• Leidsevaart 146
  • 023 - 532 30 77
  • info@rkbavo.nl

All posts by Maarten Kools

27 juli: Laten we eindelijk wijs worden!

[print]

17e zondag door het jaar.

Schriftlezingen:

  • 1 Koningen 3:5-12; Salomo vraagt wijsheid.

  • Matteüs 13:44-52; De verborgen schat.

Achter in de kerk liggen een paar boeken waarin
mensen reacties opschrijven op de ramp in de Oekraïne.
Het gaat te ver om ze allemaal te citeren.
Eén viel me op denkend aan mijn preek van vandaag:
dat de mensen er maar veel van mogen leren!

Een betere wereld. Hoe krijg je die?
Sommige fanatieke moslims willen voor een wereld
naar hun ideeën ingericht als Moslim-martelaars sterven.
Hun rouwende familie troosten zich dan met de gedachte dat
hun zonen of broers in het hemels paradijs
een beloning voor hun heldendaad ontvangen.
Anderen, Karadzic, Mladicz en Hadzic offerden duizenden andere mensen op
voor het precies omgekeerde ideaal:
een rein, volmaakt christelijk Servië, moslimvrij.
In Noorwegen was er de man met een dolgedraaide geest
die tientallen mensen op een zomervakantiekamp de dood injaagde
omdat hij waanideeën had over een nieuw, rein en vroom Noorwegen.

Er is dringend behoefte aan correctie van al die malle zelfverzonnen idealen.
De verhalen van vandaag spreken over een betere bezieling:
het je werkelijk laten leiden door de Heilige Geest.

Salomo was nog jong maar zijn naam glansde al direct:
Salomo: man van sjalom, koning van de vrede.
Hij laat zich door het succes dat hij als jonge koning heeft
niet van de wijs brengen.
Hij zoekt contact met God en hij krijgt het..
God spreekt met hem als met een vriend.
Salomo is bescheiden: ‘Ik ben nog maar een knaap.
Omdat hij die bescheidenheid kan opbrengen
door werkelijk naar God te willen luisteren
daarom kan God met hem werken.
God is een soort Supporter van hem met een hoofdletter.
Vraag wat je hebben wilt’ zegt de Heer, ‘ik geef het jou.

We kennen vele verhalen over mensen die wensen mogen doen
altijd gaat het verkeerd omdat ze niet het goede vragen.
Wat zou een koning vragen? Macht over anderen, geld… zulke zaken.

De jonge mensen in het verre of nabije oosten
zochten het Paradijs maar op een verkeerde manier.
Gefrustreerde machtige lieden zochten eeuw in eeuw uit ook het verkeerde.
Hitler en Karadzic waren allebei gefrustreerde dwalers.
Ze vroegen de macht ze kregen de macht
want mensen waren zo stom om hen die macht te geven,
duizenden en duizenden kostte dat het leven.

Terug naar Salomo. Salomo vraagt niet om macht,
niet om geld, niet om rijkdom hij vraagt zelfs niet om gezondheid
maar om het allerwezenlijkste: hij vraagt
1) om een ‘luisterend hart’ dat goed verstaat,
2) om een hart dat wijs is en
3) een hart dat goed onderscheiden kan.

1) Om met het eerste te beginnen:
een luisterend hart. Een hart dat hoort.
Hoort naar het woord van God
zoals dat op hem en ons af komt vanuit de hemel
maar ook vanuit wat andere mensen zeggen om ons heen.
In het gewone leven tussen mensen
blijkt het niet kunnen luisteren een groot,
heel groot probleem te zijn.
Hoe vaak spreken wij niet van ‘mis­ver­standen’ tussen mensen?
Als mensen elkaar goed verstaan .. is er al veel gewonnen
en als ze God willen verstaan komt er werkelijk een nieuwe wereld in zicht.

2) Als je naar God en de mensen met je hart wilt luisteren
hoor je ook wat je te doen staat.
Dat is het tweede waar Salomo om vraagt…een wijs hart.
Om dat te begrijpen wat dat met doen te maken heeft
moet je uit Amsterdam komen
dan ken je de hebreeuwse vertaling van het woord wijs
en dat is goochem: dat woord heeft met doen te maken:
handig zijn, iets nuttigs kunnen doen.

