Preek tijdens de oecumenische dienst
op zondag 17 januari 2010 in de Bavo-Basiliek

"Jij bent mijn getuige" is het thema van deze viering.
Waaraan denkt u het eerst als u het woord "getuige" hoort?
Aan een getuige in een rechtzaak?
Aan een Jehova's Getuige?
Aan een getuige bij een trouwerij?

Wat bedoelt Jezus als hij tegen zijn leerlingen zegt: jullie zijn getuigen?

Laten we eens bij die eerste betekenis blijven: een getuige in een rechtszaak.
Dat kan iemand zijn die iets gezien of gehoord heeft,
maar ook iemand die een bepaalde indruk heeft gekregen.
Een getuigen moet een rechtbank of een jury ergens van overtuigen.
Ook wij laten ons ergens van overtuigen als iemand er zelf over vertellen kan.
We vragen dan: Wat heb je gezien of gehoord? Welke indruk kreeg je?

Daarom zijn getuigen zo belangrijk.

Voor de eerste christenen was het getuigenis van de leerlingen iets fantastisch.
Die waren overal zelf bij geweest, konden alles uit eerste hand vertellen.
Toen die eerste leerlingen, de apostelen, er niet meer waren, moest het getuigenis doorgaan.
Vanaf die tijd moest getuigenis iets anders worden.
De christenen konden niet meer vertellen over Jezus die ze gezien hadden,
maar over Jezus die hun leven had veranderd. Die hen tot nieuwe mensen gemaakt had.
Als we vandaag horen: "Jullie zijn getuigen", betekent het: jullie hebben meegemaakt,
ervaren wat het nieuwe leven in Jezus Christus is.
Die ervaring was zo krachtig, dat ondanks onderdrukking en vervolgingen het getuigenis doorging,
zich bleef verspreiden.Als we horen: "Jullie zijn getuigen", geldt dat ook voor ons.
Dat is vandaag eigenlijk niet meer zo moeilijk, want er zijn geen vervolgingen meer,
als je tenminste niet in Noord-Korea woont of enkele andere landen ver weg.
Maar toch lijkt het vandaag moeilijker. Wie zijn vandaag nou aanstekelijke getuigen van hun geloof?
Nou ja, misschien Arie Boomsma, of Herman Finkers? Goed, dat zijn heel bijzondere mensen.
Zijn wij nog getuigen van ons geloof?

De vraag is waarschijnlijk:
Willen we wel getuige zijn? Zien we het tot onze opdracht?
Moeten we per se mensen lastig vallen met onze religieuze erfenis, geneigdheid en gewoontes?
Wie er in geïnteresseerd is, kan toch uit eigen beweging met de kerk komen kennismaken?

Ik hoor steeds vaker zeggen: Geloof is privé. Het is iets wat we gewoon voor onszelf houden.
Het is alleen mijn zaak wat ik geloof. Het is iets intiems, wat achter de voordeur blijft.
Een aantal politici zegt dat dat ook zo hoort: geloof hoort achter de voordeur, niet in het openbaar.

En laten we nou eerlijk zijn.
We houden er ook niet van als die andere getuigen aan de deur komen om over hun overtuiging te praten?
Bent u hier in de stad wel eens in het Corrie ten Boom Museum geweest in de Barteljorisstraat?
Boven de klokkenwinkel waar die beroemde Schuilplaats is?
Mensen uit de hele wereld komen erheen om het te bekijken.
Tot in China weten christenen wie Corrie ten Boom was, maar hier in Haarlem weet bijna niemand het.
Ik was er één keer, met wat familieleden. Het is geen standaardmuseum, moet ik zeggen.
Vóórdat je rondgeleid wordt, krijg je eerst een evangelisatie-toespraak van de medewerkster.
En eerlijk gezegd: ik vond dat helemaal niet leuk.
We hadden er niet om gevraagd, we waren met gelovige mensen, maar niemand voelde er zich makkelijk bij.

En toch hoorden we Jezus zeggen: Jullie zullen hiervan getuigenis afleggen.
Toch is zijn boodschap niet iets om alleen privé in je hart te overwegen,
maar de ommekeer en de vergeving, het nieuwe leven en de komst van Gods rijk
zijn dingen die gehoord en gezien mogen worden, die de wereld door moeten gaan.
Het geloof dat de apostelen zouden gaan verspreiden is geen religieuze hobby
voor de liefhebber maar een lopend vuur dat mensen verandert.

