• Leidsevaart 146
  • 023 - 532 30 77
  • info@rkbavo.nl

All posts by Maarten Kools

2 september: Dienen in waarachtigheid

[print]

22e Zondag door het Jaar

Schriftlezingen:

  • Deuteronomium 4,1-2.6-8

  • Jakobus 1,17-18.21b-22.27

  • Marcus 7,1-8.14-15.21-23

Een van de beklemmendste na-oorlogse romans
is de roman van de Franse schrijver-filosoof Sartre;
die roman heet: ‘les mains sales’, vuile handen.
Het schijnt nu eenmaal bij mensen te horen
dat ze wel veel goede bedoelingen hebben
maar altijd schieten mensen weer tekort, ze maken ‘vuile handen’.

Ontstaat daarom misschien
de kwaal van smetvrees,
mensen die iedere keer opnieuw
hun handen wassen:
ik heb iemand gekend
wiens handen helemaal kapot waren gegaan
van het iedere drie minuten opnieuw wassen.

In Sartre’s roman gaat een man
die aan die schuld lijdt
in geestelijke zin
kapot, volkomen ten onder.

‘De Farizeeën immers, en al de joden,
eten niet zonder eerst de vingertoppen gewassen te hebben,
daar ze vasthouden aan de overlevering van de vaderen’;
zo lazen we in het evangelie vandaag.

Het klinkt bijna als de aantekening van een ontdekkingsreiziger
die bij een vrijwel onbekende volksstam terecht is gekomen.
Vroeger konden missionarissen ons zo prachtig vertellen
over de vreemde wereld die zij gezien hadden.

Al die dingen zijn boeiend en hebben ook een zin;
ze verwijzen ergens naar
en hebben te maken met de manier
waarop mensen in het leven staan.
Er wordt iets belangrijks verteld en doorgegeven:
niet in woorden maar in gebaren en tekenen,
een onhoorbare taal.
Bijna altijd komt daar – ook vandaag weer-
water aan te pas.
Water waarmee handen en hoofd
en soms het hele lichaam gewassen worden.
Er zijn vele rituelen met water,
denk maar aan de doop, aan het wijwater,
aan het Lourdes-water.

Het is niet voor niets dat we deze dingen doen
en dat ons deze vrome gebruiken wordt verteld.
Het heeft te maken met de levensstijl van een volk.

En vandaag gaat het om een heel bijzonder volk:
Israël, een volk dat, volgens de eerste lezing,
een hele directe omgang had met God.
‘Welk volk heeft ooit zo direct met God omgang gehad
en zulke prachtige voorschriften gekregen’ (Deut.4,7-8).

Het hele leven staat onder de koepel
van dat vriendschapsverbond met God.
Zo moet je al deze wetten en wetjes begrijpen.
Geloven is niet alleen iets
wat zich in het diepst van ons wezen afspeelt
maar je moet het ook kunnen zien.

Het evangelie van Marcus vertelt over de discussie van Jesus
met de omstanders over de zin en onzin van die joodse regels.

De zin is dat ze de mens verwijzen
naar een innerlijke levenshouding,
een beschikbaarheid voor God en voor de naaste.
Zo zijn de wetten en regels zinvol.
Voor de mens die beseft dat hij tekortschiet,
dat hij (om met de grote schrijver en filosoof Sartre
te spreken)
net als allen vuile handen heeft
is het zinvol als hij zijn handen ritueel wast.

Maar als dat innerlijke verstaan wegvalt?
Als je leven niet gericht is
op echtheid en trouw
op een goede band met de Partner met een hoofdletter,
de God van Israël en Zijn Verbond
dan wordt het goed-bedoeld leeg ritueel,
vormendienst zonder inhoud
– bij sommige farizeeën was dat het geval –

of het wordt een aanfluiting
Pontius Pilatus is daar een voorbeeld van:
was het nu hulpeloosheid die hij tentoon spreid
of heiligschennis ?
In het laatste geval is het een belediging van de menselijkheid
en van God van de mensen
en is het een zonde, een doodzonde zou ik zeggen.

Jesus zegt:
‘het gaat om de innerlijkheid,
kies toch voor de echtheid
voor een eerlijke open relatie met jouw God.

De man van Nazareth wekt alle vrome mensen
en alle anderen die denken dat ze zomaar wat raak kunnen leven
als alleen maar de buitenkant, de schone schijn bewaard blijft.

Als er van de kant van farizeeën en schriftgeleerden
een aanmerking komt op de schijnbare onzorgvuldigheid
van Jesus’ leerlingen en Jesus zelf
ten aanzien van de joodse wetten
biedt Jesus geen excuses aan.

Hij valt uit:
‘hoe juist heeft Jesaja over jullie huichelaars geprofeteerd:
dit volk eert mij met de lippen maar hun hart is ver van Mij.
Zij eren Mij maar zonder zin, en mensenwet is wat zij leren
Jullie laten het gebod van God varen
en houdt vast aan de overlevering van mensen alleen’.

‘Zie je wel, Jesus moest ook niets hebben
van al die traditie en ceremonieën en oude gebruiken… ‘
zegt de luisteraar die maar met een half oor luistert.
Die moet dan wel even bedenken
dat Jesus zelf toch ook is gaan staan
– om even één voorbeeld te noemen van onderworpenheid aan een ritueel –
in de lange rij van mensen die aan de Jordaan stonden te wachten
om door Johannes helemaal schoon gewassen te worden.

Ja, Hij heeft zelf ook een ceremonieel nagelaten
aan zijn leerlingen bijvoorbeeld toen
Hij zelf de voeten waste van zijn vrienden
en aanbeval om dat te blijven doen om aan het te denken
en toen Hij het brood en de beker nam
en zij dat ze dat altijd tot zijn gedachtenis
moesten blijven doen.

We kunnen niet zonder symbolen en zonder riten,
wij zouden toch dat ritueel niet kunnen missen
wat wij -in tegenstelling tot de voetwassing-
trouw iedere zondag voltrekken met brood en wijn?

Waar wij geen woorden hebben
of er niet toe kunnen komen
nemen wij onze toevlucht -terecht-
tot een ritueel. Dat is onze kracht, dat houdt ons bijeen.

Daarover gaat een prachtig verhaal
-dat Abel Herzberg zaliger verteld aan zijn kleinzoon-
over een joodse jongen LABI in Auschwitz
die gedwongen was in het orkestje te spelen
dat speelde bij de executies van anderen.
Hij deed dat omdat het hem anders de kop zou kosten.
Zo deed hij zijn eigen gevoel geweld aan
maar hield het leven. Maar wat andere dingen betreft
waar hij wel wat aan kon doen.
Het verhaal vertelt over de honger in het kamp.
Er was daar vrijwel niets te eten
en wat er was
deugde volgens de joodse spijswetten van gaan kanten.
Normaliter at iedereen wat er te eten was
tot op een dag er plechtig wordt aangekondigd:
‘voortaan zullen we iedere dag varkensvlees
in de soep doen die je te eten, joden.’.
De hongerige gevangen aanhoorden dat
maar aarzelen niet en aten rustig iedere dag door
van het slappe waterige aftrekseltje
dat hun hoofdmaaltijd vormde …
allemaal- behalve… Labi.
Hij weigert: ‘Waarom eet je niet’ vragen ze hem:
straks ga je dood en gooien ze jou in de grafkuil
en zullen de anderen bij jouw begrafenis spelen.’

Maar Labi, die tot nu toe zijn geweten
zoveel geweld had aangedaan
bleef onwrikbaar:
‘omdat er verschil is tussen rein en onrein’.

Hij stierf een week later
maar met een glimlach om zijn mond:
hij was trouw gebleven aan zijn God
en had zijn eigen waarde behouden.

Tegen innerlijke trouw
zou Jesus niet geprotesteerd hebben:
‘wie ook maar een van de geringste van de geboden afschaft
en ze zo aan de mensen leert,
zal de kleinste zijn in het koninkrijk der hemelen.’
De geboden moeten worden gedaan,
de liturgie gevierd
van zondag op zondag
met de allergrootste zorg
en we proberen dat hier en in alle andere Haarlems kerken
en we moeten dat blijven doen…

Maar wel kritisch op onszelf:
geloven vraagt om een echte inzet van je hele persoon.
De mensen zullen het aan jou moeten kunnen merken dat je gelooft.

