• Leidsevaart 146
  • 023 - 532 30 77
  • info@rkbavo.nl

All posts by Maarten Kools

16 september: Hij neemt ons toch voor lief

[print]

24e Zondag door het Jaar

Schriftlezingen:

  • Jesaja 50,5-9a

  • Jakobus 2,14-18

  • Marcus 8,27-35

Deze week dinsdag is het prinsjesdag:
de regering verantwoordt zich en kijkt naar de toekomst.
We vergelijken de zalen:
de ridderzaal is vernieuwd,
deze kerk ook.
In de Ridderzaal schaart men zich rond de koning
hier zitten wij rondom altaar en lessenaar.

Het kabinet heeft het niet gemakkelijk
wat komt er van de grote plannen van vorig jaar terecht?
Ze doen erg hun best al onze brave ministers
ze hebben ook wel christelijke idealen
maar het blijft toch een moeizame zaak
die te realiseren, vluchtelingen bij duizenden.

En de kerk dan? Gaat het daar allemaal goed?
Nou… verre van.
Het zit hem niet in de veranderingen….
die zijn leuk vind ik.
Alles verandert toch in het leven.
Zou het geloof dan een soort reservaat moeten zijn
waar alles stil is en nooit iets gebeurt?

Jammer alleen dat de kerk zo vreselijk menselijk
en we daar zo pijnlijk mee geconfronteerd worden.. wereldwijd.

Wat mij hoop geeft is dat mensen
toch blijven zoeken naar zingeving.
Ik merk dat bij de voorbereiding van dopen
en uitvaarten. Ik blijf dan blij en hoopvol,
gefascineerd door mensen
die ook nu bezig zijn en blijven met het geloof.

Neen ik bedoel het niet zo vaag als: ík geloof wel in iets.‘
Want zo’n iets kan er zijn of niet zijn.
Dat heeft geen invloed op je bestaan.

Neen ik merk dat mensen allemaal bezig zijn met de grote vragen.
Waar leef ik voor? Heeft het zin dat ik besta.‘
Gisteren klampte mij weer iemand aan:
‘ik wil wat meer weten over het geloof.’
En een jongen die ik regelmatig stiekem de kerk zie binnenkomen:
‘wanneer zijn hier bijbelstudies?”
Eric en ik hebben het druk met de gewone dingen
en niet eens tijd genoeg om aan al die aanvragen te voldoen.

Bijbelstudie, dat doen we hier ook toch een beetje.
Wat geloof ik eigenlijk.
Onze ervaring leerde en leert dat we altijd
dichter bij de kern van ons geloof komen
als we gaan luisteren naar de boodschap van
de oude joodschristelijke geschriften: de Bijbel.
De Bijbel, geen systematisch handboek van het geloof
Gelukkig maar zeg ik, al stelt dat sommige mensen
met een overdreven gevoel voor orde en netheid teleur.
De Bijbel is nu eenmaal geen systematisch handboek
maar een groot en veelkleurig document van menselijk zwoegen,
van angst en twijfel, van mistasten en tot inkeer komen.

Van steeds weer afdwalen maar ook
van steeds weer opnieuw op weg gaan en je aangesproken weten
door de woorden van oudsher,
eigenlijk door die Ene hoofdpersoon van het boek:
God die in gesprek gaat met mensen,
ze roept en uitdaagt om antwoord te geven en hun leven te veranderen.

Het is een groot dramatisch verhaal over een volk
dat in alle verwarring toch wil vertrouwen op Iemand
die ze de ENIGE noemen.
De ENIGE was hun God.

Profeten kwamen het volk daaraan herinneren.
En al gingen mensen vaak aan het dwalen
Hij bleef getrouw. De Bijbel spreekt over onze bruidegom
en wij, zijn volk, zijn dan de bruid.
Onze bruidegom heeft nog nooit scheiding aangevraagd.
Altijd kan er weer een nieuw begin gemaakt worden.

De laatste hoofdstukken van Jesaja, de grootste van alle profeten,
hebben een bijzondere ernstige toon.

Hij beschrijft een man die gemarteld wordt,
de haren worden uit zijn baard gerukt
en hij wordt gehoond en geminacht.

Spreekt Jesaja alleen over zichzelf en schiet hij zo in het zelfbeklag?
Niet alleen. Hij heeft het eigenlijk over alle rechtvaardigen
die gekwetst zullen worden, gemarteld of geminacht
om hun opkomen voor de waarheid.

Zo is deze tekst ook bij uitstek toepasbaar op Jesus van Nazareth
wiens dood en opstanding wij iedere week hier gedenken.

Jesus’ lijden was de consequentie van zijn hele handelen,
Marcus reageert in zijn lessen over Jesus
tegen een in zijn parochie verkeerd begrepen verheerlijkingstheologie
van de Messias (en van de kerk!).
Christen zijn is voor Marcus niet iets om prat op te gaan
maar een levenswijze, een bestaanskeuze.

Het is niet gemakkelijk om christen te zijn.
Om dat te benadrukken wordt Petrus in het evangelie van vandaag
zo bijna onbarmhartig zwak neergezet.
Wist Marcus niet dat Jesus hem had uitgekozen om de kerk te leiden?

Dat Jesus hem dan toch aanwijst als eerste leider van de kerk
is een mysterieuze zaak. Wij zouden anders oordelen.
Wij kijken strenger tegen het kwaad in andere mensen aan.
Zou God dat niet zien?

Integendeel, Hij ziet dat veel beter.
In de Bijbel staat dat Hij harten en nieren doorgrondt.
Hij kent onze diepste bedoelingen maar toch
blijft Hij voor ons, gewone mensen kiezen.

Bent u parochiaan omdat u de heiligste mensen bent
van heel Haarlem? Met alle waardering voor u:
het antwoord is nee. Er zijn mensen die veel heiliger zijn.
En dat geldt ook voor uw voorgangers.
Op priesters en bisschoppen,
diakens en alle kerkelijke actievelingen
ook op organisten en zangers
is heel wat aan te merken.

God kiest gewone mensen als medewerkers,
doodgewone mensen met hun tekorten en hun fouten.

Dat u hier bent betekent dat u een geroepene wilt zijn.
U weet van uzelf dat u fouten maakt
maar u wilt toch horen bij dat grote volk van pelgrims onderweg.

Voor al dat gewone volk geldt dat één heeft gezegd:
ik zal met u zijn.

Nu is Jesus zelf niet meer zichtbaar
in Zijn menselijke gestalte
maar Zijn adem en Zijn kracht zijn nog hetzelfde.

Hij heeft beloofd: ‘ik zal bij jullie zijn’.
‘Ik zal bij jullie zijn’.
Dat geldt voor ons allen hier deze morgen
iedere dag en iedere nacht, al onze levensdagen.

Mogen wij onze geest openen voor zijn woord, voor zijn kracht.
Dan kunnen wij hopen en verwachten.

Dat hopen is niet hopen de honderdduizend te winnen
maar hopen is hopen op die éne.

Hopen is als een schipbreukeling staan op een rots
en wachten en weten dat er een schip voorbij zal komen
waarmee ik gered wordt uit de duisternis
en gebracht zal worden in het licht, van Gods nabijheid,
van Hem die ons aanraken wil en opwekken tot eeuwig leven.

De Heer die veel verdroeg en solidair was met zijn leerlingen
wil ook onze solidaire broeder zijn
in de tekenen van brood en wijn.

Wij gedenken in deze viering zijn offerdood.
En wij vieren ook zijn opstanding.
Hij is de levende in ons midden die ons niet loslaat.
Het komt er op aan dat wij het er met Hem op wagen.
Alleen door alles te verliezen,
ons leven te verankeren in Hem,
vinden wij -volgens het evangelie- de laatste vrijheid
waaraan zelfs de dood niets meer af kan doen.
De echte gelovige kan de ogen sluiten
zich storten in de handen van Hem die heeft gezegd
IK ZAL ER ZIJN.

Samen kunnen wij verder gaan.
Door de dood heen zelfs,
het laatste woord is leven, licht, opstanding,
verrijzenis, onvergankelijke vreugde.
AMEN !!