3) Het derde waar hij Salomo als jongeman om vraagt
is een hart dat onderscheid kan maken tussen goed en kwaad.
De gave des onderscheids
waarmee je andere mensen kunt helpen
door ze te adviseren wat goed is en wat niet
en ze te helpen hun hart te richten op de wet van God.

De gave des onderscheids om zelf te weten
wat een opgeklopt waanidee is
en wat de echte wil van God of Alla is.

Salomo wordt,
– hij was nog geen twintig toen hij deze wensen uitsprak-
een nog jonge maar goede koning:
een mens waar God mee werken kon:
een soort Jesus nog voor die geboren werd
een zoon van belofte.

Van Jesus zelf horen we vandaag drie gelijkenissen.
De eerste gaat over een akker waarin een schat verborgen is,
de tweede over een parel die een koopman ontdekt.

Zowel de landbouwer als de koopman
zoeken naar het echt waardevolle:
ze verkopen alles wat ze hebben
en kopen die akker, die parel.

Om goud en zilver of soms nog wel over minder
maken mensen ruzie (bij een erfenis!)
maar het woord des Heren dat kostbaarder is dan zuiver goud (Ps 19:11)
is datgene waar het werkelijk om gaat.

In de derde gelijkenis wordt gesproken over een visnet
dat in de zee geworpen wor­dt. Door wie?

Als in de joodse ge­schriften
(het Nieuwe Testament is een joodse geschrift!)
het hulpwerk­woord ‘wo­rdt’ klinkt wordt er verwezen
naar Israëls Heilige. God die achter alle dingen zit.

Met ‘het net wordt uitgeworpen’ is dus bedoeld:
‘God werpt Zijn net uit.’ Hij is degene die verzamelen wil.

In een van de tafelgebeden die wij bidden
staat het zo: – het klinkt in mijn oren een beetje komisch –
altijd blijft Gij bezig U een mensenvolk te verzamelen.

God is altijd op zoek naar mensen
die met Hem mee willen doen rond Zijn woord
(goede vissen)
mensen met een luisterend hart,
die willen doen wat hun te doen staat
en die weten wat goed is en wat niet.

Dat akelige slot over die vissen die weggeworpen worden.
(een detail dat ons doet huiveren) vertelt Jesus alleen maar
opdat wij de waarde van het luisteren naar Gods opracht
sterker zullen beseffen.
Hopelijk zijn wij die mensen niet-
die niet luisteren naar de roepstem van God of de naas­te,
die geen keuzes maken of de verkeerde keuzes.

III. Jesus besluit met deze parabels zijn apostelrede:
zijn toespraak tot zijn leerlingen
waarin Hij hen wil mobiliseren en aktief maken.

Zelf is Hij bij uitstek de mensenzoon met een luisterend hart,
zelf is Hij bij uitstek degene die weet wat Hem te doen staat,
zelf is Hij bij uitstek degene die het verschil weet tussen goed en kwaad…
de nieuwe Salomo, de koning van de vrede.

Aan ons de taak om op hem te gaan lijken,
onze werkelijke roeping te ontdekken;

die schat ook te vinden.
en net als de kooplieden uit het evangelie
alles op alles te zetten,
alles te durven verkopen.

Wij worden uitgedaagd
ons leven werkelijk te richten op Hem
die ons uitnodigt van Hem te zijn.
De Eeuwige, de Enige, die ons wil inspireren en bemoedigen
die ons trouw blijft over de dood heen…

We hoeven overigens niet zo ver te zoeken,
het woord des Heren is dichtbij:
in je eigen hart
je kunt het gaan volbrengen.

In de komende weken zijn er weer kerkelijke huwelijken in aantocht.
Jonge mensen richten zich niet op schijn-idealen
maar zoeken het dichterbij.
Leven voor elkaar –is hun ideaal-
in dienstbaarheid aan een nieuwe wereld
die ze mogelijk met hun kinderen, gaan opbouwen.
Het huwelijk en de opvoeding is een groot avontuur.

We gaan ook afscheid nemen deze week van een jonge vrouw
ze was de lerares van het jaar aan een Haarlems college.
Ze werd 37 jaar en heeft gevochten met haar ziekte
en heeft familie en vrienden verzameld rond haar naderend einde
en hen een geestelijk testament nagelaten door haar eigen levensstijl.