Ze mogen het gerust weten, dat je je kind laat dopen,
of dat je iedere zondag naar de kerk gaat.
Het is uitstekend om voor de kerk te trouwen
en zo iedereen te laten zien
dat het geloof voor jou nog iets betekent…

Het is uitstekend om theologie te gaan studeren
te kiezen voor dienst aan de kerk als priester of pastoraal werker
maar
we zullen beoordeeld worden op de innerlijkheid,
op de ernst waarmee wij ons geloof dragen
en de steun en de troost die wij anderen,
uit de kracht van ons geloof,
kunnen en willen geven.

Zo en zo alleen bouwen we aan het Koninkrijk van God
en wassen we onze handen werkelijk schoon
door de trouwe, liefderijke dienst aan Hem
en aan onze naaste.

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

Open monumentendag

Open MonumentendagVanaf 14 juli maakt De Nieuwe Bavo aan de Leidsevaart, onder de naam Kathedraal Haarlem, deel uit van ‘Het Grootste Museum van Nederland’. Voor deze gelegenheid zijn een aantal nieuwe publieksvoorzieningen gerealiseerd als een publieksbalie, een nieuwe sanitaire­groep plus audiotour en een uitkijkpost op de vrouwentoren. Vanaf de komende Open Monumentendag is deze uitkijkpost voor het eerst voor publiek opengesteld. Dit belooft een spectaculair uitzicht over Haarlem en wijde omgeving! En met de permanente invalidentoegang bij de hoofdingang tussen de twee torens in voor­be­rei­ding, is de restauratie van het westfront hiermee voltooid.

Programma monumentendag

Zaterdag 10:00 – 18:00 uur

Nieuwe Bavo, Leidsevaart 146, 2014 HE  Haarlem ingang Bottemanneplein

  • Torenbeklimming
  • Koepeltochten
  • Rondleidingen
  • Tentoon­stel­ling KathdraalMuseum van beeldhouwer Mari Andriessen
  • Orgel­con­cert 15.00 – 15.45 uur: Dr. Ton van Eck speelt op het Wil­li­brordusorgel met een Latijns-Amerikaans programma

Zondag 11:30 – 17:00 uur

Nieuwe Bavo, Leidsevaart 146, 2014 HE  Haarlem ingang Bottemanneplein

  • Torenbeklimming
  • Koepeltochten
  • Rondleidingen
  • (uitgebreide) Kathedrale rondleiding (60 min)
  • Tentoon­stel­ling KathdraalMuseum van beeldhouwer Mari Andriessen

De onderstaande foto’s zijn gemaakt door Arjan Bronkhorst.

25 augustus: Dit woord is hard!

[print]

21e Zondag door het Jaar

Schriftlezingen:

  • Jozua 24,1-2a.15-17.18b

  • Efesiërs 5,21-32

  • Johannes 6,60-69

Inleiding aan het begin van de viering:

U zult het nieuws niet gemist hebben.
Er is veel beroering ontstaan in de VS
naar aanleiding van het rapport van het Openbaar ministerie
van de Staat Pennsylvania.
In dit rapport staat dat de 6 bisdommen daar
onvoldoende zijn opgetreden een de priesters die misbruik hebben gepleegd
en de bisschoppen de onderzoeken hiernaar zelfs hebben tegengewerkt.
Het is een rapport dat veel consequenties zal hebben.
De kerk als geheel heeft hiermee te maken, omdat de slachtoffers en de daders
leden van de kerk zijn. Elke keer dat een bisschop of priester
zijn verantwoordelijkheid ontvlucht ontkent hij de kern van ons geloof:
respect voor de ander die beeld is van God.
Onze paus zei de vorige week –en heeft dat in Ierland
gisteren als antwoord op de duidelijke vraag van de premier- herhaald,
dat hij partij kiest voor de slachtoffers.
Dat is goed maar er zullen wel maatregelen moeten worden genomen.
Er is nog een lange weg te gaan.
Ons past protest en schuldbesef en de wil
om werkelijk ons aller leven te veranderen.
Als wij samen lijden aan het kwaad in de kerk
en echt allemaal willen werken aan bekering en verbetering is er hoop.

PREEK:

De Eucharistie is het grote mysterie dat wij iedere week vieren
en altijd weer in zijn diepste betekenis overwogen mag worden.

We lazen nu vijf weken lang
uit een van de meest diepzinnige hoofdstukken
van de Bijbel: Johannes’ zesde hoofdstuk.

Het speelde ná de wonderbare broodvermenigvuldiging.
Na dat bijzondere teken volgt Jesus’ lange toespraak
waarover Johannes, de jongste leerling ons schrijft.

Hij haalt daarbij de oude verhalen
uit de Wet van Mozes en de profeten in herinnering.
Het verhaal over de joden die morden in de woestijn
en toch het Manna troffen om zich mee op de been te houden.
Iedere dag voldoende.

We hoorden enkele weken terug ook het verhaal over de profeet Elia in de woestijn
die ontmoedigd was en niet meer wilde leven:
hij zei dat met even zo veel woorden tegen God.
‘Het wordt mij teveel, Heer, laat mij maar sterven’.
In het verhaal wordt hij door een engel aangestoten
die zegt: STA OP EN EET!
En er kwam weer leven in zicht: Elia staat op en eet
en ‘gesterkt door dat voedsel liep hij veertig dagen en veertig nachten
tot hij de berg van God bereikte’.

En dan nu als eerste lezing het verhaal van Jozua die zijn mensen toespreekt
die enthousiast reageren: ‘ nooit zullen wij de Heer verlaten.’
Ik kom er straks op terug.

We lezen vandaag voor het laatst dit jaar uit Johannes 6
en horen de slotregel:
‘ willen jullie soms weggaan ? ‘.
Waarom zo’n cru slot ?

Het is omdat Jesus gezegd had:
WIE MIJN VLEES EET ZAL LEVEN.
Al het vorige was bedoeld om bij deze conclusie uit te komen:
WIE MIJN VLEES EET ZAL LEVEN.
En dan moeten we toch iets uitleggen.
Het woord dat voor ‘eten’ wordt gebruikt
klinkt in de grondtekst nog erger dan in het Nederlands.

Er wordt voor het eten een woord gebruikt
dat alleen maar wordt gebruikt
als er gesproken wordt over een roofdier
dat zijn prooi verscheurt.
Letterlijk vertaald staat er dus:
‘WIE MIJN VLEES VERSCHEURT ZAL LEVEN.’
Allicht dat de hoorders van Jesus’ woorden schrokken.

Maar het staat er niet voor niets zoals het er staat.
Er wordt door dit afstotende woordgebruik
naar een geheim verwezen.
Het geheim van Jesus’ dood!

Deze mens zal immers worden vernietigd,
door zijn vijanden,
als door roofdieren worden verscheurd.
Dat zal de uiteindelijke aanstoot zijn
de ergernis waar velen niet tegen zullen kunnen.

Toen Jesus begon te preken waren vele reacties weliswaar afwijzend
maar ze bleven nog binnen de perken.
Vele hoorders geloofden Hem niet en zeiden:
‘Is dit niet Jesus, de zoon van Jozef?’
Ze geloofden niet dat deze mens van betekenis kon zijn
voor hun eigen leven,
ze geloofden waarschijnlijk helemaal niet
dat een ander mens voor hen belangrijk kan zijn.
Maar dan wordt het 6e hoofdstuk van Johannes
besloten met die wrede tekst die ik u net uitlegde.
De mensen die Jesus’ woorden
over het brood van de Eucharistie voor het eerst hoorden
zijn verbijsterd, geërgerd, ja woedend:

‘Dit woord is hard, wie kan dit aanhoren’.
Dramatisch is het besluit van Johannes’ 6e hoofdstuk:
‘ten gevolge hiervan trokken velen
van Zijn leerlingen zich terug en verlieten het gezelschap’.

Wij stellen ons dat graag anders voor.
Jesus sprak en iedereen was enthousiast.
Zo was het allerminst.
Het woord van Jesus was hard,
zijn getuigenis was een ergernis.

Het is ontroerend te horen hoe braafjes
alle volgelingen van Jezus’ naamgenoot Jozua
(de opvolger van Mozes)
zeggen dat ze alle woorden van God
die ze gehoord hebben zullen doen.
Hun aanhankelijkheid aan de Heer is opvallend:
‘nooit zullen wij de Heer verlaten’.