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

9 september: Hoor en doe

[print]

23e Zondag door het Jaar

Schriftlezingen:

  • Jesaja 35,4-7a

  • Jakobus 2,1-5

  • Marcus 7,31-37

Er is enkele jaren terug een film gemaakt in Amerika over Jesus:
daarin horen we alleen de talen die men toen ook
in Israël hoorden:
Oud Hebreeuws in de synagoge,
het gewone Hebreeuws zoals de mensen dat spraken
(ook wel Aramees genaamd)
en ook Latijn, dat spraken, merkwaardig genoeg, de soldaten
en de tollenaars.

Als christelijke bijbellezer kennen we enkele woorden
uit de talen waarin Jesus zelf is opgevoed:
het Aramees thuis en het Hebreeuws in de synagoge.

Ja we kennen allemaal het hebreeuwse begin van Psalm 22:
‘Eli, Eli, lama Sabbachtani’ hét woord van smart en wanhoop:
‘God mijn God waarom hebt u mij verlaten’.

We kennen ook het Aramese TALITA KOEMI, meisje sta op.

Vaak als er hele belangrijke momenten zijn in het evangelie
hoor je opeens zo’n citaat uit de bijbelse oertaal.
Vandaag weer: EFFETA.

Onze Syrische vrienden die jaren geleden bij ons in huis waren
hebben ons toen geleerd hoe je het uit moet spreken:
niet effEta maar Eftah. Eftah, het moet een belangrijk woord zijn
en dat is het ook: GA OPEN.

Het woord dat uit de mond van God heeft geklonken
ooit in het Paradijs toen de Enige zijn levensadem blies
in de uit klei geboetseerde mens: GA OPEN,
laat de Geest van God bij je binnen, LEEF.

‘Efftah’: GA OPEN!

Meer dan een woord dat toevallig gesproken is
tot een dove mens die ze bij Jesus brachten.
Het staat voor de oproep
die we in het Oude en het Nieuwe Testament regelmatig horen:
‘wie oren heeft om te horen: dat hij hore!’
Heel Gods omgang met de mensen is erop gericht
dat mensen zullen HOREN,
zijn woord in zich op zullen nemen.
Is niet het kerngebed van heel de joodse liturgie
het HOOR ISRAËL? Als dat woord klinkt
veert heel de gemeenschap op en gaat staan…

En het gaat dan niet alleen om het ‘horen’
maar het gaat om het horen OM TE DOEN.
Heel Jesus’ leven is er op gericht hoorders te vinden van het woord
die het woord van God, (zijn opdrachten) gaan uitvoeren.

Maar Hij treft -net als alle profeten- veel onbegrip en onwil aan.
Er is dan van een niet kunnen verstaan
is er sprake van een NIET WILLEN verstaan .

Wij kennen daarvoor de
(een beetje discriminerend uitdrukking) Oost-indisch doof.
Jesus merkt dat zijn leerlingen vaak hevig aan die kwaal lijden.

Vandaar dat het heel spannend wordt als Jesus geconfronteerd wordt
met een echte dove tot wie het Eftah klinkt.

Dat woord wordt zo niet alleen tot die ene man gezegd
maar over het hoof van die ene man heen tot ieder die niet horen kan of wil.
De goede afloop geeft ons hoop.
Er is hier sprake van een doorbraak,
een dove blijft niet doof
dingen die onveranderbaar lijken, veranderen.
Er is bevrijding, vernieuwing!

We horen in de evangelieën spreken over vele wonderen die Jesus doet.
Maar altijd hebben die wonderen een bijzondere betekenis.
Jesus geeft door zijn genezings-wonderen als het ware les.

1 Als hij ziet hoe VERBLIND mensen vaak zijn,
niet WILLEN zien wat er aan de hand is -zoals in het openingsgebed stond- ,
langs elkaar heen blijven lopen,
niet zien wat hun aan goed voorbeeld en inspiratie wordt getoond,
neemt Jesus -om al die mensen te beschamen,
een lichamelijk blinde bij de hand en zegt: ZIE.

2 Als hij ziet hoe de mensen afdwalen van de goede wegen
en zomaar wat ronddwalen neemt Hij een lamme bij de hand
en zegt: STA OP EN WANDEL.
En de lamme wandelt met hem mee en gaat de anderen voor
op de goede weg met Jesus mee.

Maar 3 het teken van vandaag is het allerbelangrijkste teken
wat er gedaan kan worden.
Het gaat om de allernoodzakelijkste,
overal aan voorafgaande genezing die tot stand gebracht moet worden…
anders wordt het niets met Gods Koninkrijk:
het doorbreken van de onwil om te horen.

De beschrijving van dit wonderverhaal
(beter: teken-verhaal) is merkwaardig.
Het is net of Jesus er veel meer moeite mee heeft om dit teken te doen
dan alle andere genezingen: Jesus zucht er van.

Was Hij dan niet machtig en vol van Gods kracht
om grote dingen te doen?
Dat was Hij en dat is Hij nog.
Maar er is één ding waar zelfs God moeite mee lijkt te hebben
en dat is het binnenkomen in het hart van de mens.

God is almachtig en alwetend…
dat hebben we allemaal geleerd in de catechismus vroeger
en de mens is dat niet.
Toch is er één ding dat God niet kan:
de beslissing overnemen van de mens zelf
om met Hem in contact te willen komen,
de woorden te horen en ze te gaan doen.

God kan aan de deur kloppen bij het mensenhart,
en dat doet Hij ook.
Hij kan signalen geven, heel duidelijk soms.
Maar de knop om de deur van het mensenhart open te maken
ZIT AAN DE BINNENKANT
en er is er maar één die de deur open kan doen, de mens zelf.

Deze maand wordt het joods nieuwjaar gevierd,
maandag begint het.
Dan zal er op de ramshoorn worden geblazen
OM AAN HET BEGIN VAN HET NIEUWE JAAR
ONZE OREN OPEN TE BLAZEN VOOR GODS WOORD
is de uitleg van dit gebruik.
En dan zal weer het grote gebod klinken HOOR ISRAËL.

In het Marcus-evangelie gaat dat aan de christelijke grondwet vooraf.
We zullen het over enkele weken horen.

Van Maria wier geboortedag wij deze week vieren
is het antwoord bekend:
MIJ GESCHIEDE NAAR UW WOORD.
Geen slaafs antwoord maar een bereidheid om mee te doen
met wat God van ons aan actie vraagt.

II. Als de mens zich werkelijk zo wil bekeren
naar God toe kunnen er grote dingen gebeuren,
dan kan de wereld nieuw worden..
dan kan de vrede doorbreken en de aarde bewoonbaar zijn voor allen.
Een groots visioen opent de profeet Jesaja
voor onze ogen en oren in hoofdstuk 31.

We horen spreken over een woestijn
die zal opbloeien als een bloem,
– over mensen die eerst met knikkende knieën hun weg gaan
maar die kracht krijgen om met God te wandelen.
– Over mensen die radeloos zijn maar die moed krijgen
om weer verder te gaan. En dan klinkt als het triomfantelijke:
‘de ogen van de blinde gaan open,
de oren van de dove worden geopend, de stomme zal het uitjubelen
en de kreupele zal springen als een hert’.
Precies de dingen die in het evangelie van Marcus
allemaal beschreven worden.

Een goede nieuwe toekomst komt in zicht.
Er komt een doorbraak;
Jesus maakt het schijnbaar onmogelijke mogelijk:
mensen gaan zich openstellen voor God.

De dove uit het evangelie wordt genezen en kan weer horen:
nu is het wachten op de genezing van alle anderen
die niet willen horen, van onszelf misschien ?

Samen zijn wij geroepen antwoord te geven
op de uitnodigingen van God,
samen verantwoordelijk voor het grote werk van God,
die middels zijn zoon heeft gezegd: Effeta, ga open.

Dan geef ik jou mijn woorden van troost om je te sterken,
ik geef je mijn heilige Geest om overeind te blijven
en je zult die woorden,
tot zegen van velen,
volbrengen.
En je zult het met Mij als Supporter, heel goed doen.