Het is goed om daarover na te denken in de week van gebed voor de eenheid.
Jaren lang heb ik grote moeite gehad met de week van gebed, juist vanwege het getuigenis.
Waarom? Er waren meer dan een eeuw lang eigenlijk twee weken van gebed,
die van de Raad van Kerken en die van de Evangelische Alliantie.
Die twee weken vielen meestal niet samen, hadden een ander thema en andere organisatie.
Zo kon het gebeuren dat in één straat twee kerken na elkaar de posters ophingen:
doe mee met de week van gebed. Eerst de ene, dan de andere. Wat een getuigenis…
Dat er sinds 2007 voor dezelfde week gekozen wordt en sinds vorig jaar ook hetzelfde
thema centraal staat vind ik iets fantastisch wat al lang geleden had moeten gebeuren.
Er is niet zoveel aandacht aan besteed in de media, maar ik ben er blij om.
Het is mogelijk geworden doordat de Raad van Kerken en de Evangelische Alliantie
dichter bij elkaar zijn komen te staan.
In de Evangelische Alliantie ontmoeten christenen elkaar uit Pinksterkerken,
evangelische gemeentes en een aantal kleinere protestantse kerken.
Dit soort contacten is niet altijd makkelijk.
Nog steeds is er verschil in geloofscultuur tussen het oecumenische en het evangelische circuit. 
Maar aan allebei de kanten is het duidelijk geworden dat we elkaar nodig hebben,
dat we geen van allen de waarheid in pacht hebben maar dat we allemaal op zoek zijn
naar de wegen van God in een veranderende wereld.
Er is aan beide zijden de wil om samen te werken. Er zijn wel nog allerlei onopgeloste vragen.
Neem nou alleen de ethische kwesties rond relaties en sexualiteit.
Ook zijn er nog veel vooroordelen tussen kerken van de Raad en van de Alliantie,
er is nog moeite met hoe de ander het geloof onder woorden brengt, hoe de ander communiceert.
Het Corrie ten Boom Museum is wel een typisch voorbeeld.
Maar net zo typisch is dat veel kerken helemaal niet naar buiten treden.

Om die verschillen te kunnen plaatsen kun je kijken naar: waar komen we vandaan?
Wat is onze biografie, als kerken? Ik was begonnen te vertellen over de jonge, getuigende kerk.
Maar dat verhaal ging verder; het christelijke geloof verbreidde zich, en op een gegeven moment had je christelijke samenlevingen, waar eigenlijk iedereen gedoopt was.
Daardoor werd het geloofsgetuigenis vooral iets interns, om binnen de eigen kring het vuur brandend te houden.
Er zijn een aantal momenten geweest dat mensen gezegd hebben: we moeten weer de boer op met ons geloof.
Bijvoorbeeld in een periode waarin alcoholisme een enorm sociaal probleem was.
Het was belangrijk om die verslaafden een basis in hun leven te geven en een gemeenschap waar ze houvast in vonden.
Uit zulke initiatieven zijn grote vernieuwingsbewegingen voortgekomen.
Denkt u maar aan het Leger des Heils. Eigenlijk de hele evangelicale beweging.
En hoeveel mensen zijn vandaag het spoor bijster in onze samenleving?
Zijn ontworteld, hebben Jezus' boodschap nooit gehoord, grijpen naar
religieuze prullaria uit de esotherica-winkeltjes, of zijn daar al weer op uitgekeken.
Veel mensen hebben dorst, wie zal ze te drinken geven?

Dus, ook als we er onwennig en ongemakkelijk tegenover staan,
zullen we als christenen van diverse kerken meer en meer voor de uitdaging staan,
het getuigen opnieuw te ontdekken.

Dat kan op allerlei manieren. In de evangelische kerken spreekt men over zes stijlen van getuigenis.
Ik noem ze voor u op:

• De confronterende benadering van Petrus
• De intellectuele benadering van Paulus
• De getuigende benadering van de blinde man
• De persoonlijke benadering van Matteϋs
• De uitnodigende benadering van de Samaritaanse vrouw
• De dienende benadering van Dorkas

We kunnen als kerken best van elkaar leren. We hoeven niet allemaal hetzelfde te zijn en hetzelfde te doen.
Hoe verschillend waren die leerlingen van Jezus niet?
En toch zegent hij ze allemaal en belooft aan allemaal de komst van de heilige Geest.

Zolang die Geest in het hart van de kerk brandende is en zolang het in de wereld koud is,
zal die Geest een weg vinden om over te springen en naar buiten te treden.
Het is niet alleen een opdracht, maar ook een belofte.
Jezus belooft voor zijn afscheid dat zijn leerlingen met kracht uit de hemel zullen worden bekleed.
Daarnà komen ze in actie.

Laten we de week van Gebed dan openen met het gebed dat we ook vandaag met die kracht worden bekleed.
Dat we daarmee heen kunnen stappen over onze alledaagse beperktheid en verlegenheid.

God geef ons die kracht en maak ons tot uw getuigen.
Amen.

  Peter Feenstra, Pastoor Oud Katholieke St. Annakathedraal  aan de Kinderhuissingel