3e zondag veertigdagentijd
- Exodus 20.1-17 de tien geboden - Johannes 2,13-25 tempelreinigingInleiding Vandaag hoorden wij in de eerste lezing de tien geboden voorlezen.
Tien vingers hebben we om ze goed te kunnen onthouden.
Laten we even gaan tellen en even nadenken over de actualiteit:
1. JE ZULT GEEN AFGODEN VEREREN
MAAR MIJ ALLEEN AANBIDDEN EN BOVENAL BEMINNEN:
neen, we hebben geen stenen afgodsbeelden meer maar wel andere machten, goden,
waar we alles aan opofferen: ons geld, onze macht en vult u maar in.
2. JE ZULT DE NAAM VAN DE HEER JE GOD NIET MISBRUIKEN
Natuurlijk, het is onelegant om ... te zeggen. Maar vaak is een ander misbruik van Gods naam veel erger. Wiens oorlog is bijvoorbeeld oorlog van God? Waar zetten we zomaar Zijn Naam op?
3. DENK ERAAN DAT JE DE DAG DES HEREN HEILIGT.
Niet alle dagen hoeven dagen van werken en jakkeren te zijn. Maak ruimte voor rust en bezinning,
ruimte vooral voor Hem aan wie je alles te danken hebt. En maak tijd voor bidden deze weken!
4. EER JE VADER EN JE MOEDER en daar staat bij: OPDAT HET JE GOED GAAT,
je ouders, en zij staan voor allen die je goede dingen doorgeven, je ouders hebben je het leven doorgegeven. En - samen met vele anderen - hebben ze je alles wat hun heilig was doorgegeven:
hun geloof, hun idealen, wees daar trouw aan OP JOUW MANIER.
5. JE ZULT NIET MOORDEN.
Neen, een moord plegen is niet zo gemakkelijk. Maar hoe zorgzaam zijn wij voor het leven?
Is het jonge en het oude leven beschermd? Jesus zegt: 'wie tot zijn broeder zegt 'dwaas' is schuldig voor het gerecht.
6.. JE ZULT NIET ONTROUW ZIJN.
Een oproep tot trouw, die dus bedoeld is voor allen gehuwd en ongehuwd. Je zult je verbonden proberen waar te maken.
7. JE ZULT NIET STELEN.
Niet stelen maar delen, een actuele problematiek, 2/3 van de wereld lijdt honger. Wat doen wij daaraan?
Alles is ons immers gegeven om er samen van te genieten.
8. JE ZULT NIET VALS GETUIGEN...
Onze woorden moeten betrouwbaar zijn. Uw ja zij ja! Maak je beloftes waar.
9. JE ZULT NIET BEGEREN WAT JE NAASTE TOEBEHOORT...
niet zijn vrouw, noch iets anders dat wat van je naaste is.
Nu is er een probleem ontstaan. Dat waren er maar negen! De protestanten losten dat op door het eerste gebod over de ene God die geëerd en aanbeden moet worden en die niet afgebeeld mag worden in tweeën te splitsen. Tegen beelden en afbeeldingen zijn dat was immers hun specialiteit.
En de katholieken? Die hadden een andere oplossing: ze haalden het verbod om de vrouw van je naaste te begeren uit het laatste gebod en maakten er een apart negende gebod van: 'je zult geen onkuisheid begeren.'
Zowel de protestanten als de katholieken hebben het fout. De oplossing geeft het jodendom ))
PREEK: Ergens tussen de Eufraat en de Tigris
waar de wereld mooi is en vruchtbaar
in een gebied dat nu deel uitmaakt van het grote land Irak
-waar de inval vandaag precies drie jaar geleden begon-
lag -volgens de Bijbel- het aardse Paradijs.
Ergens in Irak, hopelijk is er geen bom op gevallen,
staat in een park een boom
met daarop een bordje:
'dit is de boom van kennis van goed en kwaad.'
Kennelijk zijn wij daar nog niet achter;
we hebben hulp nodig van God
om het goede te ontdekken
en het van het kwaad te onderscheiden.
Wel hebben we hulp gekregen
toen in de Sinaï
toen het volk van God de tien geboden kreeg.
Het was een uniek gebeuren… de gave aan de mensheid van de tien geboden.
'Ik ben de Enige, jouw God, die je uit Egypte heb bevrijd.'
dat is, volgens de Joodse telling, het eerste gebod.
