| Kwetsbaar maar kostbaar |
|
| Geschreven door Pastoor H.J. van Ogtrop | |
| zondag, 1 augustus 2010 | |
1 augustus 2010, 18e zondag door het jaar Lezingen: Prediker 1 en 2, Lucas 12,13-21IJdelheid der ijdelheden, alles is ijdel…het is een van de bekendste bijbelteksten. “IJdelheid der ijdelheden, zegt de prediker, ijdelheid der ijdelheden en alles is ijdelheid.” Het is een tekst waar je op het eerste gehoor down van wordt vandaar dan ook de conclusie: “Wat heeft een mens aan al zijn zwoegen en tobben onder de zon?” Het leven lijkt een volkomen willekeurige zaak, je bent er nu eenmaal dus moet je er maar het beste van maken: “Geslachten gaan en geslachten komen en de aarde blijft al maar bestaan.” Het lijkt wel of het allemaal buiten jou om gebeurt: “De zon komt op en de zon gaat onder, en haast zich dan weer naar de plaats waar haar loop begint. De wind waait naar het zuiden en draait naar het noorden. Hij draait en draait en telkens keert hij weer op zijn draaien terug. Alle rivieren stromen naar de zee en de zee raakt maar niet vol. Het is een vermoeiend verhaal en geen mens kan er iets over zeggen.” De geschiedenis die wij samen meemaken lijkt ook niet van belang “Wat geweest is zal weer zijn, wat gebeurd is zal weer gebeuren: nieuw is er niets onder de zon.” En ook als je denkt dat je iets bijzonders meemaakt is dat helemaal niet waar: “Er is wel eens iets waarvan men zegt: 'kijk, dat is iets nieuws!' dat is niet zo: in vroeger tijden was het er ook al.” Al deze sikkeneurige diepzinnigheid is zo’n 2600 jaar geleden bedacht en toegeschreven aan een wijze koning, Salomo om precies te zijn die zo’n 400 jaar daarvoor leefde. Van hem is bekend dat hij als jongeman kon kiezen om een bijzondere gunst van God. Hij kon vragen om rijkdom, een lang gezond leven of wijsheid. Hij koos voor het laatste: wijsheid, de kunst om alles te kunnen bekijken met een relativerend oog, de kunst om alle dingen op hun waarde of onwaarde te schatten. Zo lezen we: “Ik, Prediker, was koning van Jeruzalem en dacht over alle dingen na. Ik dacht: 'Laat ik mijzelf wijsheid gaan verwerven en kennis.’ Maar ook die biedt volgens de schrijver geen vreugde “veel wijsheid brengt ook veel verdriet en hoe groter de kennis, hoe groter de smart. “ En zo gaat het maar door dat wonderlijke eerste hoofdstuk van het boek Prediker. Toch is het ons gegeven om er wat aan te hebben… en als wij het goed verstaan zal dat ook lukken. We hebben de vorige weken veel helden gezien: ons Nederlans topelftal, de helden van de Tour de France Geweldig zulke sportieve prestaties toch hoewel… is dat ook niet een beetje ijdelheid? “Wat heeft een mens tenslotte aan al zijn geploeter, en aan de zorgen waarmee hij zich op aarde kwelt?” gaat Prediker verder: “Alle dagen bereiden hem leed en ergernis is zijn loon: zelfs 's nachts vindt hij geen rust; ook dat is ijdelheid. En toch heeft alles zijn tijd. “ En daarna begint hij te vertellen dat er een tijd is van vreugde en verdriet, van vinden en verliezen, van huilen en lachen, van omhelzen en af te stoten. Een tekst die bij veel begrafenisdiensten wordt gelezen omdat je dan nadenkt over de dingen die iemand heeft meegemaakt maar ook een tekst die wonderlijk genoeg ook gekozen wordt door jonge bruidsparen die dankbaar denken aan alle dingen die ze hebben meegemaakt en hoe ze, door alles heen naar elkaar zijn toegegroeid. Prediker beëindigt die beschouwing met te zeggen dat het daarom maar goed is elkaar vast te houden en samen lekker te eten. Wat een diepzinnigheid… of juist niet. Waarom herkennen mensen van alle eeuwen zich in deze levensfilosofie? Omdat het ten diepste gaat om dingen die iedereen aanvoelt: we herkennen ons in deze visie. Ons bestaan is zo vreemd; de dingen zijn zo gewoon en gebeuren zomaar of misschien toch ook niet?? Volgens mij leren de jonge mensen die deze tekst kiezen ons dat het leven dat ons overkomt schijnbaar heel gewoon is en ook saai meestal maar toch dat er een geheim achter zit van Iemand die bij dit alles dat wij samen meemaken naar ons lacht en die het hele gewone bestaan van ons mensen met zijn genade wil zegenen en heiligen. Het leven van de man die met Allerheiligen katholiek werd, zich liet vormen en opnemen in de kerk. die daar heel gelukkig mee was maar toen ziek werd en nu gestorven is: afgelopen vrijdag begroeven wij hem op Barbara. En toen bleek: de schijnbaar gewone dingen, soms vallen ze mee, zoms v allen ze tegen zijn niet echt gewoon! De gewone geschiedenis is niet zo maar wat want door alles heen ontwikkelt zich een plan door alles heen is God met ons bezig. God die naar ons kijkt met een glimlach zoals ik zei en die ons