Het overtuigt echter niet helemaal:
het klinkt een beetje als een klein kind
dat zegt dat het nooit
het huis van zijn vader en moeder zal verlaten.
We weten dat de geschiedenis van God met de mensen
ons andere dingen te zien heeft gegeven.

Deze weken werden wij geconfronteerd
met de hardnekkigheid bij het sexueel misbruik
in de klerikale gemeenschap die de kerk ook is.

Wat moeten wij dan met de roerende aanhankelijkheidsverklaring
die de volgelingen van Jozua ten beste geven?
Antwoord: beseffen dat alle menselijke goede wil
zijn waarde heeft. Maar dan alleen
omdat er een Ander is die alle menselijke goede wil aanvaardt
en ondersteunt: de Ene ware God
die zelf werkelijk trouw is
en het werk van Zijn handen niet los laat.
Hij kan de mensen niet eens loslaten
al zou Hij dat (bij wijze van spreken) willen.

Samen zijn wij kerk in deze parochie…
Het is goed dat wij steeds
tot de orde geroepen worden rond het woord van God.
Hij is degene die trouw is en het werk van Zijn handen niet loslaat.
Dat is de zekerheid waarop ook wij kunnen bouwen.

En dat vonden wij ook in Jesus’ toespraak al aangegeven:
‘Denk eraan’ -lijkt Hij ons te zeggen-
‘zoals je brood nodig hebt iedere dag opnieuw,
zo wil ik in het teken van het brood duidelijk maken
dat het echte leven de verbondenheid is met mij
en de Vader met wie ik één ben.

Dat vraagt een volstrekte eerlijkheid bij de erkenning van je falen.
Onze Paus heeft het duidelijk gezegd:
eerlijkheid, berouw en bekering horen onlosmakelijk bij elkaar.
De moderne kerkelijke schrijver Stijn Fens geeft ons goede suggesties:
noem misbruik ook echt een misdaad.
Het woord ‘zonde’ alleen heeft een te verheven context,
dan denk je meteen aan de vergeving die komt.
Maar DIE KOMT NIET als er geen volstrekte eerlijkheid aan vooraf gaat,
en echte erkenning van de misdadige zaken die er gebeurd zijn.

Jammer dat bij de Vaticaanse commissie die het misbruik behandelt
de vrouwelijke voorzitter na vele maanden geduld te hebben gehad
constateerde dat de Paus wel van goeds wil was
maar de gepantserde curiekardinalen niet. Zo gebeurde er weer niets.

Het evangelie dat zij en zij allemaal mogen horen
leert ons dat als wij bij de God die de Vader van Jesus Christus is willen horen we alle schijnheilige zelfverzekerdheid moeten loslaten,
moeten lijden met de lijdenden, alleen zijn met de eenzamen,
solidair zijn met de mensen die die solidariteit nodig hebben.
Krachtige actie is nu dus geboden na alles wat
er naar boven is gekomen.

Paulus roept ons op tot dienstbaarheid aan elkaar
(de vertaling ‘onderdanigheid’ is slecht) maar vooral
(en dat zegt hij dan tegen de mannen) roept hij ons op
evenveel van elkaar te houden zoals Christus van zijn mensen houdt.

Dat betekent eerlijk zijn en liefdevol:
God zegene ons allen bij die opdracht!

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

19 augustus: Nabijer kan niet

[print]

20e Zondag door het Jaar

Schriftlezingen:

  • Spreuken 9,1-6

  • Efesiërs 5,15-20

  • Johannes 6,51-58

In de oudste tijden van de kerk is er veel discussie,
zeg maar strijd over gevoerd. Waarover?
Over hoe het nu mogelijk was dat Jesus werkelijk mens was
én tegelijkertijd zoon van God.
Bekend is het verhaal dat in Efese aan de Bosporus in het huidige Turkije,
waar een van de oudste concilies van de kerk is gehouden over deze kwestie de visverkoopsters op de markt elkaar met rotte vissen om de oren sloegen:

‘Jesus was zozeer mens dat hij onmogelijk God kan zijn….’
zei de ene richting. En de andere:
‘Hij was zo zeer God dat hij onmogelijk echt mens heeft kunnen zijn:
hij had een schijnlichaam.’

We kunnen ons nu deze volkse theologische discussie
op de markt niet meer voorstellen
toch ging het toen over wezenlijke dingen:
is God werkelijk zo dichtbij gekomen
dat Hij mens werd in de gestalte van zijn zoon?

Het antwoord van het Concilie was:
Hij was én volledig mens, én volledig God.
Dat lijkt een goedkope oplossing
maar getuigt van grote diepzinnigheid:
God is werkelijk mens geworden.
‘Gods wijsheid heeft’, zoals de eerste lezing dat zei:
‘zijn huis onder de mensen gebouwd’,
Hij zal nergens anders meer te vinden zijn dan in de mensen.
En in Jesus is Hij, in lijf en leden
de mensen werkelijk nabij geweest.

Hij heeft pijn gehad met mensen die pijn hadden;
mensen hebben zich ook aan hem vergrepen
en zullen zich aan hem blijven vergrijpen.

Hij heeft pijn gehad met die pijn hadden.
Hij had dorst met de mensen die dorst hadden
en honger met die hongeren:
verdriet met die verdriet hadden
en vreugde met wie vreugde hadden.
Hij was nabij, dichtbij…..
en Hij is dat nog vertelt de oude goede katholieke leer.
Hij heeft zijn woonplaats bij de mensen en nergens anders.
Dat wordt bedoeld als Jesus zegt:
‘Mijn vlees is waarlijk spijs. Het klinkt vreemd in onze 21e eeuwse oren.
Maar het is een prachtige manier van spreken.
Met ‘VLEES’ is dan Jesus’ aardse verschijningsvorm bedoeld: zijn lijf.

Jesus is geen spookverschijning,
een geest die je eigenlijk niet mag aanraken.
‘Hij is vlees geworden uit de maagd Maria’
zingen we altijd weer in het Credo
en we buigen ons hoofd, als mensen een beetje verlegen
met zoveel aandacht van Godswege.

In zijn kerstevangelie zegt Johannes het nog mooier:
‘Het Woord van God is vlees geworden
en heeft zijn tentje bij ons opgeslagen.’
– en iedereen die op vakantie in een tentje heeft geslapen
tijdens een onweer weet hoe kwetsbaar dat is -.
Deze vleselijk nabije mens is medereiziger geworden
ja, het staat er nog sterker:
‘Hij is brood geworden voor onderweg.

Je zou het leven van Jesus van twee kanten kunnen belichten.

a) Wij noemen Hem het Woord. Dat is Hij, dat was Hij.
Hij probeerde door Zijn woord
de gesluierde geest van mensen open te breken
licht te brengen opdat ze de waarheid zouden zien en vinden.
We mogen dankbaar zijn voor dit woord, dit onderricht, zijn openbaring:
de bergrede met alle dingen die Hij ons leerde.
Zijn keuze voor de armen, de bedroefden, de weerlozen.
Hij was leraar, de leerlingen luisterden
en werden aangesproken door wat Hij hun aanzegde…
Hij gaf ons het brood van zijn woord.
Maar dat woord van God is niet alleen maar woord
het is ook vlees geworden. Hij gaf ons nog meer:

b) Hij heeft ons niet alleen woorden van leven gegeven
maar is zelf bron van ons leven geworden. Hij is het levende brood.

Hij heeft zijn leven
op een hele wonderlijke wijze beëindigd.

Dat was toen hij het paasmaal vierde
en toen Hij de Matze, het paasbrood ophief zei:
‘dit is mijn lichaam’. En toen daarna zijn vrienden de beker aanreikte
en zei: ‘dit is het nieuwe Verbond in Mijn bloed’.
Hij gaf toen aan tafel, de laatste avond dat Hij nog leefde, zichzelf cadeau.

Als een predikant het woord doorgeeft
staat door nog steeds predikant zus of zo
maar als hij het teken stelt
dat Jesus voordeed is Jesus zelf daar.

Dat teken van die nabijheid,
dat Hij een broer van ons wilde zijn,
heeft Johannes op een wonderlijke wijze toegelicht.
We horen Jesus al in het begin van zijn openbare leven zeggen:
‘ik ben het levende brood dat uit de hemel is neergedaald’
en ‘mijn vlees is waarlijk spijs’ en
‘mijn bloed is waarlijk drank’.

