• Leidsevaart 146
  • 023 - 532 30 77
  • info@rkbavo.nl
In Preken

4 maart: Trouw aan onze bevrijder

[print]

Derde Zondag Veertigdagentijd

Schriftlezingen:

  • Exodus 20,1-17

  • 1 Korintiërs 1,22-25

  • Johannes 2, 13-25

Ergens tussen de Eufraat en de Tigris
waar de wereld mooi is en vruchtbaar
in een gebied dat nu deel uitmaakt van het grote land Irak
een land dat we niet paradijselijk meer kunnen noemen
lag -volgens de Bijbel- het aardse Paradijs.
Ergens in Irak, hopelijk is er geen bom op gevallen,
staat in een park een boom
met daarop een bordje:
‘dit is de boom van kennis van goed en kwaad.’
Kennis van goed en kwaad, die hebben we nog niet echt.

We hebben hulp nodig van God
om het goede te ontdekken
en het van het kwaad te onderscheiden.

Wel hebben we hulp gekregen
toen in de Sinaï
toen het volk van God de tien geboden kreeg.

Het was een uniek gebeuren…
de gave aan de mensheid van de tien geboden.
Zo beginnen ze:
IK BEN DE HEER JULLIE GOD
DIE JULLIE UIT EGYPTE HEB BEVRIJD!!
Dat woord is, volgens de Joodse telling, het eerste gebod.
Het kerngebod, waar alles aan vastzit,
het woord dat we goed in onze oren moet knopen is:
Dit woord werd in de oude katholieke en protestantse lijsten
niet meegeteld, het was geen echt gebod.
Terwijl het om de kern gaat… het woord dat je laat zien
in welk licht alle woorden die komen moeten worden gelezen:
als een programma van verlossing en vrijheid!
Wanneer zullen wij trouw zijn aan dit gebod?

God heeft ons bevrijd, God is de sterke Minnaar.
Er is sprake van een ‘Entführung aus dem Serail,
een ontvoering door God van zijn geliefde
die Hij uit het slavenhuis heeft geschaakt.
En op de vijftigste dag na die ontvoering, na de uittocht
legt Hij zijn beschermende handen
met de tien vingers van de tien geboden, op Zijn volk.
Al die geboden hebben met die unieke geschiedenis
van bevrijding en troost te maken…
Binnen die geschiedenis van bevrijding en vernieuwing
past ook een nieuw gedrag van degenen die bevrijd zijn.
Niet alleen omdat God dat wil
maar vooral omdat dat
bij die nieuwe fase van de geschiedenis
die we samen met Hem kunnen binnengaan, past.
Als God bevrijder is
zul je zelf ook werken aan bevrijding.
1. Je zult je eerst goed moeten realiseren
wie die God is. En dus alle valse goden wegdoen.
Geen op maat gesneden godsbeelden graag,
geen zichtbare Goden van geld en macht dienen.
2. De naam van God zul je niet misbruiken,
door hem op je soldatenriem te zetten bijv.
zoals de S.S-ers dat deden in de oorlog
of op de gulden, zoals wij dat nog steeds doen.
3. Bij het op weg gaan met die bevrijdende God
hoort ook het doen van de Sabbath:
het hakken van bijten in de ijzige saaiheid van dag na dag.
De Sabbath om je te bezinnen op de dingen die wezenlijk zijn;
om je niet af te jakkeren maar om te genieten
en tot jezelf te komen…
en naar de kerk gaan hoort daar toch bij.
4. De traditie die je vader en je moeder je doorgeven
helpt je bij jouw gewetensvorming.
5. Het niet moorden is dan het volgende gebod
dat als een gong door onze wereld galmt
maar niemand die zich er iets van aantrekt:
wij gaan onzorgvuldig met het leven om.

Als wij de tien geboden ernstig nemen
gaat het niet om vage algemene fatsoensregels,
maar om woorden/uitdagingen, die mensen hoogst persoonlijk
tot keuzes willen brengen en in beweging proberen te krijgen
zodat er een nieuwe mensheid ontstaat,
opdat er gebouwd zal worden aan het leven
en opdat er (het 6e gebod) trouw en liefde op aarde gevonden zal worden,
en er niet gestolen zal worden (het 7e gebod) maar gedeeld.
7-9. We zullen eerlijk getuigen, goede woorden spreken over elkaar
en niet begeren wat van een ander is.

Ieder mens wordt persoonlijk aangesproken.
De tien geboden zijn daarom ook allemaal in het enkelvoud gesteld,
‘om je te leren’ zeggen de joodse leraren uit Jesus’ tijd
‘dat -ook al wijkt de hele wereld van de Tora af-
jij de wereld niet mag volgen.
Want de Tora is aan jou gegeven, en alleen aan jou!’

De tien woorden nodigen uit tot creativiteit
en vragen om mensen met veel fantasie die ze durven doen.
Als wij die mensen zijn is God dik tevreden.
Ja alles is Hem gelegen aan Zijn Wet.

‘Ik’ zegt God ‘heb liever dat ze Mij verlaten,
als ze mijn Wet maar bewaren.
En mijn Wet bewaren ze door de woorden te doen.’