(volgt het openingsgebed van de viering:)

Heer onze God,
Alleen zij die niet WILLEN zien zijn blind,

alleen zij die niet WILLEN horen
zijn werkelijk doof:

Wij bidden U:
maak ons ontvankelijk voor Uw woord
opdat wij horen wat ons te doen staat
zoals Jesus Uw Zoon, Uw levende woord die
onze Helper wil zijn en bij u leeft in de eenheid
van de Geest alle dagen,

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

Afscheid diaken Eric Fennis en presentatie van het nieuwe pastoresteam

Diaken Eric FennisOp zondag 16 september a.s. neemt onze parochie afscheid van diaken Eric Fennis die ruim tien jaar aan onze gemeenschap en het kathedrale muziekinstituut verbonden is geweest.

Die dag is er een feestelijke eucharistieviering om 10.00 uur in de kathedraal, waaraan het voltallig kathedrale koor muzikaal medewerking zal verlenen. Aansluitend is er gelegenheid om diaken Eric persoonlijk de hand te schudden tijdens de receptie die hem wordt aangeboden.

Presentatie nieuwe pastorale team

Kapelaan Johannes van Voorst tot VoorstPastoor-Bart-PutterDe week er na, dus zondag 23 september, zal onze hulpbisschop Mgr. Jan Hendriks het nieuwe pastorale team presenteren. Pastoor Bart Putter en parochievicaris Johannes van Voorst tot Voorst zullen zich dan presenteren als de nieuwe pastores. Ook dit gebeurt in een feestelijke eucharistieviering om 10.00 uur. Deze viering wordt muzikaal ingevuld door de Capella Puellarum. Na de viering is er gelegenheid om met de nieuwe pastores kennis te maken.
Voor beide vieringen bent u van harte uitgenodigd!

2 september: Dienen in waarachtigheid

[print]

22e Zondag door het Jaar

Schriftlezingen:

  • Deuteronomium 4,1-2.6-8

  • Jakobus 1,17-18.21b-22.27

  • Marcus 7,1-8.14-15.21-23

Een van de beklemmendste na-oorlogse romans
is de roman van de Franse schrijver-filosoof Sartre;
die roman heet: ‘les mains sales’, vuile handen.
Het schijnt nu eenmaal bij mensen te horen
dat ze wel veel goede bedoelingen hebben
maar altijd schieten mensen weer tekort, ze maken ‘vuile handen’.

Ontstaat daarom misschien
de kwaal van smetvrees,
mensen die iedere keer opnieuw
hun handen wassen:
ik heb iemand gekend
wiens handen helemaal kapot waren gegaan
van het iedere drie minuten opnieuw wassen.

In Sartre’s roman gaat een man
die aan die schuld lijdt
in geestelijke zin
kapot, volkomen ten onder.

‘De Farizeeën immers, en al de joden,
eten niet zonder eerst de vingertoppen gewassen te hebben,
daar ze vasthouden aan de overlevering van de vaderen’;
zo lazen we in het evangelie vandaag.

Het klinkt bijna als de aantekening van een ontdekkingsreiziger
die bij een vrijwel onbekende volksstam terecht is gekomen.
Vroeger konden missionarissen ons zo prachtig vertellen
over de vreemde wereld die zij gezien hadden.

Al die dingen zijn boeiend en hebben ook een zin;
ze verwijzen ergens naar
en hebben te maken met de manier
waarop mensen in het leven staan.
Er wordt iets belangrijks verteld en doorgegeven:
niet in woorden maar in gebaren en tekenen,
een onhoorbare taal.
Bijna altijd komt daar – ook vandaag weer-
water aan te pas.
Water waarmee handen en hoofd
en soms het hele lichaam gewassen worden.
Er zijn vele rituelen met water,
denk maar aan de doop, aan het wijwater,
aan het Lourdes-water.

Het is niet voor niets dat we deze dingen doen
en dat ons deze vrome gebruiken wordt verteld.
Het heeft te maken met de levensstijl van een volk.

En vandaag gaat het om een heel bijzonder volk:
Israël, een volk dat, volgens de eerste lezing,
een hele directe omgang had met God.
‘Welk volk heeft ooit zo direct met God omgang gehad
en zulke prachtige voorschriften gekregen’ (Deut.4,7-8).

Het hele leven staat onder de koepel
van dat vriendschapsverbond met God.
Zo moet je al deze wetten en wetjes begrijpen.
Geloven is niet alleen iets
wat zich in het diepst van ons wezen afspeelt
maar je moet het ook kunnen zien.

Het evangelie van Marcus vertelt over de discussie van Jesus
met de omstanders over de zin en onzin van die joodse regels.

De zin is dat ze de mens verwijzen
naar een innerlijke levenshouding,
een beschikbaarheid voor God en voor de naaste.
Zo zijn de wetten en regels zinvol.
Voor de mens die beseft dat hij tekortschiet,
dat hij (om met de grote schrijver en filosoof Sartre
te spreken)
net als allen vuile handen heeft
is het zinvol als hij zijn handen ritueel wast.

Maar als dat innerlijke verstaan wegvalt?
Als je leven niet gericht is
op echtheid en trouw
op een goede band met de Partner met een hoofdletter,
de God van Israël en Zijn Verbond
dan wordt het goed-bedoeld leeg ritueel,
vormendienst zonder inhoud
– bij sommige farizeeën was dat het geval –

of het wordt een aanfluiting
Pontius Pilatus is daar een voorbeeld van:
was het nu hulpeloosheid die hij tentoon spreid
of heiligschennis ?
In het laatste geval is het een belediging van de menselijkheid
en van God van de mensen
en is het een zonde, een doodzonde zou ik zeggen.

Jesus zegt:
‘het gaat om de innerlijkheid,
kies toch voor de echtheid
voor een eerlijke open relatie met jouw God.

De man van Nazareth wekt alle vrome mensen
en alle anderen die denken dat ze zomaar wat raak kunnen leven
als alleen maar de buitenkant, de schone schijn bewaard blijft.

Als er van de kant van farizeeën en schriftgeleerden
een aanmerking komt op de schijnbare onzorgvuldigheid
van Jesus’ leerlingen en Jesus zelf
ten aanzien van de joodse wetten
biedt Jesus geen excuses aan.

Hij valt uit:
‘hoe juist heeft Jesaja over jullie huichelaars geprofeteerd:
dit volk eert mij met de lippen maar hun hart is ver van Mij.
Zij eren Mij maar zonder zin, en mensenwet is wat zij leren
Jullie laten het gebod van God varen
en houdt vast aan de overlevering van mensen alleen’.

‘Zie je wel, Jesus moest ook niets hebben
van al die traditie en ceremonieën en oude gebruiken… ‘
zegt de luisteraar die maar met een half oor luistert.
Die moet dan wel even bedenken
dat Jesus zelf toch ook is gaan staan
– om even één voorbeeld te noemen van onderworpenheid aan een ritueel –
in de lange rij van mensen die aan de Jordaan stonden te wachten
om door Johannes helemaal schoon gewassen te worden.

Ja, Hij heeft zelf ook een ceremonieel nagelaten
aan zijn leerlingen bijvoorbeeld toen
Hij zelf de voeten waste van zijn vrienden
en aanbeval om dat te blijven doen om aan het te denken
en toen Hij het brood en de beker nam
en zij dat ze dat altijd tot zijn gedachtenis
moesten blijven doen.

We kunnen niet zonder symbolen en zonder riten,
wij zouden toch dat ritueel niet kunnen missen
wat wij -in tegenstelling tot de voetwassing-
trouw iedere zondag voltrekken met brood en wijn?

Waar wij geen woorden hebben
of er niet toe kunnen komen
nemen wij onze toevlucht -terecht-
tot een ritueel. Dat is onze kracht, dat houdt ons bijeen.

Daarover gaat een prachtig verhaal
-dat Abel Herzberg zaliger verteld aan zijn kleinzoon-
over een joodse jongen LABI in Auschwitz
die gedwongen was in het orkestje te spelen
dat speelde bij de executies van anderen.
Hij deed dat omdat het hem anders de kop zou kosten.
Zo deed hij zijn eigen gevoel geweld aan
maar hield het leven. Maar wat andere dingen betreft
waar hij wel wat aan kon doen.
Het verhaal vertelt over de honger in het kamp.
Er was daar vrijwel niets te eten
en wat er was
deugde volgens de joodse spijswetten van gaan kanten.
Normaliter at iedereen wat er te eten was
tot op een dag er plechtig wordt aangekondigd:
‘voortaan zullen we iedere dag varkensvlees
in de soep doen die je te eten, joden.’.
De hongerige gevangen aanhoorden dat
maar aarzelen niet en aten rustig iedere dag door
van het slappe waterige aftrekseltje
dat hun hoofdmaaltijd vormde …
allemaal- behalve… Labi.
Hij weigert: ‘Waarom eet je niet’ vragen ze hem:
straks ga je dood en gooien ze jou in de grafkuil
en zullen de anderen bij jouw begrafenis spelen.’