Dat gebeurt in een parochie; we leren van elkaar.
En zullen we in het groot eindelijk eens wijs worden?
Echt bouwen aan een nieuwe wereld
zonder egoïsme en machtspolitiek.
Er zal nog veel moeten gebeuren,
in Europa, in Afrika en Azië en Amerika en waar niet.
En dan geldt alle hens aan dek!
Niemand kan gemist worden, allemaal zijn we nodig.
Oud, jong, gehuwd, ongehuwd.

Gaan we dan gauw op zoek,
naar onze eigen kostbare parel, de eigen schat,
onze eigen taak.

Wat je echt gelukkig maakt
is de ontdekking van je eigen roeping.
Het kostbaarste wat je hebt als mens kunt vinden is
het weten waartoe je geroepen bent door God
die jou, juist jou, nodig heeft.

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

1 juni: Zelf de eerste stappen zetten

1 juni: ZONDAG VOOR PINKSTEREN.

Schriftlezingen:

  • Handelingen 1,12-14; Samen in gebed.

  • Johannes 17,1-19; Bewaar hen in Uw handen.

Donderdag vierden we Hemelvaart:
Jesus in kracht gesteld, wij verder.
Hemelvaart –zeiden we toen- is een moeilijk feest.
Vooral omdat we het woord ‘hemel’ horen
in een bepaalde context die niet bijbels is.
Hemel is niet een verre, hoge plek. Hemel is iets anders:
de hemel is de woonplaats van God.
Niet uitgekozen omdat het zo’n verheven oord is
maar uit strategische overwegingen.
De hemel omspant heel de aarde.
De hemel is de hemel van de Heer
om zo de hele aarde aan de mensen te kunnen geven.

De apostel Paulus noemt zijn mensen soms ‘burgers van de hemel’.
Daarmee zijn geen mensen bedoeld
die al met één voet in het graf zouden staan
maar mensen in het volle leven, die met beide benen op de grond staan
en weten wat er gedaan moet worden om Gods Koninkrijk
op aarde werkelijkheid te kunnen laten worden.

Jesus’ volgelingen zullen niet verbaasd
naar hun ten hemel gevaren Heer blijven staren
maar zelf worden ingeschakeld en…
de Geest zal hen sterken.
Jesus is de nieuwe messiaanse koning die zijn volk met actieve onderdanen
die voor Zijn programma willen kiezen, krachtig bij zal staan.

Daarom wordt aan het einde van Lucas’ evangelie ook gezegd
dat zij na de Hemelvaart meegemaakt te hebben
met blijdschap naar Jeruzalem terugkeerden,
God loofden en voortdurend in de tempel verbleven.

Ze ervoeren die Hemelvaart niet als een eind
Maar voelden: nu gaat alles pas goed beginnen:
wacht af in blijdschap:
het zal gaan beginnen:
je zult vervuld worden van de Heilige Geest !
In de eerste lezing van vandaag uit het boek Handelingen
hoorden wij het zelfde. Ze gaan naar de avondmaalszaal
in Jeruzalem terug: vol blijde verwachting:
het hele gezelschap, mannen en vrouwen, daar bijeen.
vertrouwvol wachtend op de grote dingen die komen gaan.

En hoe is het met onze toekomstverwachting?
Ons geloof in de grote dingen die God kan doen
ook in onze tijd?
We geloven heus nog wel hoor
zeggen mensen haastig als je ze ontmoet..
maar het is wel moeilijk in deze tijd te blijven geloven en hopen.

Toch zal het ook in 2014 weer het Pinksteren moeten worden maar hoe?
Kunnen wij die blijde verwachting nog wel opbrengen
van de leerlingen van toen? Eensgezind samen biddend met Maria

Tot onze troost
vertelt het evangelie van vandaag ons
dat Jesus in diezelfde zaal waar ze op Pinksteren wachtten
eerder, bij zijn laatste Avondmaal uitdrukkelijk voor ons gebeden heeft.

Hij bad eerst – en misschien is dat een bemoedigende gedachte,
dat Hij dat ook nodig had –
om kracht voor zichzelf
opdat Hij zijn eigen roeping tot het einde toe te volbrengen.
Er zal veel van Hem gevraagd worden:
een trouw aan zijn opdracht tot en met de dood.

Maar het grootste gedeelte van het gebed is een bede voor Zijn volk.
Mijn vrienden, Vader, hebben het goed gedaan
-hm. was dat zo- ‘daarom bid ik voor hen
maar ook bid ik voor degenen die later
in mij willen geloven.