Het klinkt wat vreemd en grofstoffelijk
maar bedoeld is zijn TOTALE ZELFGAVE
HIJ WIL ALLES, MAAR DAN OOK ALLES ZIJN VOOR ONS.

De rijkdom die ik u probeerde uiteen te zetten
overwegen en vieren wij van week tot week
in de beide delen van de Eucharistieviering die onmisbaar zijn:
Woord en Sacrament.

We zijn nu bezig met de dienst van het woord.
We staan nu in de verkondiging.
Het geheim van God met de mensen wordt duidelijk gemaakt
met woorden, onze woorden, mensenwoorden, mijn woorden.

Maar gelukkig, mocht ik tekort schieten,
en dat doe ik, trouwens woorden schieten tekort,
het verhaal is daarmee niet af.

Het verhaal wordt niet door ons voltooid
maar door de Heer zelf als wij straks in de Eucharistie
de serieuze woorden uitspreken
DIT IS MIJN LICHAAM, DIT IS MIJN BLOED.

Het is dat brood dat mensen op de been houdt, al eeuwen lang.
Mensen van goede wil van alle eeuwen,
(heiligen of/ en gewone mensen)
hebben van die nabijheid, van zijn trouw aan ons
hun niet altijd gemakkelijke levensweg volbracht.

Ze hebben geleefd en volgehouden omdat ze wisten van
Zijn uiterste solidariteit met ons, als mens onder de mensen,
zijn leven, zijn lijden, zijn sterven en Zijn dood voor ons.
De solidariteits- dood die duisternis en wanhoop overwon.

In het evangelie van vandaag zegt de Heer tot ons:
denk eraan…
zoals je brood nodig hebt iedere dag opnieuw,
zo wil ik in het teken van het brood duidelijk maken
dat het echte leven de verbondenheid is
met mij en de Vader met wie ik één ben.

Er is een andere dood die de onze niet mag zijn.
De definitieve dood van hen die zich losgerukt hebben
uit de verbondenheid met Hem en Zijn Gerechtigheid…
Zo ver mag je het niet laten komen:
‘kom dichterbij’ zegt Jesus:
‘wie dit brood eet zal in eeuwigheid niet sterven’.

Wie mij vasthoudt zal leven.. zegt Jesus.
Niemand van ons ontkomt aan de lichamelijke dood.
Maar die dood is de angel uitgetrokken.
Die dood heeft geen macht meer. Het leven blijft in mij.

Hij blijft in ons en wij in hen.
Het sterven naar het lichaam
kan dan alleen maar gevolgd worden door de definitieve bevestiging
van Zijn aanwezigheid in ons bestaan, van zijn weergaloze trouw…

‘Wie mijn vlees eet en mijn bloed drinkt
zal in eeuwigheid niet sterven’.
Hij zegt tegen ons allen:
‘ik zal met jullie zijn alle dagen tot het einde: je zult leven!

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

Leo Dobbe onderscheiden met de Bavopenning

Picture1Op zaterdag 11 augustus ontving de heer Leo Dobbe de Bavopenning uit handen van Hein-Jan van Ogtrop, plebaan van de Kathedrale Basiliek Sint-Bavo te Haarlem, die deze onderscheiding namens de Bisschop van Haarlem-Amsterdam uitreikte in aanwezigheid van een delegatie van het bestuur van de Stichting Willibrordusorgel.

De heer Dobbe heeft zich vele decennia uitermate verdienstelijk gemaakt bij diverse activiteiten rond het Willibrordusorgel in de Haarlemse St.-Bavokathedraal, met name voor de ruim twintig wekelijkse Zaterdagmiddagconcerten die jaarlijks van mei t/m september plaatsvinden. De onderscheiding werd hem opgespeld door titulair-organist Ton van Eck.

Dankzij zijn grote inzet voor, en betrokkenheid bij de logistiek van de Zaterdagmiddag­con­certen vervulde de heer Dobbe een sleutelrol bij de organisatie hiervan en werd hij langzamerhand bovendien het gezicht van de Zaterdagmiddagconcerten naar buiten. Vele vaste bezoekers herinneren zich nog zijn sonore stem waarmee hij de toehoorders en de solisten welkom heette, deze laatsten zo nodig in diverse talen.

Helaas heeft de heer Dobbe deze activiteiten om gezondheidsredenen moeten beëindigen, maar door zijn vele werk heeft hij de grondslag gelegd voor een goed lopende organisatie van de Zaterdagmiddagconcerten.

Met deze onderscheiding ontving Leo Dobbe een passende blijk van waardering voor zijn langdurige, belangeloze inzet voor een van de belangrijkste culturele evenementen in de St.-Bavokathedraal aan de Leidsevaart.

12 augustus: We kunnen volhouden!

[print]

19e Zondag door het Jaar

Schriftlezingen:

  • 1 Koningen 19,4-8

  • Efesiërs 4,30-5,2

  • Johannes 6,41-51

Wat gebeurt er toch veel in onze parochie!
Er hebben zich weer bruidsparen gemeld
heel serieus zijn ze zich aan het bezinnen op hun levensopdracht.
Deze week heb ik weer een ziekenzalving toegediend:
een ernstige zieke, in een medische krisis
mensen in moeilijke dagen in hun leven
omringd door familie en vrienden bidden om steun
en krijgen die van elkaar maar dat is niet genoeg
samen kunnen ze niet zonder de kracht van God.
We denken na over vragen als:
heeft het zin dat ik besta? Waar leef ik voor?
En iedere keer vinden we –merkwaardig genoeg-
weer steun in de oude verhalen van de Bijbel.
De Bijbel, geen systematisch handboek van het geloof
Gelukkig maar zeg ik, al stelt dat sommige mensen
met een overdreven gevoel voor orde en netheid teleur.
De Bijbel is nu eenmaal geen systematisch handboek
maar een groot en veelkleurig document van menselijk zwoegen,
van angst en twijfel, van mistasten en tot inkeer komen.

Van steeds weer afdwalen maar ook
van steeds weer opnieuw op weg gaan en je aangesproken weten
door de woorden van oudsher,
eigenlijk door die Ene hoofdpersoon van het boek:
God die in gesprek gaat met mensen,
ze roept en uitdaagt om antwoord te geven
en hun leven zinvol op te bouwen en -indien nodig- te veranderen.

Het is een groot dramatisch verhaal
over een volk dat in alle verwarring
toch wil leven vanuit het echte,
vanuit het geloof dat het voor Iemand staat
die ze de ENIGE noemen.

Een bladzijde uit dat goede oude boek die wij vandaag opsloegen
gaat over een mens die probeert met God te leven.
ELIA was zijn naam.
Zijn naam betekent: GOD IS VOOR MIJ DE ENIGE…
Dat mag waar zijn maar voor hem was dat niet altijd even duidelijk.

Hij ligt in het verhaal van vandaag
onder een bremstruik te slapen.
Hij heeft zijn best gedaan.
Hij is opgekomen voor de naam van God.
Hij heeft , met enig succes, de valse profeten van zijn dagen,
de Baälspriesters bestreden.

Maar in plaats van dat de God die hij zo trouw gediend heeft
hem nu een veilig een rustig bestaan levert
is zijn leven nu in gevaar.
Hij is op de vlucht voor koningin Izebel en Achab
die in Samaria de dienst uitmaken en dat
-ondanks alle tekenen die Elia namens God heeft mogen tonen,-
op hun eigen slechte wijze willen blijven doen…

Alles gaat, zoals dat wel vaker gaat op deze wereld…
gewoon op de oude voet door…
wat er ook voor krachtige en authentieke goede verkondiging
mag klinken van de kant van de profeten
of andere geïnspireerde goede mensen.

Elia wil het opgeven:
het heeft geen zin meer… en hij heeft geen zin meer.
Hij wil liever sterven in zijn slaap
en niet langer profeet meer zijn.
Een herkenbaar gevoel:
‘ik zie het niet meer zitten’
is de vreselijke uitdrukking die mensen dan gebruiken.

In het verhaal gebeurt er dan iets heel merkwaardigs.
Hij wordt in zijn pessimistische zwartgalligheid
en in zijn zelfmedelijden gestoord.
Hij mag niet rustig kwaad liggen te zijn,
hij mag niet blijven verlangen naar de dood…
Hij wordt wreed gestoord in zijn gebrek aan vertrouwen in de toekomst
-net als Jona die gepreekt had in Ninive
en geen enkel vertrouwen had
in het succes van zijn woorden.