Maar Labi, die tot nu toe zijn geweten
zoveel geweld had aangedaan
bleef onwrikbaar:
‘omdat er verschil is tussen rein en onrein’.

Hij stierf een week later
maar met een glimlach om zijn mond:
hij was trouw gebleven aan zijn God
en had zijn eigen waarde behouden.

Tegen innerlijke trouw
zou Jesus niet geprotesteerd hebben:
‘wie ook maar een van de geringste van de geboden afschaft
en ze zo aan de mensen leert,
zal de kleinste zijn in het koninkrijk der hemelen.’
De geboden moeten worden gedaan,
de liturgie gevierd
van zondag op zondag
met de allergrootste zorg
en we proberen dat hier en in alle andere Haarlems kerken
en we moeten dat blijven doen…

Maar wel kritisch op onszelf:
geloven vraagt om een echte inzet van je hele persoon.
De mensen zullen het aan jou moeten kunnen merken dat je gelooft.

Ze mogen het gerust weten, dat je je kind laat dopen,
of dat je iedere zondag naar de kerk gaat.
Het is uitstekend om voor de kerk te trouwen
en zo iedereen te laten zien
dat het geloof voor jou nog iets betekent…

Het is uitstekend om theologie te gaan studeren
te kiezen voor dienst aan de kerk als priester of pastoraal werker
maar
we zullen beoordeeld worden op de innerlijkheid,
op de ernst waarmee wij ons geloof dragen
en de steun en de troost die wij anderen,
uit de kracht van ons geloof,
kunnen en willen geven.

Zo en zo alleen bouwen we aan het Koninkrijk van God
en wassen we onze handen werkelijk schoon
door de trouwe, liefderijke dienst aan Hem
en aan onze naaste.

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

Open monumentendag

Open MonumentendagVanaf 14 juli maakt De Nieuwe Bavo aan de Leidsevaart, onder de naam Kathedraal Haarlem, deel uit van ‘Het Grootste Museum van Nederland’. Voor deze gelegenheid zijn een aantal nieuwe publieksvoorzieningen gerealiseerd als een publieksbalie, een nieuwe sanitaire­groep plus audiotour en een uitkijkpost op de vrouwentoren. Vanaf de komende Open Monumentendag is deze uitkijkpost voor het eerst voor publiek opengesteld. Dit belooft een spectaculair uitzicht over Haarlem en wijde omgeving! En met de permanente invalidentoegang bij de hoofdingang tussen de twee torens in voor­be­rei­ding, is de restauratie van het westfront hiermee voltooid.

Programma monumentendag

Zaterdag 10:00 – 18:00 uur

Nieuwe Bavo, Leidsevaart 146, 2014 HE  Haarlem ingang Bottemanneplein

  • Torenbeklimming
  • Koepeltochten
  • Rondleidingen
  • Tentoon­stel­ling KathdraalMuseum van beeldhouwer Mari Andriessen
  • Orgel­con­cert 15.00 – 15.45 uur: Dr. Ton van Eck speelt op het Wil­li­brordusorgel met een Latijns-Amerikaans programma

Zondag 11:30 – 17:00 uur

Nieuwe Bavo, Leidsevaart 146, 2014 HE  Haarlem ingang Bottemanneplein

  • Torenbeklimming
  • Koepeltochten
  • Rondleidingen
  • (uitgebreide) Kathedrale rondleiding (60 min)
  • Tentoon­stel­ling KathdraalMuseum van beeldhouwer Mari Andriessen

De onderstaande foto’s zijn gemaakt door Arjan Bronkhorst.

25 augustus: Dit woord is hard!

[print]

21e Zondag door het Jaar

Schriftlezingen:

  • Jozua 24,1-2a.15-17.18b

  • Efesiërs 5,21-32

  • Johannes 6,60-69

Inleiding aan het begin van de viering:

U zult het nieuws niet gemist hebben.
Er is veel beroering ontstaan in de VS
naar aanleiding van het rapport van het Openbaar ministerie
van de Staat Pennsylvania.
In dit rapport staat dat de 6 bisdommen daar
onvoldoende zijn opgetreden een de priesters die misbruik hebben gepleegd
en de bisschoppen de onderzoeken hiernaar zelfs hebben tegengewerkt.
Het is een rapport dat veel consequenties zal hebben.
De kerk als geheel heeft hiermee te maken, omdat de slachtoffers en de daders
leden van de kerk zijn. Elke keer dat een bisschop of priester
zijn verantwoordelijkheid ontvlucht ontkent hij de kern van ons geloof:
respect voor de ander die beeld is van God.
Onze paus zei de vorige week –en heeft dat in Ierland
gisteren als antwoord op de duidelijke vraag van de premier- herhaald,
dat hij partij kiest voor de slachtoffers.
Dat is goed maar er zullen wel maatregelen moeten worden genomen.
Er is nog een lange weg te gaan.
Ons past protest en schuldbesef en de wil
om werkelijk ons aller leven te veranderen.
Als wij samen lijden aan het kwaad in de kerk
en echt allemaal willen werken aan bekering en verbetering is er hoop.

PREEK:

De Eucharistie is het grote mysterie dat wij iedere week vieren
en altijd weer in zijn diepste betekenis overwogen mag worden.

We lazen nu vijf weken lang
uit een van de meest diepzinnige hoofdstukken
van de Bijbel: Johannes’ zesde hoofdstuk.

Het speelde ná de wonderbare broodvermenigvuldiging.
Na dat bijzondere teken volgt Jesus’ lange toespraak
waarover Johannes, de jongste leerling ons schrijft.

Hij haalt daarbij de oude verhalen
uit de Wet van Mozes en de profeten in herinnering.
Het verhaal over de joden die morden in de woestijn
en toch het Manna troffen om zich mee op de been te houden.
Iedere dag voldoende.

We hoorden enkele weken terug ook het verhaal over de profeet Elia in de woestijn
die ontmoedigd was en niet meer wilde leven:
hij zei dat met even zo veel woorden tegen God.
‘Het wordt mij teveel, Heer, laat mij maar sterven’.
In het verhaal wordt hij door een engel aangestoten
die zegt: STA OP EN EET!
En er kwam weer leven in zicht: Elia staat op en eet
en ‘gesterkt door dat voedsel liep hij veertig dagen en veertig nachten
tot hij de berg van God bereikte’.

En dan nu als eerste lezing het verhaal van Jozua die zijn mensen toespreekt
die enthousiast reageren: ‘ nooit zullen wij de Heer verlaten.’
Ik kom er straks op terug.

We lezen vandaag voor het laatst dit jaar uit Johannes 6
en horen de slotregel:
‘ willen jullie soms weggaan ? ‘.
Waarom zo’n cru slot ?

Het is omdat Jesus gezegd had:
WIE MIJN VLEES EET ZAL LEVEN.
Al het vorige was bedoeld om bij deze conclusie uit te komen:
WIE MIJN VLEES EET ZAL LEVEN.
En dan moeten we toch iets uitleggen.
Het woord dat voor ‘eten’ wordt gebruikt
klinkt in de grondtekst nog erger dan in het Nederlands.

Er wordt voor het eten een woord gebruikt
dat alleen maar wordt gebruikt
als er gesproken wordt over een roofdier
dat zijn prooi verscheurt.
Letterlijk vertaald staat er dus:
‘WIE MIJN VLEES VERSCHEURT ZAL LEVEN.’
Allicht dat de hoorders van Jesus’ woorden schrokken.

Maar het staat er niet voor niets zoals het er staat.
Er wordt door dit afstotende woordgebruik
naar een geheim verwezen.
Het geheim van Jesus’ dood!

Deze mens zal immers worden vernietigd,
door zijn vijanden,
als door roofdieren worden verscheurd.
Dat zal de uiteindelijke aanstoot zijn
de ergernis waar velen niet tegen zullen kunnen.

