiensten, de schriftgeleerden die in de oude boeken gaan neuzen, weten er slecht raad mee. Altijd zijn er verdachtmakingen en bedreigingen.

Maar die geschiedenis zal doorgaan, dwars door alle bestaande grenzen en belemmeringen heen. Dat gaat niet zomaar vanzelf. In een gedicht van Elliot verbazen de reizigers uit het verre oosten zich over de kwetsbaarheid van de nieuwe koning, het weerloze kind: wordt dit geen geschiedenis van dood? Het antwoord is JA. En wij horen het ook al aankondigen in het verhaal van vandaag dat de geschiedenis van de nieuwe koning, een geschiedenis wordt die ook in bloed geschreven zal worden. Herodes en zijn volgelingen later zullen daar wel voor zorgen. Herodes wil de nieuwe koning heimelijk en discreet te pakken krijgen. Maar zijn nauwkeurigheid sorteert geen effect. De nieuwe koning zal ontsnappen. Uiteindelijk zal een naamgenoot, een latere achter- achterneef, Jesus wel te pakken krijgen en hem, door een monsterverbond met Pontius Pilatus, laten doden. Maar niet heimelijk en discreet! Het kleine kind zal nog weten te ontsnappen, niet uit opportunisme maar alleen opdat hij later als man werkelijk kan laten zien hoe God partij kiest voor alle gemartelden, waar ter wereld ook. De moord op deze rechtvaardige zal in de volle openbaarheid gebeuren op de berg Golgotha, en een schandaal worden waar de mensheid nog steeds over spreekt. Zo zal hij voor alle eeuwen de getuige zijn van de solidariteit van Godswege met allen die gekweld worden. Met allen, heidenen, christenen, Joden, met allen die onrecht ondervinden en het aandenken en het bloed van alle gemartelden, van de kinderen en van de Zoon zal alle mensen tot zegen zijn.