Dat laatste slaat op ons
die ons op Pinksteren aan het voorbereiden zijn.

Dat is toch troostend,
te horen dat Hij voor ons gebeden heeft
opdat wij stand houden door alles heen?

Wij worden niet aan ons lot overgelaten,
hoeven niet te zuchten en te kreunen
onder de zwaarte van onze levensopdrachten.
Er is er één die voor ons opkomt en aan ons denkt wat er ook gebeurt.
Hij bidt voor ons die op Hem willen bouwen.
Die uit durven zien naar een nieuwe toekomst, een nieuwe wereld.

Over die wereld gesproken:
er staat iets merkwaardigs in het evangelie
wat ons misschien een beetje schokt:
niet voor de wereld bid ik U.
Wat bedoelt Jesus daarmee?

Als er staat dat Jesus NIET voor de wereld bidt
wordt een heel bijzonder soort wereld bedoeld.
Niet die van ons en onze kinderen,
wij doen toch ons best, net als de apostelen.
Neen met die wereld waar Hij NIET voor bidt
wordt de wereld bedoeld die wij helaas de gewone wereld noemen.
Die wereld waar het recht van de sterkste nog altijd geldt.
die wereld waarin het gaat om macht en aanzien.

Als je aan het Koninkrijk van God wilt bouwen zul je moeten beseffen
dat het ‘niet van DEZE wereld’ is.
De wereld waar Jesus wel voor bidt is een andere, een nieuwe wereld.
Waar het onmogelijke mogelijk zal blijken,
waar zacht wordt gemaakt wat verhard is
waar liefde zal regeren in plaats van haat
en waar God ooit alles in allen zal zijn.

De blijde hoop dat die zal komen mogen wij nooit verliezen
maar tegelijkertijd moeten we serieus blijven nadenken
over onze eigen bijdrage aan die nieuwe wereld
zoals Jesus die voor ogen stond.
Wat hebben we al gerealiseerd, wat niet?

Veel niet. Sommigen zeggen: eigenlijk niets.
Dat is gelukkig niet waar: de Verenigde Naties zijn opgericht
De Europese samenwerking is er;
maar de verkiezingen van de vorige week hebben ons geleerd
er moet meer gebeuren: opbouwen van respect voor elkaar
een eerlijke verdeling van de welvaart, het uitbannen van de honger
het uitbannen van haarden van terrorisme vooral door nieuwe initiatieven.
Onze Paus heeft een eigen strategie
bouwen aan nieuwe relaties: gewoon gaan bidden met elkaar:
joden en Palestijnen; christenen en Moslims,

De mensen van het Koninkrijk van God zien hoop als er geen hoop meer is,
zien licht waar iedereen alleen maar donker ziet.

Jesus gaf zijn leerlingen de belofte:
Ik zal jullie niet als wezen achterlaten.
En dat deed Hij ook niet, ze werden sterk.
Dat geldt ook voor ons nog in deze dagen van onze eeuw:
Hij laat ons niet aan ons lot over.

Hij helpt ons, Hij helpt Zijn kerk.
Hij begeleidt ons met Zijn Geest,
de Geest die zacht maakt wat onbuigzaam is,
die het kille hart koestert
en die leidt wie zelf de weg niet vond.

Een leerling vroeg de Baalsjem;
‘Hoe is het mogelijk dat iemand die God aanhangt en zich Hem nabij weet,
soms een onderbreking, een verwijdering meemaakt?’
De Baalsjem verklaarde: ‘Als een moeder haar zoontje leert lopen,
zet zij het eerst dichtbij recht tegenover zich, opdat het niet kan vallen
slaat haar handen open en zo loopt de jongen
tussen moeders handen op haar toe.
Maar zodra hij dicht bij de moeder komt, trekt die zich een beetje terug
en houdt de handen nog verder uit elkaar
en zo maar door om het kind te leren lopen.’

We hebben een moeder God, je mag hem ook Vader noemen
die ons begeleidde en nog begeleidt,
we hebben een gids op ons levenspad
maar we zullen zelf de stappen moeten zetten.

Hein Jan van Ogtrop, pastoor

Orde van dienst

De orde van dienst zal binnenkort bekend worden gemaakt.

