| Ook uit ons geboren |
|
| Geschreven door Pastoor H.J. van Ogtrop | |
| zondag, 16 december 2007 | |
3e zondag advent: GAUDETE!Jesaja 35,1-10 Matteüs 11,2-11Wat had hij enthousiast gepreekt, Johannes: 'een nieuwe tijd breekt aan, het Koninkrijk is nabij. Het ligt in jouw eigen bereik, begin er maar in te geloven en aan te bouwen.' Maar nu.. de tegenkrachten hebben zich krachtig geweerd en Johannes wordt uit de gewone menselijke samenleving verwij¬derd. Hij zal de consequenties van zijn krachtig verkondiging moeten dragen... hij is gevangen gezet en het martelaarschap ligt in het verschiet. Zijn leerlingen zijn ontredderd. Johannes niet. Hij is alleen maar ongerust. Neen niet over zijn eigen lot maar over de zaak van het Koninkrijk van God: of de vrede het wel winnen zal van de haat en de liefde wel sterker zal kunnen zijn dan de haat. De dromen van de profeten van vroeger -zoals wij ze vandaag weer hoorden- over de steppe die zal bloeien als een narcis zullen die wel uitkomen? Er is een nieuw begin. Johannes heeft ervan gehoord. Het is gaande rond die vreemde man die hij ooit naar zich toe had zien komen in de rivier de Jor¬daan. Hij wilde ook gedoopt worden, net als die gewone mensen met hun fouten... Hij had zich keurig achteraan aangesloten en toen hij voor Johannes stond 'doop mij ook maar' gezegd. 'Jij hoeft niet gedoopt te worden' had Johannes toen gezegd. Maar Hij had aangehouden en Johannes had hem ge¬doopt. Nu was die man, Jesus heette hij, bezig met zijn verkon¬diging. Hij was groter dan Johannes, dat had Johannes wel aange¬voeld, Hij kon de wereld nieuw maken. Johannes had gesproken over de wan die hij zijn hand had over de bijl waarmee Hij alle slechtheid zou omhakken en een vuur dat de wereld zou zuiveren van alle vermolmdheid. Maar was daar al iets van te merken? Lukte het hem wel wat Johannes niet gelukt was. Het machtsvertoon van Herodes en de zijnen ging nog ongehinderd verder. Johannes was er zelf het slachtoffer geworden en zat in de gevangenis. En dan laat hij zijn leerlingen een vraag overbren¬gen aan Jesus. Niet: 'kom je mij vlug bevrijden? ' ook niet: ‘wanneer neemt mijn ellende een einde?.' Neen, Johannes denkt dieper.. minder egoïstisch en de grote vraag is voor hem: hoe zit het met dat nieuwe begin: 'bent je nou eigenlijk wel degene die komen zal of moeten wij een ander verwach¬ten?' De leerlingen gaan naar Jesus toe en krijgen een antwoord mee: 'Gaat aan Johannes zeggen wat je hoort en ziet; blinden zien en lammen lopen, doven horen en doden staan op en aan armen wordt het evangelie verkondigd.' Johannes herkent dit antwoord. Het antwoord is niet veel meer dan een citaat uit de boeken der profeten. Maar wat voor een citaat: het is het citaat uit de boekrol van Jesaja het citaat waaruit blijkt dat alles werkelijk nieuw wordt. 'blinden zien en lammen lopen, doven horen en doden staan op en aan armen wordt het evangelie verkondigd.' Alleen één stukje laat Jesus (met opzet?) weg: 'en de gevange¬nen zullen worden bevrijd’. Er is vernieuwing gaan¬de.. dat zegt Jesus. Iedereen kan dat, als hij wil, ook zien.. maar het is wel bitter voor die arme Johannes dat Jesus net dat laatste stukje van de Jesajatekst: 'aan de gevangenen zal vrij¬lating worden aangekondigd' weglaat. Er is vernieuwing gaan¬de.. zegt Jesus. en jij Johannes kunt dat zien en er troost uit putten al gaat dan de echte bevrijding aan jouzelf voorbij. We lezen niets over Johan¬nes' reactie. Of hij dankbaar was of