Toen Jesus begon te preken waren vele reacties weliswaar afwijzend
maar ze bleven nog binnen de perken.
Vele hoorders geloofden Hem niet en zeiden:
‘Is dit niet Jesus, de zoon van Jozef?’
Ze geloofden niet dat deze mens van betekenis kon zijn
voor hun eigen leven,
ze geloofden waarschijnlijk helemaal niet
dat een ander mens voor hen belangrijk kan zijn.
Maar dan wordt het 6e hoofdstuk van Johannes
besloten met die wrede tekst die ik u net uitlegde.
De mensen die Jesus’ woorden
over het brood van de Eucharistie voor het eerst hoorden
zijn verbijsterd, geërgerd, ja woedend:

‘Dit woord is hard, wie kan dit aanhoren’.
Dramatisch is het besluit van Johannes’ 6e hoofdstuk:
‘ten gevolge hiervan trokken velen
van Zijn leerlingen zich terug en verlieten het gezelschap’.

Wij stellen ons dat graag anders voor.
Jesus sprak en iedereen was enthousiast.
Zo was het allerminst.
Het woord van Jesus was hard,
zijn getuigenis was een ergernis.

Het is ontroerend te horen hoe braafjes
alle volgelingen van Jezus’ naamgenoot Jozua
(de opvolger van Mozes)
zeggen dat ze alle woorden van God
die ze gehoord hebben zullen doen.
Hun aanhankelijkheid aan de Heer is opvallend:
‘nooit zullen wij de Heer verlaten’.

Het overtuigt echter niet helemaal:
het klinkt een beetje als een klein kind
dat zegt dat het nooit
het huis van zijn vader en moeder zal verlaten.
We weten dat de geschiedenis van God met de mensen
ons andere dingen te zien heeft gegeven.

Deze weken werden wij geconfronteerd
met de hardnekkigheid bij het sexueel misbruik
in de klerikale gemeenschap die de kerk ook is.

Wat moeten wij dan met de roerende aanhankelijkheidsverklaring
die de volgelingen van Jozua ten beste geven?
Antwoord: beseffen dat alle menselijke goede wil
zijn waarde heeft. Maar dan alleen
omdat er een Ander is die alle menselijke goede wil aanvaardt
en ondersteunt: de Ene ware God
die zelf werkelijk trouw is
en het werk van Zijn handen niet los laat.
Hij kan de mensen niet eens loslaten
al zou Hij dat (bij wijze van spreken) willen.

Samen zijn wij kerk in deze parochie…
Het is goed dat wij steeds
tot de orde geroepen worden rond het woord van God.
Hij is degene die trouw is en het werk van Zijn handen niet loslaat.
Dat is de zekerheid waarop ook wij kunnen bouwen.

En dat vonden wij ook in Jesus’ toespraak al aangegeven:
‘Denk eraan’ -lijkt Hij ons te zeggen-
‘zoals je brood nodig hebt iedere dag opnieuw,
zo wil ik in het teken van het brood duidelijk maken
dat het echte leven de verbondenheid is met mij
en de Vader met wie ik één ben.

Dat vraagt een volstrekte eerlijkheid bij de erkenning van je falen.
Onze Paus heeft het duidelijk gezegd:
eerlijkheid, berouw en bekering horen onlosmakelijk bij elkaar.
De moderne kerkelijke schrijver Stijn Fens geeft ons goede suggesties:
noem misbruik ook echt een misdaad.
Het woord ‘zonde’ alleen heeft een te verheven context,
dan denk je meteen aan de vergeving die komt.
Maar DIE KOMT NIET als er geen volstrekte eerlijkheid aan vooraf gaat,
en echte erkenning van de misdadige zaken die er gebeurd zijn.

Jammer dat bij de Vaticaanse commissie die het misbruik behandelt
de vrouwelijke voorzitter na vele maanden geduld te hebben gehad
constateerde dat de Paus wel van goeds wil was
maar de gepantserde curiekardinalen niet. Zo gebeurde er weer niets.

Het evangelie dat zij en zij allemaal mogen horen
leert ons dat als wij bij de God die de Vader van Jesus Christus is willen horen we alle schijnheilige zelfverzekerdheid moeten loslaten,
moeten lijden met de lijdenden, alleen zijn met de eenzamen,
solidair zijn met de mensen die die solidariteit nodig hebben.
Krachtige actie is nu dus geboden na alles wat
er naar boven is gekomen.

Paulus roept ons op tot dienstbaarheid aan elkaar
(de vertaling ‘onderdanigheid’ is slecht) maar vooral
(en dat zegt hij dan tegen de mannen) roept hij ons op
evenveel van elkaar te houden zoals Christus van zijn mensen houdt.

Dat betekent eerlijk zijn en liefdevol:
God zegene ons allen bij die opdracht!

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

19 augustus: Nabijer kan niet

[print]

20e Zondag door het Jaar

Schriftlezingen:

  • Spreuken 9,1-6

  • Efesiërs 5,15-20

  • Johannes 6,51-58

In de oudste tijden van de kerk is er veel discussie,
zeg maar strijd over gevoerd. Waarover?
Over hoe het nu mogelijk was dat Jesus werkelijk mens was
én tegelijkertijd zoon van God.
Bekend is het verhaal dat in Efese aan de Bosporus in het huidige Turkije,
waar een van de oudste concilies van de kerk is gehouden over deze kwestie de visverkoopsters op de markt elkaar met rotte vissen om de oren sloegen:

‘Jesus was zozeer mens dat hij onmogelijk God kan zijn….’
zei de ene richting. En de andere:
‘Hij was zo zeer God dat hij onmogelijk echt mens heeft kunnen zijn:
hij had een schijnlichaam.’

We kunnen ons nu deze volkse theologische discussie
op de markt niet meer voorstellen
toch ging het toen over wezenlijke dingen:
is God werkelijk zo dichtbij gekomen
dat Hij mens werd in de gestalte van zijn zoon?

Het antwoord van het Concilie was:
Hij was én volledig mens, én volledig God.
Dat lijkt een goedkope oplossing
maar getuigt van grote diepzinnigheid:
God is werkelijk mens geworden.
‘Gods wijsheid heeft’, zoals de eerste lezing dat zei:
‘zijn huis onder de mensen gebouwd’,
Hij zal nergens anders meer te vinden zijn dan in de mensen.
En in Jesus is Hij, in lijf en leden
de mensen werkelijk nabij geweest.

Hij heeft pijn gehad met mensen die pijn hadden;
mensen hebben zich ook aan hem vergrepen
en zullen zich aan hem blijven vergrijpen.

Hij heeft pijn gehad met die pijn hadden.
Hij had dorst met de mensen die dorst hadden
en honger met die hongeren:
verdriet met die verdriet hadden
en vreugde met wie vreugde hadden.
Hij was nabij, dichtbij…..
en Hij is dat nog vertelt de oude goede katholieke leer.
Hij heeft zijn woonplaats bij de mensen en nergens anders.
Dat wordt bedoeld als Jesus zegt:
‘Mijn vlees is waarlijk spijs. Het klinkt vreemd in onze 21e eeuwse oren.
Maar het is een prachtige manier van spreken.
Met ‘VLEES’ is dan Jesus’ aardse verschijningsvorm bedoeld: zijn lijf.

Jesus is geen spookverschijning,
een geest die je eigenlijk niet mag aanraken.
‘Hij is vlees geworden uit de maagd Maria’
zingen we altijd weer in het Credo
en we buigen ons hoofd, als mensen een beetje verlegen
met zoveel aandacht van Godswege.

In zijn kerstevangelie zegt Johannes het nog mooier:
‘Het Woord van God is vlees geworden
en heeft zijn tentje bij ons opgeslagen.’
– en iedereen die op vakantie in een tentje heeft geslapen
tijdens een onweer weet hoe kwetsbaar dat is -.
Deze vleselijk nabije mens is medereiziger geworden
ja, het staat er nog sterker:
‘Hij is brood geworden voor onderweg.