Hij wandelt mee

4 mei 2014, 3e zondag van Pasen

Schriftlezingen:

  • Handelingen 2,14.22-32, niet aan de dood prijsgegeven

  • Lucas 24,13-35, de Emmaüsgangers

Vandaag 4 mei, dag voorafgaande aan onze Bevrijdingsdag,
een dag van weemoed
omdat we denken aan de slachtoffers van de oorlog,
de 775 Haarlemse joden die hier vlak bij onze kerk werden bijeengedreven
om te worden afgevoerd naar de kampen.
Ook denken we aan de 10 gevangenen
die uit Amsterdam hier naar toe werden vervoerd
om als reactie op de aanslag op een Haarlemse collaborateur
naast onze kathedraal te worden geëxecuteerd
en alle andere slachtoffers, gewone burgers en militairen.
Wat speelde zich hier allemaal af
en wat speelt er zich nog meer af in onze dagen in onze wereld.
Deze zondag lezen we een troostend evangelie.

Ik herinner mij dat mijn vader als hij dit evangelie gehoord had,
(vroeger werd het op de tweede paasdag gelezen),
altijd zei: ‘wat is dat een mooi evangelie.’
En dan ging je er als kind extra goed naar luisteren..
naar dat wonderlijke verhaal over die twee die het
-om even een lelijke moderne uitdrukking te gebruiken-
‘niet meer zien zitten.’

Het gaat over twee mensen die mokkend van Jeruzalem weglopen,
op weg naar Emmaüs.
Natuurlijk hebben vele bijbelgeleerden zich afgevraagd
waar het dorpje Emmaüs ligt waar de twee naar op weg zijn.
Helaas… er is geen dorpje met die naam te vinden
in de onmiddellijke nabijheid van de heilige stad.
Natuurlijk wijze de gidsen in het heilig land wel zo’n plaatsje aan
maar dat is voor de commercie.

In oude historische boeken is echter wel
een Romeinse kazerne te vinden die die naam gedragen heeft
vlak bij Jeruzalem dat, zoals u weet,
door de Romeinen bezet was in die dagen.
Dat maakt het verhaal van die twee
uit het legerkamp Emmaüs des te spannender.
Ze hadden gehoopt dat Jesus degene was
die zijn volk zou komen bevrijden.
Tegen heug en meug deden ze hun werk in de Romeinse nederzetting
en nu hadden ze Jesus eerst toegejuicht op palmzondag en gehoopt
dat hij zijn volk met bekwame spoed zou komen bevrijden.

Dat was niet gebeurd, althans niet zoals zij dat verwacht hadden….
ze moeten weer terug naar hun werk in de legerplaats in dienst van de vijand.
Teleurgesteld keren ze de heilige stad de rug toe.
Maar ze zijn hun God van de bevrijding nog niet vergeten.

Want terwijl ze zich van Jeruzalem afkeren
zijn ze aan het spreken over de schrift.
Ze praten nog over hun geloof
en zolang mensen dat nog doen is er hoop.
Alleen weten ze met alles wat er gebeurd is geen raad.
En dan komt de vreemdeling die zich aan hun zijde schaart…
volkomen onverwacht.
Het staat zo mooi beschreven: ‘Hij wandelde met hen mee.’
Hij laat ze niet aan hun lot over.

Een eindje meelopen kan vaak al genoeg zijn
om anderen te helpen. Als de medewandelaar vraagt
wat hen zo dwars zit komt het hele verhaal eruit.

‘Wij waren vol van Jesus van Nazareth en dachten
dat Hij het was die Israël zou verlossen.
Maar ze hebben Hem gedood en dat is inmiddels al drie dagen geleden.
Ja, er zijn verhalen dat Hij weer zou leven…
maar wat moeten wij met verhalen.’

Wat moeten wij met verhalen..
een vraag die veel gelovigen zich stellen,
hebben we daar wat aan?

De mee-wandelaar doet NIET wat veel mensen soms doen.
Hij gaat NIET MEEKLAGEN: het is toch verschrikkelijk allemaal,
die toestand van de wereld tegenwoordig.
Sommige mensen gaan, als anderen hun nood vertellen,
een duit in het zakje doen
door er zelf nog een prachtig rampverhaal aan toe te voegen.
De wandelaar uit het evangelie luistert naar hun klachten.
Hij neemt ze serieus maar ……
Hij huilt niet mee met de wolven in het bos.
Hij gaat er tegen in en zegt:
‘is deze Jesus die zo met de mensen bevriend was,
die mensen zonder hoop weer bemoedigde, die zieken overeind hielp
en zondaars weer hoop gaf
niet precies degene die de mensen nodig hebben?