Het kerngebod, waar alles aan vastzit,
het woord dat we goed in onze oren moet knopen is:
IK BEN DE HEER JULLIE GOD DIE JULLIE UIT EGYPTE HEB BEVRIJD!!
Dit woord werd in de oude katholieke en protestantse lijsten niet meegeteld,
het was geen echt gebod. Terwijl het om de kern gaat...
het woord dat je laat zien in welk licht alle woorden die komen moeten worden gelezen:
als een programma van verlossing en vrijheid!
Wanneer zullen wij trouw zijn aan dit gebod?
God heeft ons bevrijd,
God is de sterke Minnaar
die zijn geliefde uit het slavenhuis heeft geschaakt
(Entführung aus dem Serail)
die op de vijftigste dag na de uittocht
zijn beschermende handen
(de tien vingers van de tien geboden)
op Zijn volk legt.
Alles heeft met die unieke geschiedenis
van bevrijding en troost te maken...
Binnen die geschiedenis van bevrijding en vernieuwing
past ook een nieuw gedrag.
Niet alleen omdat God dat wil
maar vooral omdat dat
bij die nieuwe fase van de geschiedenis
die we samen met Hem kunnen binnengaan, past.
Als God bevrijder is
zul je zelf ook werken aan bevrijding.
1. Je zult je eerst goed moeten realiseren
wie die God is. En dus alle valse goden wegdoen.
Geen gesneden beelden graag,
geen zichtbare Goden van geld en macht dienen.
2. De naam van God zul je niet misbruiken,
door hem op je soldatenriem te zetten bijv.
zoals de S.S-ers dat deden in de oorlog
of op de gulden, zoals wij dat nog steeds doen.
3. Bij het op weg gaan met die bevrijdende God
hoort ook het doen van de Sabbath:
het hakken van bijten in de ijzige saaiheid van dag na dag.
De Sabbath om je te bezinnen op de dingen die wezenlijk zijn;
om je niet af te jakkeren maar om te genieten
en tot jezelf te komen...
en naar de kerk gaan hoort daar toch bij.
4. De traditie die je vader en je moeder je doorgeven
helpt je bij jouw gewetensvorming.
5. Het niet moorden galmt als een gong door onze wereld
maar niemand die zich er iets van aantrekt:
wij gaan onzorgvuldig met het leven om.
Als wij de tien geboden ernstig nemen
gaat het niet om vage algemene fatsoensregels,
maar om woorden/uitdagingen,
die mensen hoogst persoonlijk tot keuzes willen brengen
en in beweging proberen te krijgen:
6. opdat er trouw en liefde op aarde gevonden zal worden,
opdat er gebouwd zal worden aan het leven
en er gedeeld zal worden.
7-9. We zullen eerlijk te getuigen en niet te begeren
wat van een ander is.
Ieder mens wordt persoonlijk aangesproken.
De tien geboden zijn daarom ook allemaal in het enkelvoud gesteld,
'om je te leren' zeggen de joodse leraren uit Jesus' tijd
'dat -ook al wijkt de hele wereld van de Tora af-
jij de wereld niet mag volgen.
Want de Tora is aan jou gegeven, en alleen aan jou!'
De tien woorden nodigen uit tot creativiteit
en vragen om mensen met veel fantasie die ze durven doen.
Als wij die mensen zijn is God dik tevreden.
Ja alles is Hem gelegen aan Zijn Wet.
'Ik' zegt God 'heb liever dat ze Mij verlaten,
als ze mijn Wet maar bewaren.
En mijn Wet bewaren ze door de woorden te doen.'
En komt God dan zelf niet tekort?
God zelf is er niet zo ongerust over.
Want God besluit dan -aldus rabbi Chija-
'Al ze Mij verlaten maar mijn Wet onderhouden,
dan zal de gist erin hen wel benieuwd maken
naar Degene die dit allemaal verzonnen heeft
en hen nader tot Mij brengen.'
God is getrouw geweest:
een goed Partner, een trouwe Vriend voor de Zijnen.
Nog steeds is het wachten op een echte goede reactie
van Zijn mensen, de partners in Zijn verbond.
Samen kunnen wij het goede programma verwezenlijken:
de opbouw van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde.
Als wij meedoen staat er een koepel van genade
over ons uitgebouwd: tot in het duizendste geslacht....
EVANGELIEUITLEG:
De tien geboden werden ooit bewaard
in de tempel van Jeruzalem.