Je zou het leven van Jesus van twee kanten kunnen belichten.

a) Wij noemen Hem het Woord. Dat is Hij, dat was Hij.
Hij probeerde door Zijn woord
de gesluierde geest van mensen open te breken
licht te brengen opdat ze de waarheid zouden zien en vinden.
We mogen dankbaar zijn voor dit woord, dit onderricht, zijn openbaring:
de bergrede met alle dingen die Hij ons leerde.
Zijn keuze voor de armen, de bedroefden, de weerlozen.
Hij was leraar, de leerlingen luisterden
en werden aangesproken door wat Hij hun aanzegde…
Hij gaf ons het brood van zijn woord.
Maar dat woord van God is niet alleen maar woord
het is ook vlees geworden. Hij gaf ons nog meer:

b) Hij heeft ons niet alleen woorden van leven gegeven
maar is zelf bron van ons leven geworden. Hij is het levende brood.

Hij heeft zijn leven
op een hele wonderlijke wijze beëindigd.

Dat was toen hij het paasmaal vierde
en toen Hij de Matze, het paasbrood ophief zei:
‘dit is mijn lichaam’. En toen daarna zijn vrienden de beker aanreikte
en zei: ‘dit is het nieuwe Verbond in Mijn bloed’.
Hij gaf toen aan tafel, de laatste avond dat Hij nog leefde, zichzelf cadeau.

Als een predikant het woord doorgeeft
staat door nog steeds predikant zus of zo
maar als hij het teken stelt
dat Jesus voordeed is Jesus zelf daar.

Dat teken van die nabijheid,
dat Hij een broer van ons wilde zijn,
heeft Johannes op een wonderlijke wijze toegelicht.
We horen Jesus al in het begin van zijn openbare leven zeggen:
‘ik ben het levende brood dat uit de hemel is neergedaald’
en ‘mijn vlees is waarlijk spijs’ en
‘mijn bloed is waarlijk drank’.

Het klinkt wat vreemd en grofstoffelijk
maar bedoeld is zijn TOTALE ZELFGAVE
HIJ WIL ALLES, MAAR DAN OOK ALLES ZIJN VOOR ONS.

De rijkdom die ik u probeerde uiteen te zetten
overwegen en vieren wij van week tot week
in de beide delen van de Eucharistieviering die onmisbaar zijn:
Woord en Sacrament.

We zijn nu bezig met de dienst van het woord.
We staan nu in de verkondiging.
Het geheim van God met de mensen wordt duidelijk gemaakt
met woorden, onze woorden, mensenwoorden, mijn woorden.

Maar gelukkig, mocht ik tekort schieten,
en dat doe ik, trouwens woorden schieten tekort,
het verhaal is daarmee niet af.

Het verhaal wordt niet door ons voltooid
maar door de Heer zelf als wij straks in de Eucharistie
de serieuze woorden uitspreken
DIT IS MIJN LICHAAM, DIT IS MIJN BLOED.

Het is dat brood dat mensen op de been houdt, al eeuwen lang.
Mensen van goede wil van alle eeuwen,
(heiligen of/ en gewone mensen)
hebben van die nabijheid, van zijn trouw aan ons
hun niet altijd gemakkelijke levensweg volbracht.

Ze hebben geleefd en volgehouden omdat ze wisten van
Zijn uiterste solidariteit met ons, als mens onder de mensen,
zijn leven, zijn lijden, zijn sterven en Zijn dood voor ons.
De solidariteits- dood die duisternis en wanhoop overwon.

In het evangelie van vandaag zegt de Heer tot ons:
denk eraan…
zoals je brood nodig hebt iedere dag opnieuw,
zo wil ik in het teken van het brood duidelijk maken
dat het echte leven de verbondenheid is
met mij en de Vader met wie ik één ben.

Er is een andere dood die de onze niet mag zijn.
De definitieve dood van hen die zich losgerukt hebben
uit de verbondenheid met Hem en Zijn Gerechtigheid…
Zo ver mag je het niet laten komen:
‘kom dichterbij’ zegt Jesus:
‘wie dit brood eet zal in eeuwigheid niet sterven’.

Wie mij vasthoudt zal leven.. zegt Jesus.
Niemand van ons ontkomt aan de lichamelijke dood.
Maar die dood is de angel uitgetrokken.
Die dood heeft geen macht meer. Het leven blijft in mij.

Hij blijft in ons en wij in hen.
Het sterven naar het lichaam
kan dan alleen maar gevolgd worden door de definitieve bevestiging
van Zijn aanwezigheid in ons bestaan, van zijn weergaloze trouw…

‘Wie mijn vlees eet en mijn bloed drinkt
zal in eeuwigheid niet sterven’.
Hij zegt tegen ons allen:
‘ik zal met jullie zijn alle dagen tot het einde: je zult leven!

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

Leo Dobbe onderscheiden met de Bavopenning

Picture1Op zaterdag 11 augustus ontving de heer Leo Dobbe de Bavopenning uit handen van Hein-Jan van Ogtrop, plebaan van de Kathedrale Basiliek Sint-Bavo te Haarlem, die deze onderscheiding namens de Bisschop van Haarlem-Amsterdam uitreikte in aanwezigheid van een delegatie van het bestuur van de Stichting Willibrordusorgel.

De heer Dobbe heeft zich vele decennia uitermate verdienstelijk gemaakt bij diverse activiteiten rond het Willibrordusorgel in de Haarlemse St.-Bavokathedraal, met name voor de ruim twintig wekelijkse Zaterdagmiddagconcerten die jaarlijks van mei t/m september plaatsvinden. De onderscheiding werd hem opgespeld door titulair-organist Ton van Eck.

Dankzij zijn grote inzet voor, en betrokkenheid bij de logistiek van de Zaterdagmiddag­con­certen vervulde de heer Dobbe een sleutelrol bij de organisatie hiervan en werd hij langzamerhand bovendien het gezicht van de Zaterdagmiddagconcerten naar buiten. Vele vaste bezoekers herinneren zich nog zijn sonore stem waarmee hij de toehoorders en de solisten welkom heette, deze laatsten zo nodig in diverse talen.

Helaas heeft de heer Dobbe deze activiteiten om gezondheidsredenen moeten beëindigen, maar door zijn vele werk heeft hij de grondslag gelegd voor een goed lopende organisatie van de Zaterdagmiddagconcerten.

Met deze onderscheiding ontving Leo Dobbe een passende blijk van waardering voor zijn langdurige, belangeloze inzet voor een van de belangrijkste culturele evenementen in de St.-Bavokathedraal aan de Leidsevaart.

12 augustus: We kunnen volhouden!

[print]

19e Zondag door het Jaar

Schriftlezingen:

  • 1 Koningen 19,4-8

  • Efesiërs 4,30-5,2

  • Johannes 6,41-51

Wat gebeurt er toch veel in onze parochie!
Er hebben zich weer bruidsparen gemeld
heel serieus zijn ze zich aan het bezinnen op hun levensopdracht.
Deze week heb ik weer een ziekenzalving toegediend:
een ernstige zieke, in een medische krisis
mensen in moeilijke dagen in hun leven
omringd door familie en vrienden bidden om steun
en krijgen die van elkaar maar dat is niet genoeg
samen kunnen ze niet zonder de kracht van God.
We denken na over vragen als:
heeft het zin dat ik besta? Waar leef ik voor?
En iedere keer vinden we –merkwaardig genoeg-
weer steun in de oude verhalen van de Bijbel.
De Bijbel, geen systematisch handboek van het geloof
Gelukkig maar zeg ik, al stelt dat sommige mensen
met een overdreven gevoel voor orde en netheid teleur.
De Bijbel is nu eenmaal geen systematisch handboek
maar een groot en veelkleurig document van menselijk zwoegen,
van angst en twijfel, van mistasten en tot inkeer komen.

Van steeds weer afdwalen maar ook
van steeds weer opnieuw op weg gaan en je aangesproken weten
door de woorden van oudsher,
eigenlijk door die Ene hoofdpersoon van het boek:
God die in gesprek gaat met mensen,
ze roept en uitdaagt om antwoord te geven
en hun leven zinvol op te bouwen en -indien nodig- te veranderen.

Het is een groot dramatisch verhaal
over een volk dat in alle verwarring
toch wil leven vanuit het echte,
vanuit het geloof dat het voor Iemand staat
die ze de ENIGE noemen.

Een bladzijde uit dat goede oude boek die wij vandaag opsloegen
gaat over een mens die probeert met God te leven.
ELIA was zijn naam.
Zijn naam betekent: GOD IS VOOR MIJ DE ENIGE…
Dat mag waar zijn maar voor hem was dat niet altijd even duidelijk.