En is deze Jesus die met de mensen
die lijden moeten en gemarteld worden
zo solidair was dat Hij zelf ook gemarteld wilde worden en meeleed…
niet degene over wie de Heilige Schrift droomde,
deze trouwe knecht van God die ons iets liet zien
van vriendschap en solidariteit tot in de dood toe?’

‘Ja dat is wel mooi meneer maar wat hebben wij daaraan?’
En dan fantaseer ik een beetje door
over hoe de vreemdeling kan verder gegaan zijn:

‘Je hebt gelijk maar er is meer!
In de Schrift staat ook te lezen
dat God een God van levenden is
en dat Hij de zijnen niet in de steek laat.
Het staat in het Oude Testament te lezen,
Petrus citeerde dat zo mooi, -dat hoorden we in de eerste lezing-
‘wat de rechtvaardige betreft:
zijn ziel zult Gij niet aan het dodenrijk prijsgeven
en Uw heilige zal het bederf niet zien.’
De rechtvaardige zal niet sterven maar leven en oordelen
over allen die hem hebben vervolgd.

En terwijl ze zo praten wordt het avond.
‘Blijf bij ons’ zeggen ze dan.
En dan draait het verhaal om.

Het wordt avond en dan doen ze iets belangrijks:
ze nodigen de reiziger die opeens hulpeloos lijkt uit: kom bij ons eten.
Ze worden van klagers gastheren
en dan kunnen er nieuwe dingen gebeuren.

En die gebeuren er dan ook:
ze blijken een bijzondere gast in hun midden te hebben:
Als zij hun brood hebben willen delen
blijken ze niet alleen te zijn met elkaar
Jesus zelf, hun grote vriend, blijkt plotseling zelf aanwezig.
‘Het is de Heer’ roepen ze verbaasd uit.
‘Waar twee of drie in mijn naam bijeenzijn
daar ben ik in hun midden…’ had Hij ooit gezegd.

Het staat in de oude joodse geschriften van Jesus’ tijd
ook prachtig beschreven: ‘wanneer drie personen aan één tafel eten,
terwijl ze daarbij de woorden van God bespreken,
dan wordt het beschouwd
alsof ze eten aan de tafel van de Alomtegenwoordige.’

Het verhaal heeft een happy end gekregen.
Het is een verhaal dat in de vele eeuwen dat het verteld wordt
en gelovigen verder trekken, moeizaam en teleurgesteld,
mensen met hun teleurstelling en hun verdriet,
weer hoop geeft en troost. Geldt dat ook voor ons vandaag?
Ja, juist voor ons.

Wanhoop en teleurstelling zijn geen gevoelens van deze tijd alleen:
het zijn gevoelens van alle tijden
en ze worden door de Heer ernstig genomen.

Er wordt naar ons geluisterd door iemand,
IEMAND met een hoofdletter
die met ons mee wandelt.

Wij zullen Hem herkennen
als wij ons brood gaan breken hier in de kerk.
Wij zijn geen historisch genootschap
van mensen die een vroom gebruik handhaven,
Hij is de gastheer en is werkelijk hier.

Maar vooral is Hij aanwezig
als wij ons brood willen breken met de vreemdeling, met de arme.

Als wij dat durven gaan wij niet alleen door het leven.
Wij kunnen Hem na gaan doen door mensen te gaan opzoeken,
door met mensen mee te wandelen.
Door naar hen te luisteren en hun onderweg troost te bieden.

Wij kunnen Gods naam ook zelf waar maken in deze wereld naar anderen toe…
de prachtige naam die ons op deze zondag
van de Emmaüsgangers weer verkondigd wordt:
IK ZAL ER ZIJN! Amen.

Hein Jan van Ogtrop, pastoor.

Beloken Pasen: Nu wij!

27 april 2014: BELOKEN PASEN,

Schriftlezingen, Handelingen 2: ze hadden alles gemeenschappelijk Johannes 20,19-31 de achtste dag met Tomas

I. De deuren waren gesloten. Ze waren maar met zijn tienen:
Judas was weg en Tomas was er ook niet
daar zaten ze in het donker.

Ze praatten niet veel,
ze waren angstig, de vrienden van Jesus.

Er staat geschreven dat ze bang waren voor de joodse leidslieden
die met de Romeinen heulden.