Een bode van God stoot Elia aan.
En als hij zijn ogen opslaat
staat aan zijn hoofdeinde een kruik met water en een brood.
‘Sta op en eet’ luidt het bevel !
Door de engel Gods opgejut
staat hij op en eet en hij zal daarna
-volgens dit prachtige verhaal-
veertig dagen lopen door de kracht van dit brood gesterkt
om te komen tot aan de berg van God, de Sinaï.

Het brood om weer op weg te kunnen gaan
werd hem van Godswege aangereikt.
Brood betekent hier: een teken van
de volstrekte solidariteit van God met de mens onderweg.
God is niet alleen de God van het leven na de dood
maar ook nu al onze Herder.
Er is niet alleen maar een fraai einddoel van ons leven
(in het verhaal de berg van God)
maar we worden ook onderweg regelmatig ‘opgepept’.

Het einddoel is zo ver
en de weg daarheen is lang en moeizaam
en voor mensen onderweg is de bekoring groot om af te haken:
‘laat mij slapen onder de bremstruik,
laat mij maar met rust’.

Deze week herdachten we ook nog
het feest van Jesus die zijn vrienden bemoedigt op de berg Tabor.
Hij wist dat zijn weg een weg was naar de aardse dood.
Dan neemt Hij ze mee een berg op
en daarboven gebeurt het: stralend licht
en Hij spreekt met Mozes EN MET ELIA!
Waarover? Dat vertelt alleen Lucas:
over zijn uittocht, zijn doortocht door de dood
zijn voorgaan naar het nieuwe leven.
Dit lichtvisioen duurt maar eventjes,
als de leerlingen tenten willen bouwen voor Mozes en Elia
is het afgelopen. Het wordt weer donker
en ze moeten alleen met Jesus verder
maar alles is toch anders.

Elia hoorde: sta op, eet, loop en…ik ben bij je.
En wij?
Wat krijgen wij deze te horen?

Wij horen deze zondag

IK BEN HET BROOD DES LEVENS.
Dat zegt Hij, de Zoon, Jesus van Nazareth,
Hij roept niet alleen maar wat mooie woorden uit.
en wijst niet alleen door prachtige adviezen de weg
zoals wijze goeroes dat zo prachtig kunnen………
maar op de lange tocht is Hij ZELF dichtbij
als het brood dat je opeet en in je opneemt.

Het is moeilijk om je een voorstelling te maken
van die innige nabijheid.

Het lijkt op de nabijheid van een vriend of vriendin
die achter je staat: die je leven leefbaar maakt
en die de gewone weg van dag tot dag glans verleent.
Maar de vriend of de vriendin blijft toch ook een ander,
een vreemde. Hij/zij heeft een eigen gedachtenwereld,
eigen zorgen en verwachtingen.
Je kunt je naaste heel nabij komen
maar tot het diepste in de andere mens heb je geen toegang.

Als het over Jesus (die ons levensbrood wil zijn) gaat
is dat anders.
Hij ziet mij aan met het oog van de Schepper,
Hij kan doordringen tot op het punt waarop mijn bestaan begint.

Hij heeft niets achter gehouden,
Hij gaf Zichzelf voor het leven van de wereld.
Niets leidt Hem af:
Hij kan totaal aanwezig zijn in ons bestaan
zonder enige beperking.

We kunnen ons eigen leven voorstellen
als een schakeltje in een lange reeks.
Dan zijn wij niets meer dan één moment
in een biologische keten en zijn wij als individu
weinig verschillend van andere levende wezens.
Maar in dit natuurgebeuren BREEKT HIJ IN.

En wanneer een mens HEM in vrijheid opneemt en aanvaardt
houdt de mens op een natuurprodukt te zijn.
Hij wordt op een nieuwe wijze mens,
hij wordt op een nieuwe manier levend.
Dat leren we uit de levens van de heiligen en de profeten:
Edith Stein en Elia.
Het lot en het noodlot hebben niet meer het laatste woord,
ja zelfs de dood kan die vernieuwde mens niet meer raken
want Hij neemt ons op in de onverwoestbare intimiteit
van Zijn eigen leven.

De mensen die Jesus hoorden,
morden over die woorden over het levende brood
dat Jesus wilde zijn. Geen wonder, wij morren ook.
Het is moeilijk om vrij te komen
uit de beklemming van ons eigen ik.

Alles in ons is er op gericht om zelf stand te houden.
Alleen door alles te verliezen,
ons leven te verankeren in Hem,
vinden wij -volgens het evangelie- de laatste vrijheid
waaraan zelfs de dood niets meer af kan doen.

Het komt er op aan dat wij het er met Hem op wagen.

De echte gelovige sluit de ogen
en stort zich in de handen van Hem die heeft gezegd
IK ZAL ER ZIJN.

Han Fortman voegde daar ooit aan toe:
‘ze sluiten hun ogen
omdat en opdat ze zullen weten,
dat als de nacht gevallen is,
het ware Licht zal opgaan en zal blijven stralen,
heel hun leven door, VOOR GOED!

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

5 augustus: Geloof als dagelijks brood

[print]

18e Zondag door het Jaar

Schriftlezingen:

  • Exodus 16,2-4.12-15

  • Efesiërs 4,17.20-24

  • Johannes 6,24-35

Brood is bijzonder.
Brood is een gave Gods, brood is heilig.
-het is moeilijk om dat nog te ervaren
als je die in plastic opgesloten broden
in de supermarkt ziet met die akelige plakbandjes
die je nooit los kunt krijgen. Toch blijft brood bijzonder,
brood belandt daarom –als het goed is- nooit in het vuilnisvat.
Ik heb het wel eens gezien bij mensen op het platte land in België,
waar mijn oudoom pastoor was.
De vrouw des huizes bij wie wij te gast waren
pakte een brood, zo’n groot rond Belgisch brood,
en sneed het niet aan voordat zij met het mes
dwars op dat grote ronde brood een kruis had getekend.

Je zou kunnen zeggen: Brood is een beginsel, een principe.
Daar neemt het leven een aanvang,
het is de basis om te groeien, om verder te leven
en opgewassen te zijn tegen de slopende krachten
die dagelijks een aanval doen op het menselijk bestaan.
Daarom is brood ook de weergave van een geheim,
want niets is zo geheimzinnig als het begin van het leven.

Hoe goed het joodse volk dit begrepen heeft,
blijkt uit het woestijnverhaal
beschreven in het boek van de ‘Uittocht’
waarin gesproken wordt over de kracht en de troost van God
beschreven als ‘brood uit de hemel’
om te kunnen overleven op je pelgrimstocht.

De gelovige ervaart zijn leven
– zeiden we de vorige week -als een reis,
niet zo maar een reis maar een pelgrimstocht.
Het boek van de uittocht vertelt daarover met verve
de prachtigste verhalen waarin we onze eigen levenssituaties
maar al te gemakkelijk kunnen herkennen.

We horen vertellen een groepje bevrijde slaven uit Egypte
die na hun doortocht de rode zee,
(- een soort doop van heel een volk namens de mensheid -)
aan hun grote reis met God gaan beginnen:
hun pelgrimstocht door de woestijn.

Hoogtepunten maak je ook mee in het leven.
Maar die duren meestal niet lang. Het komt op het gewone leven aan.
Mozes maakt zijn tocht met gewone mensen
– zo vertelde ons de eerste schriftlezing -.
en daarom heeft Mozes een moeilijke strijd
te strijden gehad met zijn volk.
Soms wilden ze plotseling niet meer verder:
– net als kinderen op een vakantietripje-
‘Waren we maar in Egypte gestorven’
roepen ze in een wanhoopsmoment uit.
De woestijngangers hadden zulke grote problemen
dat ze de hele situatie omkeerden,
Egypte, het land van de slavernij waar ze met Gods hulp uit bevrijd zijn
werd van een oord van onderdrukking
plotseling een luilekkerland: waren we maar in Egypte gebleven
waar we tenminste iets te eten hadden.

De sfeer is gespannen en daarom roept Mozes
de gehele gemeenschap op
om aan te treden voor het heiligdom,
En dan verschijnt de wolk van troost:
als een wolk komen de kwartels in de avond aangevlogen
en dan komt ook nog het brood, de morgen daarna: het Manna.
Mozes zegt daarvan:
‘Dit is het brood dat uit de hemel is neergedaald.’