Hij ligt in het verhaal van vandaag
onder een bremstruik te slapen.
Hij heeft zijn best gedaan.
Hij is opgekomen voor de naam van God.
Hij heeft , met enig succes, de valse profeten van zijn dagen,
de Baälspriesters bestreden.

Maar in plaats van dat de God die hij zo trouw gediend heeft
hem nu een veilig een rustig bestaan levert
is zijn leven nu in gevaar.
Hij is op de vlucht voor koningin Izebel en Achab
die in Samaria de dienst uitmaken en dat
-ondanks alle tekenen die Elia namens God heeft mogen tonen,-
op hun eigen slechte wijze willen blijven doen…

Alles gaat, zoals dat wel vaker gaat op deze wereld…
gewoon op de oude voet door…
wat er ook voor krachtige en authentieke goede verkondiging
mag klinken van de kant van de profeten
of andere geïnspireerde goede mensen.

Elia wil het opgeven:
het heeft geen zin meer… en hij heeft geen zin meer.
Hij wil liever sterven in zijn slaap
en niet langer profeet meer zijn.
Een herkenbaar gevoel:
‘ik zie het niet meer zitten’
is de vreselijke uitdrukking die mensen dan gebruiken.

In het verhaal gebeurt er dan iets heel merkwaardigs.
Hij wordt in zijn pessimistische zwartgalligheid
en in zijn zelfmedelijden gestoord.
Hij mag niet rustig kwaad liggen te zijn,
hij mag niet blijven verlangen naar de dood…
Hij wordt wreed gestoord in zijn gebrek aan vertrouwen in de toekomst
-net als Jona die gepreekt had in Ninive
en geen enkel vertrouwen had
in het succes van zijn woorden.

Een bode van God stoot Elia aan.
En als hij zijn ogen opslaat
staat aan zijn hoofdeinde een kruik met water en een brood.
‘Sta op en eet’ luidt het bevel !
Door de engel Gods opgejut
staat hij op en eet en hij zal daarna
-volgens dit prachtige verhaal-
veertig dagen lopen door de kracht van dit brood gesterkt
om te komen tot aan de berg van God, de Sinaï.

Het brood om weer op weg te kunnen gaan
werd hem van Godswege aangereikt.
Brood betekent hier: een teken van
de volstrekte solidariteit van God met de mens onderweg.
God is niet alleen de God van het leven na de dood
maar ook nu al onze Herder.
Er is niet alleen maar een fraai einddoel van ons leven
(in het verhaal de berg van God)
maar we worden ook onderweg regelmatig ‘opgepept’.

Het einddoel is zo ver
en de weg daarheen is lang en moeizaam
en voor mensen onderweg is de bekoring groot om af te haken:
‘laat mij slapen onder de bremstruik,
laat mij maar met rust’.

Deze week herdachten we ook nog
het feest van Jesus die zijn vrienden bemoedigt op de berg Tabor.
Hij wist dat zijn weg een weg was naar de aardse dood.
Dan neemt Hij ze mee een berg op
en daarboven gebeurt het: stralend licht
en Hij spreekt met Mozes EN MET ELIA!
Waarover? Dat vertelt alleen Lucas:
over zijn uittocht, zijn doortocht door de dood
zijn voorgaan naar het nieuwe leven.
Dit lichtvisioen duurt maar eventjes,
als de leerlingen tenten willen bouwen voor Mozes en Elia
is het afgelopen. Het wordt weer donker
en ze moeten alleen met Jesus verder
maar alles is toch anders.

Elia hoorde: sta op, eet, loop en…ik ben bij je.
En wij?
Wat krijgen wij deze te horen?

Wij horen deze zondag

IK BEN HET BROOD DES LEVENS.
Dat zegt Hij, de Zoon, Jesus van Nazareth,
Hij roept niet alleen maar wat mooie woorden uit.
en wijst niet alleen door prachtige adviezen de weg
zoals wijze goeroes dat zo prachtig kunnen………
maar op de lange tocht is Hij ZELF dichtbij
als het brood dat je opeet en in je opneemt.

Het is moeilijk om je een voorstelling te maken
van die innige nabijheid.

Het lijkt op de nabijheid van een vriend of vriendin
die achter je staat: die je leven leefbaar maakt
en die de gewone weg van dag tot dag glans verleent.
Maar de vriend of de vriendin blijft toch ook een ander,
een vreemde. Hij/zij heeft een eigen gedachtenwereld,
eigen zorgen en verwachtingen.
Je kunt je naaste heel nabij komen
maar tot het diepste in de andere mens heb je geen toegang.

Als het over Jesus (die ons levensbrood wil zijn) gaat
is dat anders.
Hij ziet mij aan met het oog van de Schepper,
Hij kan doordringen tot op het punt waarop mijn bestaan begint.

Hij heeft niets achter gehouden,
Hij gaf Zichzelf voor het leven van de wereld.
Niets leidt Hem af:
Hij kan totaal aanwezig zijn in ons bestaan
zonder enige beperking.

We kunnen ons eigen leven voorstellen
als een schakeltje in een lange reeks.
Dan zijn wij niets meer dan één moment
in een biologische keten en zijn wij als individu
weinig verschillend van andere levende wezens.
Maar in dit natuurgebeuren BREEKT HIJ IN.

En wanneer een mens HEM in vrijheid opneemt en aanvaardt
houdt de mens op een natuurprodukt te zijn.
Hij wordt op een nieuwe wijze mens,
hij wordt op een nieuwe manier levend.
Dat leren we uit de levens van de heiligen en de profeten:
Edith Stein en Elia.
Het lot en het noodlot hebben niet meer het laatste woord,
ja zelfs de dood kan die vernieuwde mens niet meer raken
want Hij neemt ons op in de onverwoestbare intimiteit
van Zijn eigen leven.

De mensen die Jesus hoorden,
morden over die woorden over het levende brood
dat Jesus wilde zijn. Geen wonder, wij morren ook.
Het is moeilijk om vrij te komen
uit de beklemming van ons eigen ik.

Alles in ons is er op gericht om zelf stand te houden.
Alleen door alles te verliezen,
ons leven te verankeren in Hem,
vinden wij -volgens het evangelie- de laatste vrijheid
waaraan zelfs de dood niets meer af kan doen.

Het komt er op aan dat wij het er met Hem op wagen.

De echte gelovige sluit de ogen
en stort zich in de handen van Hem die heeft gezegd
IK ZAL ER ZIJN.

Han Fortman voegde daar ooit aan toe:
‘ze sluiten hun ogen
omdat en opdat ze zullen weten,
dat als de nacht gevallen is,
het ware Licht zal opgaan en zal blijven stralen,
heel hun leven door, VOOR GOED!

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

5 augustus: Geloof als dagelijks brood

[print]

18e Zondag door het Jaar

Schriftlezingen:

  • Exodus 16,2-4.12-15

  • Efesiërs 4,17.20-24

  • Johannes 6,24-35

Brood is bijzonder.
Brood is een gave Gods, brood is heilig.
-het is moeilijk om dat nog te ervaren
als je die in plastic opgesloten broden
in de supermarkt ziet met die akelige plakbandjes
die je nooit los kunt krijgen. Toch blijft brood bijzonder,
brood belandt daarom –als het goed is- nooit in het vuilnisvat.
Ik heb het wel eens gezien bij mensen op het platte land in België,
waar mijn oudoom pastoor was.
De vrouw des huizes bij wie wij te gast waren
pakte een brood, zo’n groot rond Belgisch brood,
en sneed het niet aan voordat zij met het mes
dwars op dat grote ronde brood een kruis had getekend.

Je zou kunnen zeggen: Brood is een beginsel, een principe.
Daar neemt het leven een aanvang,
het is de basis om te groeien, om verder te leven
en opgewassen te zijn tegen de slopende krachten
die dagelijks een aanval doen op het menselijk bestaan.
Daarom is brood ook de weergave van een geheim,
want niets is zo geheimzinnig als het begin van het leven.

Hoe goed het joodse volk dit begrepen heeft,
blijkt uit het woestijnverhaal
beschreven in het boek van de ‘Uittocht’
waarin gesproken wordt over de kracht en de troost van God
beschreven als ‘brood uit de hemel’
om te kunnen overleven op je pelgrimstocht.