Let wel niet voor ‘de Joden’
-moderne vertalingen gebruiken deze omschrijving terecht niet meer
want Joden waren ze daar allemaal- .
Ze waren bang voor een bepaald soort mensen uit hun midden
zoals wij in de tweede wereldoorlog ook bang waren verraders
mensen van ons eigen volk die overal verscholen konden zitten.

Maar zouden ze misschien ook niet een beetje angstig zijn
voor Hem, voor hun Heer die ze hadden verraden ?

Bang… want wat hadden ze gedaan.
Ze hadden hem mooi in de steek gelaten.
En nu bleek: enkele vrouwen hadden Hem weer gezien.

De vrouwen hadden zich niets te verwijten
want die waren Hem gevolgd, tot onder het kruis.

De vrouwen waren meegegaan
naar waar de mannen schitterden door afwezigheid.

Nu schaamden de mannen zich.
Het is een situatie die we allemaal wel kennen.
Je bent tegen­over iemand tekort geschoten.
Je hebt hem of haar in de steek gelaten.

En hoe zal diegene jou dan tegemoet treden?
We lezen in de Bijbel veel verhalen over ontmoetingen van mensen
die na zo’n blunder bang zijn voor elkaar.
Jakob bijvoorbeeld die hoort dat zijn broer Esau er aankomt.
(diezelfde Esau die hij zo bedrogen heeft):
hij gaat hem angstig tegemoet maar Esau omhelst hem en vergeeft.

We kennen het verhaal van de verloren zoon
die naar zijn vader teruggaat en die onderweg zijn speechje oefent:
‘vader ik heb gezondigd.’

Nu dus het verslag van de apostelen op paaszondag.
Angst, schaamte, spijt. Wat zal hun Heer zeggen?
Houdt de deur maar goed op slot!

Geen tijd om te dubben:
Hij staat plotseling midden tussen hen in.
En wat is zijn eerste woord?
Niet:
‘zo daar zijn jullie..’
niet
‘nou heb ik jullie’
neen: zijn eerste woord is VREDE.
Vrede en vertrouwen.
Geen spoor van verwijt.

Vertrouwen. Het lijkt het hoofdthema te zijn
wat steeds weer terugkomt in het evangelie: vertrouwen.

Jesus kondigt ze alleen maar vrede aan.
VREDE, SJALOOM.

Dat woord heeft een rijke inhoud.
Het staat voor een goede toekomst voor hen
en ook voor ons allen aan: SJALOOM.
Het is goed tussen ons en het wordt goed in de wereld.

Er wordt een nieuw begin gemaakt.
En net zoals God zelf de levens­adem blies in Adams neus
en net zoals de profeet Ezechiël droom­de over een nieuw begin:
de Geest van God die over de dorre beende­ren van het huis Israël zou blazen
zoals we dat hoorden in de paasnacht,
zo blaast Jesus zelf over de leerlingen.
En ze komen weer tot leven.
Ze krijgen zelfs een op­dracht:
‘zoals de Vader mij zendt zo zend ik u’.

En Hij gaat nog verder met zijn grenzeloze vertrouwen:
‘wiens zonden jullie vergeeft,
hun zijn ze vergeven.. ‘
Deze mensen die tekort geschoten zijn
krijgen niet alleen te horen:
‘ik praat er niet meer over suk­kels.’

Maar ze krijgen, hoe ver­baasd en zwak ze ook zijn,
zelfs een rol toebedeeld bij het aanwijzen van goed en kwaad.

Beter gezegd:
bij het doorgeven van de aankondiging van de vergeving.

Zij zullen zelf weer overeind gezet
het volk van God overeind gaan zetten.

Dit alles speelde zich af op de eerste paasdag-avond
als Tomas er niet bij is.

Het is een goed begin maar kennelijk nog niet voldoende
want acht dagen later -en dat is vandaag op de zondag na Pasen-
zitten ze nog steeds angstig bij elkaar met de deur op slot.

II. Het is DE ACHTSTE DAG zegt Johannes plechtig.
Dat doet denken aan een werkelijk nieuw begin
een kroon op de zevende dag.
Een werke­lijk nieuw begin. Maar zou dat komen?
Jazeker, nu pas echt en wel rond Thomas.

Thomas hanteert een hele eigen norm.
Hij wil weten of het -zoals de anderen dankzij Jesus’ ingrijpen zeggen-
werkelijk de Heer is die leeft,
de man van wie hij gehouden had,
de mens die partij koos voor de weerlo­zen,
de vriend van de armen en de onderdrukten.