Tijdens de lange reis door de woestijn
is plotseling de vleugelslag van Gods Geest hoorbaar
de zegen komt uit de hemel gevlogen en gevallen ter beschaming
van de Israëlieten die geen vertrouwen hadden in Gods leiding.

Het bevel luidde, dat zij van dat manna nooit méér mochten verzamelen
dan ze voor één dag nodig hadden.
Dat dwong hen om iedere dag opnieuw
uit te zien naar de leeftocht voor die ene dag
als een geschenk van de Enige.

Menselijk gesproken waren ze nooit zeker van het eten van de volgende dag
de enige zekerheid die ze hadden was de hoop,
het vertrouwen dat Hij hen niet zou vergeten:
iedere dag waren dood en leven in het geding.

Tegen die achtergrond moeten we het 6e hoofdstuk van Johannes
waaruit we deze weken in de zomer mogen lezen- verstaan.
De mensen die Jesus volgden, hebben brood gekregen,
toen ze Hem volgden in de eenzaamheid.
Dat had ze een beetje brood-dronken gemaakt,
voor brood op de plank, voor brood alleen zijn mensen altijd in.
Maar heel voorzichtig begint de Heer afstand te nemen
van de wonderbare spijziging die mensen gered had in hun nood.
Daar ging Hij niet mee door.
De mens leeft niet van brood alleen.

Manna of brood op de plank mogen nooit het eindpunt zijn
in het leven van een mens. Een goede baan, vast werk
het zijn wezenlijke noodzaken en het is geen schande
om er gelukkig mee te zijn. Maar er zal altijd een gemis blijven
dat niet te noemen is en we komen dan niet vanzelfsprekend
aan de eigenlijke levenszaken toe. Om daar meer over te weten
te komen moet u hier zijn, in de kerk!

Er is in de pers tegenwoordig veel aandacht voor geloof en kerk.
Ook voor de negatieve dingen. Die moeten inderdaad genoemd worden,
eerlijk en open duurt het langst.
Toch is er een kentering vergeleken met zo’n tien jaar terug.
Er is ook aandacht, (soms komt het niet verder dan verbazing)
voor en over het feit dat het geloof er is of nog is.
Na de eerste verbazing: ‘vreemd dat geloof er nog is,
sommigen hebben dat kennelijk nodig
een beetje te genieten van liturgie en mooie rituelen
komt er een vermoeden dat het te maken heeft
met het zoeken naar diepte in je bestaan.

Toch begrijpen ze dan nog steeds niet waar het echt over gaat.

Zo onmisbaar als voor jou brood is –zegt Jesus-
zó onmisbaar ben ik voor jou:
Ík ben het brood dat jou in leven houdt.

Alles van het goede leven is ons gegund,
een dak boven ons hoofd, brood op de plank, een fijne baan,
de weelde van het geluk samen met anderen.
Maar er is meer: Hij, God met ons, wil in ons leven binnen dringen.
Hij wil brood zijn, het beginsel van ons leven,
van iedere dag en de totaliteit van ons bestaan.

Dat betekent voor ieder van ons dat er een nieuw fundament gekomen is,
waarop ons leven en de hele menselijke samenleving moet worden gebouwd.

De Heer wil in ons leven als gelovigen niet functioneren
als randversiering, als verfraaiing…
Hij wil voor ons in volle kracht ons LEVENSBROOD zijn,
niets meer en niets minder.

Het betekent dat wij, levend vanuit Zijn Geest, kiezen moeten,
in eer en geweten, voor datgene wat werkelijk goed is voor deze wereld.
Vanuit Zijn Geest moeten we durven spreken en handelen.

Dan is, als wij leven met Hem, werken aan vrede niet langer een vroom verlangen maar een opdracht die onze voortdurende inspanning vergt. Een mooi verhaal ligt dat toe:

Ethiopië kreeg een nieuwe premier Abiy Ahmed. Hij begon goed en liet, sinds zijn beëdiging op 2 april behoorlijk wat politieke gevangenen vrij. Abiy is moslim in een land dat oud-christelijk heet te zijn. En oud-joods. De vroegere keizers dachten dat ze van koning Salomo afstanden. ‘Leeuw van Juda’ was hun titel. Het land heeft hele oude joodse en christelijke gemeenschappen. Maar het land herbergt ook een Islamitische minderheid van zo’n 35 procent. Toen de kroonprins van de Islamitische Emiraten hoorde dat een geloofsgenoot van hem het ‘christelijke Ethiopië ging leiden nodigde hij hem onmiddellijk in Abu Dhabi om hem te plezieren en samen met de president van het buurland Eritrea om een decoratie te ontvangen omdat ze hun grensconflicten bijgelegd. Kort daarna bezocht de nieuwe premier Abiy Ethiopische immigranten in de VS. Hij vertelde hoe bij die plechtigheid de kroonprins hem hulp had beloofd bij de stichting van een Islamitisch centrum in Ethiopië. De kroonprins had gezegd: “Wij zullen jullie wel onderwijs gaan geven.” Dat pikte Abiy niet en hij antwoordde: “De Islam gaat over vrede, anders dan wat jullie nu in het midden-oosten praktiseren: jullie hebben je religie verloren! Wij willen graag Arabisch leren maar dan vooral om jullie in je eigen taal de Islam uit te legen en jullie terug te leiden naar dat geloof. En of Uwe Doorluchtigheid wel wist dat er in Ethiopië meer moslims wonen dan in alle golfstaten bij elkaar?”

Terug naar ONZE eigen verantwoordelijkheid:
Als wij Jesus, ons levensbrood, als levensbeginsel aanvaarden
zal de verhongering van de helft van de wereld ons niet onberoerd laten.
Wij zullen binnentreden in zijn droefheid dat het zo met de aarde gesteld is
en luisteren, in dialoog met Hem naar datgene wat Hij ons op het hart wil drukken: en dat is: wees er voor de ander, helemaal, zoals ik er voor jou wil zijn.

Wij worden zelfs opgeroepen om nieuwe mensen te worden – waartoe Paulus ons uitdaagt – , nieuwe mensen die leven in een creatieve relatie met God.
Werken we daaraan in ons leven
bouwen we daaraan als we hier luisteren naar Zijn woord.
Groeien wij in die verbondenheid
als wij het Brood van de Eucharistie gaan eten
en gaan we zo steeds meer op Hem lijken. Zo moge het zijn, AMEN

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

29 juli: Naar het land dat ik u wijs

[print]

17e Zondag door het Jaar

Schriftlezingen:

  • 2 Koningen 4,42-44

  • Efesiërs 4,1-6

  • Johannes 6,1-15

Vorige week eindigden we de dienst met een lied
dat in deze kerk als een topper geldt.
“God roept een mens op weg te gaan, het leven is een reis.”
Met graagte zingen wij in deze kerk vaak dit lied:
het heeft een pittige melodie naar toch daar gaat het niet om.
Het gaat om meer, om iets anders.
In het lied herkennen wij iets,
iets wat ons eigen leven betreft.
Wij voelen ons inderdaad vaak als reizigers,
als mensen die een levenstocht maken.
Niet zomaar op de bonnefooi maar ergens naar toe…

Deze zomer zien we weer veel mensen onderweg:
Naast de gewone vakantiereizigers al die anderen die zich inspannen
om een tocht volbrengen, een prestatie leveren:
de Tour de France, de Vierdaagse in Nijmegen en zo meer.
Beroepsatleten en amateurs die ook buiten het seizoen
de Mont Ventoux, waar de beroepsrenners soms ook komen,
op klimmen om andere mensen, kankerpatiënten, te steunen.

Maar ook wij allemaal, zelfs de thuisblijvers zijn toch bezig
allemaal op weg naar een doel:
het land dat de Enige ons als reisdoel aanwijst. Het lied zingt daarover.

Hoe je daar komen moet? Het antwoord komt in het lied:
‘verlaat wat Gij bezit, en ga op reis. ‘ .
Verlaat je luie stoel, durf dingen achter te laten,
los te laten, durf opnieuw te beginnen.