De gelovige ervaart zijn leven
– zeiden we de vorige week -als een reis,
niet zo maar een reis maar een pelgrimstocht.
Het boek van de uittocht vertelt daarover met verve
de prachtigste verhalen waarin we onze eigen levenssituaties
maar al te gemakkelijk kunnen herkennen.

We horen vertellen een groepje bevrijde slaven uit Egypte
die na hun doortocht de rode zee,
(- een soort doop van heel een volk namens de mensheid -)
aan hun grote reis met God gaan beginnen:
hun pelgrimstocht door de woestijn.

Hoogtepunten maak je ook mee in het leven.
Maar die duren meestal niet lang. Het komt op het gewone leven aan.
Mozes maakt zijn tocht met gewone mensen
– zo vertelde ons de eerste schriftlezing -.
en daarom heeft Mozes een moeilijke strijd
te strijden gehad met zijn volk.
Soms wilden ze plotseling niet meer verder:
– net als kinderen op een vakantietripje-
‘Waren we maar in Egypte gestorven’
roepen ze in een wanhoopsmoment uit.
De woestijngangers hadden zulke grote problemen
dat ze de hele situatie omkeerden,
Egypte, het land van de slavernij waar ze met Gods hulp uit bevrijd zijn
werd van een oord van onderdrukking
plotseling een luilekkerland: waren we maar in Egypte gebleven
waar we tenminste iets te eten hadden.

De sfeer is gespannen en daarom roept Mozes
de gehele gemeenschap op
om aan te treden voor het heiligdom,
En dan verschijnt de wolk van troost:
als een wolk komen de kwartels in de avond aangevlogen
en dan komt ook nog het brood, de morgen daarna: het Manna.
Mozes zegt daarvan:
‘Dit is het brood dat uit de hemel is neergedaald.’

Tijdens de lange reis door de woestijn
is plotseling de vleugelslag van Gods Geest hoorbaar
de zegen komt uit de hemel gevlogen en gevallen ter beschaming
van de Israëlieten die geen vertrouwen hadden in Gods leiding.

Het bevel luidde, dat zij van dat manna nooit méér mochten verzamelen
dan ze voor één dag nodig hadden.
Dat dwong hen om iedere dag opnieuw
uit te zien naar de leeftocht voor die ene dag
als een geschenk van de Enige.

Menselijk gesproken waren ze nooit zeker van het eten van de volgende dag
de enige zekerheid die ze hadden was de hoop,
het vertrouwen dat Hij hen niet zou vergeten:
iedere dag waren dood en leven in het geding.

Tegen die achtergrond moeten we het 6e hoofdstuk van Johannes
waaruit we deze weken in de zomer mogen lezen- verstaan.
De mensen die Jesus volgden, hebben brood gekregen,
toen ze Hem volgden in de eenzaamheid.
Dat had ze een beetje brood-dronken gemaakt,
voor brood op de plank, voor brood alleen zijn mensen altijd in.
Maar heel voorzichtig begint de Heer afstand te nemen
van de wonderbare spijziging die mensen gered had in hun nood.
Daar ging Hij niet mee door.
De mens leeft niet van brood alleen.

Manna of brood op de plank mogen nooit het eindpunt zijn
in het leven van een mens. Een goede baan, vast werk
het zijn wezenlijke noodzaken en het is geen schande
om er gelukkig mee te zijn. Maar er zal altijd een gemis blijven
dat niet te noemen is en we komen dan niet vanzelfsprekend
aan de eigenlijke levenszaken toe. Om daar meer over te weten
te komen moet u hier zijn, in de kerk!

Er is in de pers tegenwoordig veel aandacht voor geloof en kerk.
Ook voor de negatieve dingen. Die moeten inderdaad genoemd worden,
eerlijk en open duurt het langst.
Toch is er een kentering vergeleken met zo’n tien jaar terug.
Er is ook aandacht, (soms komt het niet verder dan verbazing)
voor en over het feit dat het geloof er is of nog is.
Na de eerste verbazing: ‘vreemd dat geloof er nog is,
sommigen hebben dat kennelijk nodig
een beetje te genieten van liturgie en mooie rituelen
komt er een vermoeden dat het te maken heeft
met het zoeken naar diepte in je bestaan.

Toch begrijpen ze dan nog steeds niet waar het echt over gaat.

Zo onmisbaar als voor jou brood is –zegt Jesus-
zó onmisbaar ben ik voor jou:
Ík ben het brood dat jou in leven houdt.

Alles van het goede leven is ons gegund,
een dak boven ons hoofd, brood op de plank, een fijne baan,
de weelde van het geluk samen met anderen.
Maar er is meer: Hij, God met ons, wil in ons leven binnen dringen.
Hij wil brood zijn, het beginsel van ons leven,
van iedere dag en de totaliteit van ons bestaan.

Dat betekent voor ieder van ons dat er een nieuw fundament gekomen is,
waarop ons leven en de hele menselijke samenleving moet worden gebouwd.

De Heer wil in ons leven als gelovigen niet functioneren
als randversiering, als verfraaiing…
Hij wil voor ons in volle kracht ons LEVENSBROOD zijn,
niets meer en niets minder.

Het betekent dat wij, levend vanuit Zijn Geest, kiezen moeten,
in eer en geweten, voor datgene wat werkelijk goed is voor deze wereld.
Vanuit Zijn Geest moeten we durven spreken en handelen.

Dan is, als wij leven met Hem, werken aan vrede niet langer een vroom verlangen maar een opdracht die onze voortdurende inspanning vergt. Een mooi verhaal ligt dat toe:

Ethiopië kreeg een nieuwe premier Abiy Ahmed. Hij begon goed en liet, sinds zijn beëdiging op 2 april behoorlijk wat politieke gevangenen vrij. Abiy is moslim in een land dat oud-christelijk heet te zijn. En oud-joods. De vroegere keizers dachten dat ze van koning Salomo afstanden. ‘Leeuw van Juda’ was hun titel. Het land heeft hele oude joodse en christelijke gemeenschappen. Maar het land herbergt ook een Islamitische minderheid van zo’n 35 procent. Toen de kroonprins van de Islamitische Emiraten hoorde dat een geloofsgenoot van hem het ‘christelijke Ethiopië ging leiden nodigde hij hem onmiddellijk in Abu Dhabi om hem te plezieren en samen met de president van het buurland Eritrea om een decoratie te ontvangen omdat ze hun grensconflicten bijgelegd. Kort daarna bezocht de nieuwe premier Abiy Ethiopische immigranten in de VS. Hij vertelde hoe bij die plechtigheid de kroonprins hem hulp had beloofd bij de stichting van een Islamitisch centrum in Ethiopië. De kroonprins had gezegd: “Wij zullen jullie wel onderwijs gaan geven.” Dat pikte Abiy niet en hij antwoordde: “De Islam gaat over vrede, anders dan wat jullie nu in het midden-oosten praktiseren: jullie hebben je religie verloren! Wij willen graag Arabisch leren maar dan vooral om jullie in je eigen taal de Islam uit te legen en jullie terug te leiden naar dat geloof. En of Uwe Doorluchtigheid wel wist dat er in Ethiopië meer moslims wonen dan in alle golfstaten bij elkaar?”

Terug naar ONZE eigen verantwoordelijkheid:
Als wij Jesus, ons levensbrood, als levensbeginsel aanvaarden
zal de verhongering van de helft van de wereld ons niet onberoerd laten.
Wij zullen binnentreden in zijn droefheid dat het zo met de aarde gesteld is
en luisteren, in dialoog met Hem naar datgene wat Hij ons op het hart wil drukken: en dat is: wees er voor de ander, helemaal, zoals ik er voor jou wil zijn.

Wij worden zelfs opgeroepen om nieuwe mensen te worden – waartoe Paulus ons uitdaagt – , nieuwe mensen die leven in een creatieve relatie met God.
Werken we daaraan in ons leven
bouwen we daaraan als we hier luisteren naar Zijn woord.
Groeien wij in die verbondenheid
als wij het Brood van de Eucharistie gaan eten
en gaan we zo steeds meer op Hem lijken. Zo moge het zijn, AMEN

Hein Jan van Ogtrop, pastoor