Hij wil daarom -en dat is heel goed eigen­lijk-
de tekenen zien van de wonden van deze gemartelde.

Hij wil -maar dat hoeft niet echt zal blijken-
zijn handen leggen in zijn zijde.

Hij wil in deze gemartelde mens zien
de nieuwe weerloze aanvoerder
van een nieuwe mensheid die niet meer bouwt op macht of geweld.

En hij ziet de wonden in Jesus’ zijde en in Zijn handen
en ……..
in zijn zijde.
Hij ziet de nieuwe Adam die zijn zijde geopend heeft
die zijn bruid aan zijn zijde zal ontmoeten, de nieuwe Eva,
zijn kerk-gemeen­schap.

III. De achtste paasdag, vandaag,
beloken Pasen, is de dag van de voltooi­ing,
de kerkge­meenschap mag wakker worden.

Aan de zijde van de nieuwe Adam wordt op Pasen de gemeenschap gevormd
van mensen die de machten hebben afgezworen
en willen leven uit de kracht van de Geest
die de Messias ook bezielde en die alles nieuw maakt.

Zijn volgelingen leggen zich ernstig toe
-hoorden wij vandaag in de eerste lezing vertellen-
op die nieuwe levens­houding.
Ze leven samen in een echte gemeenschap
– zoals wij dat hier toch ook probe­ren –
ze zijn ijverig in het breken van het brood.
En ze bezoeken de tempel: om het oude verhaal van Mozes te horen
dat voor iedere tijd opnieuw NIEUW is
en een eigen inhoud heeft.

De kerk is geboren
en aan de opbouw van de kerk hebben de apostelen,
eenmaal wakker geschud door hun Heer,
later -na pinksteren- het hunne aan gedaan.

Ook dankzij Tomas die uiteindelijk zei:
‘mijn Heer en mijn God’.

Hij heeft het gevecht met het ongeloof aangedurfd
en daardoor wordt je alleen maar sterker!

We doen hem onrecht door hem alleen maar ‘de ongelovige’ te blijven noemen.
De traditie wil dat Thomas de evangelieverkondiger werd
die nota bene het verste kwam van allemaal: tot in INDIA toe.

Deze zondag worden in Rome twee Pausen Heilig verklaard.
Dat klinkt nogal zwaar: HEILIG toe maar.
Maar heilig is iets anders dan engelachtig:
Heilig betekent dat je je roeping serieus nam;
zo serieus dat anderen iets aan jouw voorbeeld hebben.

Paus Johannes de 23e heeft het pausschap vermenselijkt
-onze huidige Paus bouwt daarop voort-
hij riep een concilie bijeen: heel verstandig:
we kunnen het als Romeinse bestuurders niet meer alleen.
Paus Johannes Paulus de 2e had zijn sporen in Polen verdiend.
Een kerk in de verdrukking werd een kerk die niet meer
de baas kon spelen maar een kerk van echte gelovigen.
Belangrijker nog dan zijn strijd tegen het communisme
als bisschop van Krakau is dat het geloof toen naar zijn
wezenlijke waarden werd teruggebracht.
Toen hij Paus werd ging hij de dialoog aan met allen
ook met andere godsdiensten.
Een paus die ging bidden in een Moskee
-dat gebeurde nota bene in Damascus-
een Paus die een zijn spijt betuigde voor de vreselijke dingen
die ook in naam van het christendom de joden was aangedaan
en een gebedsbriefje tussen de stenen van de Klaagmuur in Jeruzalem stak
dat had toch niemand tevoren kunnen bedenken.
Dat deze Pausen heilig verklaard zijn
is een oproep aan ons om in die geest verder te gaan:
eenvoudig te zijn en gelovig,
eerbiedig en solidair met gelovigen van andere godsdiensten
en alle mensen van goede wil.

Tomas is het tot zijn laatste dagen blijven verkondigen:
deze gewonde, deze gehavende
deze mens solidair met allen die lijden.

Hij roept ons op om solidair te zijn met allen
die gewond zijn en ge­kwetst,
waar ter wereld ook.
Tomas en de apostelen, de twee heilige Pausen die voor ons
hebben geleefd hebben hun best gedaan
nu wij.

Hein Jan van Ogtrop, pastoor.