Onze levenstocht is in tegenstelling tot al die sportfestijnen,
geen plezierreis: in de Bijbel heet het daarom
een tocht door de woestijn.
Wat je mee moet maken valt soms lelijk tegen,
het is soms zwoegen en ploeteren, hopen en wanhopen,
volhouden en weer in elkaar zakken….
Maar het beeld van de woestijn reis betekent niet een en al ellende.
want er is een hele bijzondere Reisleider waar je echt wat aan hebt:
Iemand die je niet alleen laat, Iemand
die je zorgen meedraagt en je steeds uitdaagt verder te gaan
die je leidt naar een grandioos einddoel:
en je uiteindelijk brengt in een nieuw land een land van melk en honing,
een gelukkig land: het land van Kanaän.

Dat land lijkt erg ver.
Wat de mensen van deze wereld maken is soms bar en boos.
Al meer dan tien jaar terug waren jongeren uit onze parochie in Polen
en ze hebben daar Auschwitz bezocht…
en verbijsterd geconstateerd waar mensen toe in staat zijn
en elkaar het allerslechtste aandoen
en dat terwijl God ons al het goede gunt,

Het oude verhaal van God met de mensen uit de Bijbel
vertelt over de kracht die mensen die op Hem vertrouwen
keer op keer ontvangen als ze naar het nieuwe land op weg durven gaan
ondanks hun falen. Er wordt verteld over bemoediging
die mensen kregen in de woestijn:
over water uit de rots, brood uit de hemel, sterkte onderweg.

Voor ons op onze pelgrimstocht
is er vooral behoefte aan krachtvoer voor je ziel:
opdat je weet waar je voor leeft
en de moed ontvangt om vol te houden
en gemotiveerd te zijn om goed te blijven doen.

Er is nood en er is een schreeuw om hulp bij velen:
uiteindelijk is dat de roep naar God.
Tot Hem mag je dan zeggen: ‘Houd Jij mij toch in leven
wees Jij mijn kracht en mijn redding,
steeds weer zoeken mijn ogen naar U…’;
En dan geeft God Zijn bemoediging aan ons
meestal via de mensen die Hij naar ons toestuurt
om ons te troosten of de waarheid te zeggen:
(nieuwe mensen op ons levenspad, een partner, een vriend, een vriendin)
iemand die ons wakker maakt en in beweging brengt.

Heel, heel soms zijn er tekenen
die ons tot grote verbazing en vreugde stemmen:
een plotselinge genezing, een wonderbare bemoediging,
een stralend geluk dat ons ten deel valt.
Dat gold voor degenen die Jesus’ tekenen toen in Galilea,
toen Hij de zieken genas en het brood brak en velen verzadigde.
De schriftlezingen van vandaag vertellen ons
over Elisa de profeet, die namens God mensen hulp geeft onderweg:
een bemoediging van Godswege, en die komt altijd onverwacht.

Over het antwoord, de troost en de bemoediging
die ons ALLEMAAL in Jesus gegeven is, gaat het evangelie van vandaag.
In alle kerken over heel de wereld dat verhaal voorgelezen,
het evangelie van de zgn. broodvermenigvuldiging.

Het volk had het in Jesus’ dagen moeilijk.
De Romeinse bezetters gingen als wildemannen te keer.
De rijken werden steeds rijker en de armen steeds armer.
Vroeger, in de goede dagen van koning David
kon je het nog zingen:
‘MIJN HERDER IS DE HEER
HET ZAL MIJ NOOIT AAN IETS ONTBREKEN’
-dat gaan we vandaag ook doen-
maar in Jesus’ dagen lijkt de glorie van David voorgoed voorbij.

Juist in die dagen treedt Jesus op en verkondigt dat de Heer,
de oude trouwe God van Israël er nog steeds is
en de Zijnen niet in de steek zal laten. De Herder slaapt niet!
Daarom zingen wij die tekst nog steeds in onze dagen
en zelf durven we dat bij moeilijke momenten, bij een uitvaart bijvoorbeeld.

Als wij horen spreken over broodvermenigvuldiging,
gaat het nooit alleen maar om een heel bijzonder ‘wonder’.
De enige reactie daarop zou zijn: ‘tjonge,tjonge’ of ‘hoe is het mogelijk’.
Gelukkig willen de verhalen over Jesus
die het brood overvloedig aanreikt ons meer leren.

Bij alle verhalen van de evangelisten over de broodvermenigvuldiging
gaat het nooit om de stilling van een gewone honger alleen
maar om troost voor een volk dat zich herderloos voelt.
En de Heer zal in iedere tijd opnieuw een goede Herder blijken
als Jesus het goede brood van zijn woorden,
van zijn troost en zijn bemoediging, uitdeelt.

De reactie op het teken van de broodvermenigvuldiging
is niet erg diep. De meesten hebben het teken niet verstaan.
Ze denken: ‘die Jesus moeten we te vriend houden
want wie weet wat voor voordeeltjes mij dat nog kan opleveren.
Daarom willen ze deze Jesus graag tot koning kronen want Hij kon wel wat!

Ze beseffen niet dat het om iets heel anders gaat.
Jesus zelf is geen tovenaar maar wil door de manier
waarop Hij met mensen meegaat, hun troost en bemoedigt en vooral
door de manier waarop Hij hen activeert; zelf hun levensbeginsel zijn.

Jesus roept iedere mens, u en mij, op het met Hem te wagen.
Het verhaal is dus tot ons persoonlijk gericht:
Hij zendt ons er op uit, wij worden Zijn handen.
We weten nog niet wat dat oplevert,
onze weg is nog lang niet ten einde.

We hebben waarschijnlijk allemaal nog een lange weg te gaan
maar hopelijk willen we dat doen als wakkere medewerkers
van de God die onze toekomst is en onze hoop.

Aan ons de opdracht naar die toekomst uit te zien
door het teken van de broden te verstaan.
Wetend dat het om een hele nieuwe manier van mens zijn gaat:
durven leven met God, levend vanuit Zijn idealen,
gedurfde daden stellend,
wetend dat alleen zo een nieuwe wereld in zich komt.

Hier krijgen we geen medailles
maar wel een prijs
die altijd zijn waarde behoudt
het kostbaarste wat je op aarde kunt krijgen:
het brood van Gods belofte en
het Brood van de Eucharistie
dat ons werkelijk sterkt en troost
en als het goed is ook activeert
om te doen wat Jesus ons heeft voorgedaan.

Genieten we daarvan vandaag
gaan we na de viering blijmoedig verder op onze levenstocht:
de tocht der tochten en…
onze Herder is de Heer
het zal ons echt aan niets ontbreken.

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

22 juli: Nieuwe mensen worden

[print]

16e Zondag door het Jaar

Schriftlezingen:

  • Jeremia 23,1-6

  • Efesiërs 2,13-18

  • Marcus 6,30-34

Het evangelie van deze zondag vertelt ons:
‘Hij voelde medelijden met de schare
want hij zag hen als schapen zonder herders.’
Spreekt ons 21e eeuwers dat nog wel aan ?
Wat moeten wij met deze merkwaardige tekst.
Wij hebben geleerd om volwassen te worden
en willen niet graag met schapen worden vergeleken.

We zijn toch allemaal groot en zelfstandig.
Wij hebben de wereld in handen.
Wij bouwen en wij vernieuwen en vinden uit.
Wij organiseren,
wij proberen een maatschappij te scheppen
waarin het goed is om te leven.

Samen moeten we werken aan vrede en recht.
Ieder van ons moet daar zijn bijdrage aan leveren.
Ieder wordt geroepen terzake van ja en neen.
Dit gezamenlijk verantwoordelijkheidsbesef
is één van de zegeningen van de theologsiche
en bijbelse herbezinning van onze dagen.

Maar die beweging kan niet
zonder de beweging in de andere wereld, de kleine wereld.
De kleine wereld van de ene mens die u bent,
die ik ben.

Wij lezen met enige regelmaat in de evangelieverhalen
hoe Jesus van Nazareth, zoon Gods, bij uitstek volwassen,
zich als Hij door vele mensen omringd is
terugtrekt naar een eenzame plaats.
Hij alleen. Had Hij dat nodig?
Was Hij, ons aller Verlosser, de mensen beu?
Dat kan het niet zijn.

Hij was een herder en een herder hoort bij zijn schapen
en toch wil hij alleen zijn. Waarom?

Neen, het is geen vaandelvlucht,
Hij wil zich niet aan zijn opdracht onttrekken.
Hij wilde ‘er graag zijn’ voor de mensen die om Hem riepen.