Vele Jeruzalemmers waren maar wat trots op al dat fraais.
Ze gingen prat op de tempel
zo zaten ze toch goed?
Maar tegen die denkwijze
hadden de oude profeten al geprotesteerd:
zo mag je niet praten..
zeg niet 'de tempel, de tempel, de tempel des Heren is hier maar
-en dan komt het doel waarvoor de tien geboden gegeven zijn:
VOER ZE UIT;
LAAT ZE IN JE EIGEN LEVEN WERKELIJKHEID WORDEN.
In het evangelie van vandaag komt Jesus op Jeruzalem af.
Hij wil dat Jeruzalem glorieert.
Hij heeft het beste voor met de heilige stad
maar wat was er in Gods stad terecht gekomen
van de vervulling van de tien geboden
die altijd met zoveel zorg
in de tempel werden bewaard?
Het verhaal van vandaag is een hard verhaal:
Hij gaat op de tempel af en Hij zuivert de tempel.
Neen niet omdat Jesus niet tegen lawaai of rommel kan:
niet in de zin van: iedereen moet stil zitten en braaf zijn.
Kinderen mag je in de kerk best horen
en een hond in de kerk mag ook best.
Een wereldwinkel met producten die
ten bate van de armsten worden
mag volgens mij ook.
Maar wat dan niet? Wat wekt de toorn van Jesus op?
Het tempelbedrijf zelf.
De hogepriesters hadden aandelen in de geldwisselwinkeltjes
de schapen die de mensen voor hun offers moesten kopen
werden door de neef van de hogepriester gefokt.
Tegen dat gedoe, en tegen alle vrome commercie
van alle eeuwen keert Jesus' actie zich.
Gij zult niet... schijnheilig zijn.
Dit conflict zal Hem veel kosten.
..........de geselslagen in de tempel
krijgen een echo in de geselslagen op Zijn eigen rug.
Maar Hij is ook ergens voor:
voor trouw aan de Wet,
echte trouw aan de tien geboden.
Die zijn er niet allereerst om in een kist te worden gestopt,
die in een tempel van hout en steen bewaard moet worden.
Het gaat Hem niet om het huis van hout en steen
maar om een huis van vlees:
een tempel van vlees...
een mens die ze uitvoert.
Jesus zelf zal zo'n tempel van vlees zijn,
een mens, dè mens
die de woorden van God doet.
Ze zullen deze tempel van vlees, deze mens vermoorden
maar -u kent het vervolg-
BINNEN DRIE DAGEN ZAL HIJ WEER OPSTAAN.
Het gaat deze zondag bijna halfvasten zo ook al
om het geheim van de opstanding van Jesus,
de trouwe doener van de tien geboden.
En het gaat ook over ons.
Wij kunnen als het goed is
ook tempels zijn van de heilige Geest.
Het is helemaal niet zo erg
dat de oorspronkelijke stenen platen
waarop de tien geboden stonden zijn zoekgeraakt.
Mulish schreef een boek, dat ook verfilmd is:
'de ontdekking van de hemel'
waarin hij ervan uitgaat dat de stenen platen
ergens in Rome verborgen zijn
en door God worden teruggeëist omdat de mensen
ze niet waard zijn. Maar dat is fantasie.
De platen met de tien geboden zijn al heel lang weg
en ook de tempel van Jeruzalem is er niet meer.
Sommigen willen hem gaan herbouwen
maar echt vrome joden zeggen: 'neen, dat nooit.'
God heeft immers echt behoefte aan mensen die de woorden doen...
die zelf de woorden de geschiedenis in dragen.
Ieder die Zijn Zoon,
als trouwe uitvoerder van de Wet
volgen wil is welkom:
Hij zal een weg gaan van dienstbaarheid en trouw:
een weg die veel vraagt
maar die een mens gelukkig kan maken
want daartoe zijn wij immers op aarde?
De wereld schreeuwt om zulke mensen
die de enige echt God gaan dienen
die alle afgoden overbodig maakt.
Er is geen God van Irak, geen God van Amerika,
geen God van Rome, Moskou of Athene
er is maar één God, er is maar één mensheid.
Alleen de mensen die die ene God willen dienen
bouwen aan werkelijke vrijheid en toekomst
geven de wereld nieuwe hoop:
dat zijn de rechtvaardigen waarop de wereld wacht.
AMEN
|