opbeurt, overeind helpt en doet voorgaan maar dan wordt wel van ons verwacht dat wij oog hebben voor de dingen die echte belangrijk zijn en dat wij geen dingen najagen die niets waard zijn. Wij worden uitgenodigd te eten en te drinken en ook van de goede dingen die er zijn te genieten maar dan wel zo dat wij beseffen dat wij met anderen op deze aarde zijn en geroepen zijn er zo samen werkelijk het beste van te maken. “IJdelheid der ijdelheden…” zei ik aan het begin maar eigenlijk is die vertaling niet goed. Er staat letterlijk: ‘ijl’ in plaats van ‘ijdel’. IJL in de zin van kwetsbaar. In het HEBREEUWS HABEL. En dan horen we opeens een naam: ‘ABEL’ betekent kwetsbaar, net zoals die zoon van Adam en Eva kwetsbaar was ABEL, zo kwetsbaar dat zijn sterke broer KAIN hem meteen een kopje kleiner maakte en dat nog wel omdat God met welgevallen keek naar het offer dat Abel aanbood. Zo staan wij voor God vandaag met ons kwetsbare bestaan maar kwetsbaar als wij zijn zijn wij door Hem geliefd. Het evangelie vertelt over de man die absoluut niet weet waar het in zijn leven over gaat. Hij is rijk geworden en heeft grote schuren nodig om zijn rijkdommen op te bergen. ‘Vlug’ denkt hij: ‘grotere schuren zal ik bouwen dan kan ik al mijn rijkdom keurig opbergen.’ Dwaze rijke. Hij denkt dat hij zijn hele bestaan op orde heeft maar hij heeft geen benul van waar het werkelijk om gaat. De lezingen van vandaag roepen ons op om werkelijk op zoek te gaan naar de dingen die belangrijk zijn. Dat betekent ook dat wij dingen moeten loslaten. Loslaten. Wat moeten we loslaten? Ons egoïsme, ons eigen gelijk. Ons egoïsme: alles wat wij hebben is ons gegeven we moeten dus aan het verdelen slaan. De vorige week leerde Jesus ons nog bidden: ‘GEEF ONS HEDEN ONS DAGELIJKS BROOD.’ Leer het ons dat wij geschapen zijn om samen met anderen deze aarde te bewonen. Alles is ons gegeven, niets is van ons privé in de zin van alleen en helemaal alleen voor ons; alles is ons gegeven om te delen. En de vorige week leerde Jesus ons ook bidden: ‘vergeef ons onze schulden zoals wij anderen vergiffenis gegeven hebben.’ Vergiffenis geven betekent: als er fouten zijn gemaakt aan het vergeven slaan. De ander nieuwe kansen geven zoals wij zelf ook nieuwe kansen nodig hebben. Wij zelf leven van de aanvaarding van ons karakter van onze leuke eigenschappen en onze minder leuke eigenschappen door de ander die van ons houdt, vergeet en vergeeft zoals God ons vergeven wil. Als Jesus erbij gehaald wordt om twee broers uit elkaar te halen die ruzie hebben omdat een van de twee de erfenis niet wil verdelen kiest hij -merkwaardig genoeg geen partij. Hij zegt alleen maar: 'wie heeft mij tot rechter aangesteld over jullie.' Merkwaardig dat Hij niet wil bemiddelen in een duidelijke zaak. Hij wil geen oordeel uitspreken maar Hij wil -en wat dat betreft lijkt hij even op Salomo met zijn beroemde Salomonsoordeel- dat de mensen wakker maken opdat ze zelf een oplossing gaan zoeken. Hij geeft als enig advies: 'Hoed je voor de hebzucht, want eigenlijk is er niets van jullie: Alle mensen, rijk en arm, sterk en zwak kunnen elkaar tot zegen zijn. Ijdelheid der ijdelheden, beter vertaald: IJLHEID DER IJLHEDEN, alles is zo kwetsbaar. Let daarom op de dingen die werkelijk belangrijk zijn. Blijf niet in zo’n domme cirkel draaien als die man die met zichzelf aan het overleggen was en bij dat domme zelfgesprek alleen maar tot de conclusie kwam die hij nog wat grote schuren moest bouwen voor zijn bezittingen… niet de kracht had om uit die vicieuze cirkel (alleen maar schuren bouwen voor zichzelf) te ontsnappen. Hij zal dan ook niet kunnen genieten van het lekkere eten waar prediker over spreekt: hij komt er niet aan toe. Als het goed is wordt ons bestaan rijk, echt rijk als wij beseffen gaan dat Hij, de Eeuwige, vol verwachting naar ons kijkt, van ons houdt en ons allemaal nodig heeft om er te zijn voor anderen. En ik eindig met Paulus te citeren: ‘Zint op het hemelse, niet op het aardse, ge hebt immers de oude mens met zin gedragingen afgelegd en u bekleed met de nieuwe mens, die op weg is naar het ware inzicht terwijl hij zich steeds vernieuwd naar het beeld van zijn Schepper.’ Daar heb ik niets meer aan toe te voegen, Behalve dan: Dat we zo blij, hopelijk lang met en voor elkaar mogen leven. God zegene ons allen met alles wat wij in ons hebben. Hein Jan van Ogtrop, pastoor |
Maar het belangrijkste is toch wel dat de kathedraal het huis is van een gemeenschap van mensen: de St. Bavo-parochie. Zonder al de mensen die zich daar mee verbonden weten, daar samenkomen en ook veel werk verzetten zou het bovenstaande niet eens allemaal in de kathedraal kunnen!