Maar om dat te kunnen doen
moet Hij ook kunnen leven vanuit het diepe geheim van zijn zending,
zijn gesprek met de Vader.

Een gesprek dat wij alleen maar van een afstand kennen.

Hij heeft ooit 40 dagen en nachten de eenzaamheid van de woestijn gezocht
om ruimte te krijgen voor dat gesprek,
omwille van de inspiratie die hij nodig had
om daarna weer naar de mensen toe te gaan.

Dat zoeken van die rust, die oriëntatie op de Vader
was zijn eigen geheim.
Vandaag gunt Hij ons dat ook:
‘rusten jullie ook uit’, zegt Hij tot de Zijnen,
de volgelingen mogen in dat geheim gaan delen.

En dat geldt ook voor ons hier deze morgen.
Wij mogen ook, naast dat drukke leven van alledag,
een leven van organiseren van huis en maatschappij
in een kerk komen om even anders bezig te zijn
en te zoeken naar God.

Hier willen we iets anders,
hier zoeken wij wat Jesus van Nazareth zocht
als Hij alleen op de berg was, ver van de mensen.
We weten het wel maar vergeten het zo gemakkelijk:

We hebben ons werk, onze drukte,
onze belangrijkheid maar we leven als het goed is dieper.
‘Niemand leeft voor zichzelf, niemand sterft voor zichzelf,
wij leven en sterven voor God onze Heer,
aan Hem behoren wij toe’.

We leven en werken voor God onze Heer en zoeken
-als het goed is- ook hartstochtelijk naar wat Jesus zocht
toen Hij zich afzonderde, als Hij niet onder de mensen was.

Wij zoeken naar vrede, naar rust in ons eigen bestaan,
naar rust voor ons onrustige hart
‘totdat het rust vindt in U Heer ‘ zei Augustinus.

Die rust is, net als het werk, geen doel op zichzelf.
Jesus verbreekt, als mensen aandringen
zonder aarzeling Zijn eigen rust
en gaat onmiddellijk weer aan het genezen,
het troosten en het bemoedigen.

Maar Hij dat allemaal niet leven volhouden zonder de stilte.
Hij zal Zijn hele leven die stilte blijven zoeken
van het wezenlijke gesprek, het gesprek met de Vader.
Het gesprek met God zoals wij dat ook zoeken.

Om dat gesprek te voeren zijn wij hier vandaag.
Het kan natuurlijk ook thuis.
Mensen zeggen dat vaak: ‘Ik heb de kerk niet nodig’.
Ik vind dat maar moeilijk, leven zonder geloof of kerk
en ik geloof ook niet dat ze dat echt kunnen
want het is zoveel gemakkelijker, zinvoller en dus eigenlijk efficiënter,
beter om dat samen te doen, in de kerk bijvoorbeeld, dat zoeken naar stilte.

Samen luister je beter, samen kun je beter stil zijn.
Samen kun je beter zoeken naar de bodem van je eigen hart.

Bij dat zoeken in de stilte
begint het eigenlijke leven van alle dag.
In die bezinning vinden wij de juiste houding in deze wereld
ten opzichte van elkaar, ten opzichte van wat wij kunnen.

Een waarschuwend woord klinkt vandaag ook.
We horen de stem van de profeet, de oude Jeremia.
Net als de andere profeten van het oude Testament
is hij met zijn hele ziel en zaligheid aanwezig
in de woorden die hij spreekt.

Hij klaagt de leiders aan, hij klaagt zichzelf aan.
Hij zegt -namens de Heer- tot de gelovigen van zijn
tijd, tot hun leiders en ook tot zichzelf:
‘door jullie schuld zijn mijn schapen verloren gegaan
zegt de eeuwige… maar Ik let wel op u.

Dat waarschuwende woord klinkt niet voor niets.
We worden er door gedwongen onze roeping serieus te nemen
en onze aandacht te richten op de ontmoeting met de Eeuwige
opdat wij daarvan kunnen getuigen in woorden en daden.

En dan is er een getuigenis een preek die mooier is dan alle andere preken:
de preek van de overtuiging, de preek van het voorbeeld,
van de levenshouding,
een preek die meestal in stilte wordt gegeven.

Als priester mag je het wel eens meemaken
dat mensen zich aanmelden om katholiek te worden.
Ze melden zich bij ons als geestelijken
en willen dan van ons ‘les hebben’.

Het is voor ons dan altijd weer een leerzame ervaring
als wij vragen hoe ze tot dit besluit om actief te gaan geloven zijn gekomen.
Dat besluit is er nooit gekomen door een plotselinge bekering
door een mooie preek of een stichtend woord van een geestelijke.
Jammer voor ons,
de geestelijken speelden nooit de hoofdrol.
Hun besluit om gelovig te willen worden
is altijd ontstaan door de ontmoeting
met gelovige mensen gewoon overdag.

Mensen die niet preekten met veel woorden,
maar die iets voorleefden – vaak zijn het hun ouders-
ze leefden iets voor, bijvoorbeeld door te kunnen luisteren naar anderen,
anders te luisteren dan de meesten doen.

Echte gelovige mensen zijn zich van die uitstraling niet bewust.
Hun optreden is niet spectaculair,
ze schreeuwen het niet van de daken en breken,
als het goed is , niet bij de anderen in.
Hun overtuigingskracht zit in de nabijheid,
de openheid, de aandacht voor die andere vragende mens
waardoor ze niet alleen kunnen luisteren naar de woorden
die uit de mond van de ander komen
maar om te luisteren naar wat er leeft in het hart van de ander.

Als het goed is zijn gelovige mensen het kanaal
waarlangs de waarheid, het goede, het zuivere zich
naar de wereld toe kan openbaren steeds meer en steeds duidelijker.
Zo maken zij de weg vrij
voor de geboorte van de Eeuwige naar deze wereld toe.

Om die boodschap te kunnen uitdragen
hoef je niet geleerd te zijn.
De jonge Salomo bad ooit:
‘geef mij een luisterend hart’.

Deze week dachten wij aan de slachtoffers van de MH17
te erg voor woorden: gezinnen en andere passagiers
zomaar uit ons midden weggerukt.
Een van de achterblijvers zei:
‘Het verdriet zal nooit verdwijnen
de herinnering kan alleen op den duur gaan bloeien.’
Dat is een troost maar de grootste troost is:
elkaar nabij blijven zijn zoals Hij dat deed
onze Goede Herder in wiens naam wij hier bijeenzijn.

Laten we bidden om kracht om die taak te volbrengen.

God geve ons rust om onze roeping te ontdekken,
een luisterend hart
opdat wij onze opdracht goed horen klinken
en iets present stellen van Jesus’ liefdevolle aanwezigheid.

Om die levenshouding gaat het.

Jesus leefde die luisterende levenshouding voor.
Hij was trouw aan Zijn opdracht,
luisterde naar de mensen,
vriendelijk en mild,
Zijn herderlijke aanwezigheid was verkwikkend.

Laat ons alles doen om op Hem,
de milde goede herder te lijken.
Laten we bidden om kracht om die taak te volbrengen.
Dan zal ook onze aanwezigheid verkwikkend zijn voor allen
die ons mogen ontmoeten.

God geve ons rust om onze roeping te ontdekken,
een luisterend hart
opdat wij onze opdracht goed horen klinken
en iets present stellen van Jesus’ liefdevolle aanwezigheid.

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

Grootste museum van Nederland

Campagnebeeld (2)De Kathedraal van Haarlem, in de volksmond als Nieuwe Bavo bekend, sluit zich, samen met de Munsterkerk in Roermond en de Walburgis­kerk in Zutphen, aan bij het Grootste Museum van Nederland’, een samen­wer­king tussen Museum Catharijneconvent en zestien kerken en synagogen door heel het land.

Sinds de opening vorig jaar hebben zo’n hon­derdduizend mensen de aangesloten kerken en synagogen bezocht en kennis gemaakt met de bijzondere geschiedenis, architectuur en kunst­werken van wat niet voor niets het Grootste Museum van Nederland genoemd wordt.

Met het toevoegen van drie nieuwe locaties zet initiatiefnemer Museum Catharijneconvent samen met de kerken een volgende stap in het toegankelijk maken van het nationaal religieus erfgoed.

Fotoserie

De onderstaande foto’s zijn gemaakt door Arjan Bronkhorst.