En komt God dan zelf niet tekort?

God zelf is er niet zo ongerust over.
Want God besluit dan -aldus rabbi Chija-
‘Al ze Mij verlaten maar mijn Wet onderhouden,
dan zal de gist erin hen wel benieuwd maken
naar Degene die dit allemaal verzonnen heeft
en hen nader tot Mij brengen.’

God wil een goede Partner zijn,
een trouwe Vriend voor de Zijnen.
Nog steeds is het wachten op een echte goede reactie
van Zijn mensen, de partners in Zijn verbond.
Samen kunnen wij het goede programma verwezenlijken:
de opbouw van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde.

Als wij meedoen staat er een koepel van genade
over ons uitgebouwd: tot in het duizendste geslacht..zegt de Schrift.

De tien geboden werden ooit bewaard
in de tempel van Jeruzalem.
Vele Jeruzalemmers waren maar wat trots op al dat fraais.
Ze gingen prat op de tempel
zo zaten ze toch goed?

Maar tegen die denkwijze
hadden de oude profeten al geprotesteerd:
zo mag je niet praten..
zeg niet ‘de tempel, de tempel, de tempel des Heren is hier maar
-en dan komt het doel waarvoor de tien geboden gegeven zijn:
VOER ZE UIT;
LAAT ZE IN JE EIGEN LEVEN WERKELIJKHEID WORDEN.

In het evangelie van vandaag komt Jesus op Jeruzalem af.
Hij wil dat Jeruzalem glorieert.
Hij heeft het beste voor met de heilige stad
maar wat was er in Gods stad terecht gekomen
van de vervulling van de tien geboden
die altijd met zoveel zorg
in de tempel werden bewaard?

Het verhaal van vandaag is een hard verhaal:
Hij gaat op de tempel af en Hij zuivert de tempel.
Neen niet omdat Jesus niet tegen lawaai of rommel kan:
niet in de zin van: iedereen moet stil zitten en braaf zijn.
Kinderen mag je in de kerk best horen
en een hond in de kerk mag ook best.

Een wereldwinkel met producten die
ten bate van de armsten worden
mag volgens mij ook.
Maar wat dan niet? Wat wekt de toorn van Jesus op?
Het tempelbedrijf zelf.
De hogepriesters hadden aandelen in de geldwisselwinkeltjes
de schapen die de mensen voor hun offers moesten kopen
werden door de neef van de hogepriester gefokt.
Tegen dat gedoe, en tegen alle vrome commercie
van alle eeuwen keert Jesus’ actie zich.
Gij zult niet… schijnheilig zijn.
Dit conflict zal Hem veel kosten.
……….de geselslagen in de tempel
krijgen een echo in de geselslagen op Zijn eigen rug.

Jesus staat voor trouw aan de Wet,
echte trouw aan de tien geboden.
Die zijn er niet allereerst om in een kist te worden gestopt,
die in een tempel van hout en steen bewaard moet worden.

Het gaat Hem niet om het huis van hout en steen
maar om een huis van vlees:
een tempel van vlees…
een mens die ze uitvoert.

Jesus zelf zal zo’n tempel van vlees zijn,
een mens, dè mens
die de woorden van God doet.
Ze zullen deze tempel van vlees, deze mens vermoorden
maar -u kent het vervolg-
BINNEN DRIE DAGEN ZAL HIJ WEER OPSTAAN.

Het gaat deze zondag bijna halfvasten zo ook al
om het geheim van de opstanding van Jesus,
de trouwe doener van de tien geboden.
En het gaat ook over ons.
Wij kunnen als het goed is
ook tempels zijn van de heilige Geest.

Het is helemaal niet zo erg
dat de oorspronkelijke stenen platen
waarop de tien geboden stonden zijn zoekgeraakt.
Mulish schreef een boek, dat ook verfilmd is:
‘de ontdekking van de hemel’
waarin hij ervan uitgaat dat de stenen platen
ergens in Rome verborgen zijn
en door God worden teruggeëist omdat de mensen
ze niet waard zijn. Maar dat is fantasie.

De platen met de tien geboden zijn al heel lang weg
en ook de tempel van Jeruzalem is er niet meer.
Sommigen willen hem gaan herbouwen
maar echt vrome joden zeggen: ‘neen, dat nooit.’
God heeft immers echt behoefte aan mensen die de woorden doen…
die zelf de woorden de geschiedenis in dragen.

Ieder die Zijn Zoon,
als trouwe uitvoerder van de Wet
volgen wil is welkom:
Hij zal een weg gaan van dienstbaarheid en trouw:
een weg die veel vraagt
maar die een mens gelukkig kan maken
want daartoe zijn wij immers op aarde?

De wereld schreeuwt om zulke mensen
die de enige echt God gaan dienen
die alle afgoden overbodig maakt.

En als mensen samen die ene God willen dienen,
samen bouwen aan werkelijke vrijheid en toekomst
komt er nieuwe hoop. En dan blijkt het paradijs
dat verloren lijkt plotseling weer in zicht te komen:
een nieuwe wereld waarin God alles zal zijn in allen.

Hein Jan van Ogtrop, pastoor