teleurgesteld. Dat doet ook niet terzake. Wat terzake doet is de vraag of er hoop is of niet, of er toekomst is voor Gods goede wereld. Wij zitten hier samen, neen niet in de gevangenis maar in de kerk: binnen. En de grote vraag is hier net als toen: gaat het buiten wel door met het Koninkrijk van God. Goede dingen buiten? Vrede in Afghanistan en Irak? Een klein succesje: de klimaatconferentie in Bali? Vrede in Israël? wanneer nog ooit. De menselijke geschiedenis.. een geschiedenis van hoop en vrees. Hoe vaak hebben wij mensen, en vooral de ouderen onder ons, het moeten meemaken: een nieuw begin, nieuwe hoop ... maar even zo vaak hebben we daarna de teleurstelling moeten meemaken: neen, het is toch mislukt. Steeds weer ervaren mensen dat het niet zo gaat zoals wij hadden gehoopt. Al die gevoelens kunnen vandaag een plaats krijgen, we hebben een woordvoerder in de persoon van JOHANNES, Het verhaal is opgetekend opdat wij zouden beseffen dat, ook al merken wij zelf er niet veel van, de ge¬schiedenis van Gods vernieuwende kracht met de mensen toch door doorgaat. Om dat geloof te behouden en om stand te kunnen houden is geduld nodig en volharding: 'zalig die aan mij geen aanstoot nemen' voegt Jesus dan ook aan zijn verklaring aan Johannes toe. Het komt op de volharding en de trouw van de hoorder aan.. of het doorgaat, de geschiedenis van Gods Koninkrijk. Had Johan¬nes zelf dat ook al niet gezegd? Hij had immers niet alleen over de wan de bijl en het vuur gesproken waarmee Jesus aan het werk zou gaan maar had hij niet gezegd dat het belangrijkste werk door jezelf gedaan zal moeten worden? Jijzelf moet je bekeren; jijzelf zult moeten kiezen voor God en Zijn rijk. De redding uit alle problemen komt niet van buitenaf naar je toe als een Deus ex Machina, een soort reddende God die in ouderwet¬se toneelstukken aan een touw neergelaten wordt om de held of de heldin op het laatste moment te komen redden. Velen van ons schijnen nog steeds op die manier te denken, als ze zich afvragen hoe we ooit aan het einde van onze moei¬lijkhe¬den zullen kunnen komen. Ze zeggen: 'als de kerkelijke leiding er nu maar eens iets aan deed' of 'trad de regering maar eens met harde hand op'. Allemaal uitroepen van mensen die het van anderen verwachten. En daarbij wordt dan het allerbelangrijkste vergeten: de echte verandering moet van binnenuit komen. Er is geen andere oplos¬sing. Echte oplossingen kunnen niet van buitenaf geforceerd worden.. krachtsvertoon haalt niets uit. Echte vernieuwingen kunnen niet door anderen worden aange¬bracht maar zullen door onszelf gedra¬gen moeten worden. Een ware wedergeboorte is iets dat moet groeien vanuit de wor¬tels in ons eigen leven, in het leven van onze families, van onze gemeenschap. En als we ooit van Jesus wegdwalen zoals de treurige Emmausgangers die Jeruza¬lem de rug toekeren en morren: 'we hadden gehoopt dat Hij het zou zijn die Jeruzalem zou verlossen' wil Hij ons graag hier onder dit dak sterken met het brood dat Hij voor ons bre¬ekt en met de kracht tot innerlijke vernieuwing die Hij ons door zijn Heilige Geest geeft. De beroemde middeleeuwse mysticus Meister Eckhart zegt het in een van zijn kerstpreken zo: 'Wat voor betekenis zou Jesus' geboorte uit Maria voor mij hebben als Jesus niet uit mijzelf geboren zou worden?' Het antwoord dat hij op die vraag verwacht is duidelijk: het zou niets betekenen. Het echte nieuwe leven wordt vanuit ons zelf de wereld in gebo¬ren. Hein Jan van Ogtrop, pastoor |
